Áramótablús
Fimmtudagur, 03. janúar 2002 birt á www.strik.is/pressan

Tímamót eru einhver sú ömurlegasta uppfinning sem sögur fara af og virðast hafa þann tilgang einan að afmarka þjáningar og leiðindi á lífsleiðinni og auðvelda lánadrottnum að halda utan um skuldir vorar, reikna vexti ofan á þær og innheimta eftirstöðvar fortíðarsukks, sem væri auðvitað bara nútíðarsukk ef það þyrfti ekki alltaf að vera að rjúfa þá sögulegu samfellu sem fábreytileg tilveran er, með endalausum mótum mánuða og ára.

Árið skiptist í 52 vikur og innan þess eru vikumótin einna meinlausust og einkennast aðallega af landlægri sunnudagsþynnku og angistinni sem fylgir því að byrja nýja vinnuviku á mánudögum. Mánaðarmótin eru öllu verri en þá skiptast á augnabliki á skin og skúr í lífinu; launin detta inn á bankareikninginn og út aftur augnabliki síðar, þegar þjónustufulltrúinn gerir manni þann greiða að dreifa uppskeru þrældómsins jafnt á miskunarlausa lánadrottnana, sem eru jafn misjafnir og þeir eru margir en lausleg könnun mín bendir þó til þess að það sé þægilegast að skulda Glitni og verst af öllu að lenda í vanskilum hjá LÍN. Glitnir þykist nefnilega vera vinur manns og gefur alltaf gálgafrest á meðan LÍN fer ekkert í grafgötur með það að hann hatar mann og vill refsa manni endalaust fyrir að hafa að vera að slæpast í námi.

Mánaðarmótin eru þó hátíð samanborið við bölvuð áramótin, en þá rennur upp einhver svona skelfileg "stund sannleikans" þar sem farið er yfir hörmungar ársins; fjölmiðlarnir rifja upp sameiginlegar martraðir okkar á meðan banka- og lánastofnanir troðfylla póstkassana af yfirlitum yfir einkahrylling liðins árs, þannig að maður getur meira að segja gerst völva og spáð fyrir um hversu morkið sultarlífið verði í afborgunarhelvítinu næstu árin. Blindfullur og aðframkominn af þunglyndi, angist og sorg gónir svo hinn íslenski meðljón ofan í vodkablönduna sína á gamlárskvöld og ákveður að bæta ráð sitt með rausið í Markúsi Erni í bakgrunninum; hætta að reykja, drekka minna, klippa kreditkortið, skokka a.m.k. þrisvar á árinu, drekka meira vatn og hvað eina annað sem getur lyft tilverunni á æðra plan.

Þessi tilvistarkreppa hefur aldrei verið flóknari en um þessi áramót og má þakka það áramótabelgingi hinna mjög svo ólíku landsfeðra Davíðs Oddssonar og Ólafs Ragnars Grímssonar. Forsætisráðherra setti mig a.m.k. alveg út af laginu þegar hann gelymdi að kasta rekum yfir góðærinu og sagði bara að litlar þjóðir gætu vel verið stórar og við ættum að hlusta á Björku og lesa Laxness, þar til úr rættist.

Enn verra var svo að hlýða á forsetann í þynnkunni daginn eftir, en þegar ringlaðar heilasellurnar voru að klára að fletta rósbleiku sellófaninu utan af válegum boðskapnum sem lesa mátti millli línanna hjá Davíð reyndi Ólafur Ragnar að milda áfallið með því að upplýsa okkur um að litlar þjóðir sem vilja vera stórar þjóðir yrðu bara að kunna að spara. Spara hvað???

Það er ekkert eftir, en forsetinn fer vonandi á undan með góðu fordæmi og heldur sig innan fjárveitinga á árinu, það væri okkur hinum örugglega hvattning til kraftaverka í heimilisbókhaldinu. Bara verst að hluti sjúklinga í geðlyfjum rýkur örugglega upp.

Fálkaorður og leðurjakkar
Miðvikudagur, 20. júní 2001 birt á www.strik.is/pressan

Þegar ég var rómantískt fífl taldi ég vinstrimenn vera leðurjakkatöffara og hægrimenn jakkafatanörda. Vinstrimenn eiga nefnilega að vera kjaftforir, sókndjarfir hugsjónamenn sem veitast stöðugt að pervisnum og uppskrúfuðum hægrimönnunum. Þessi tálsýn er nú endanlega horfin, nema auðvitað að það sé hægt að næla fálkaorðu í leðurjakka.

Uppáhaldstöffararnir mínir voru allaballarnir Svavar Gestsson og Ólafur Ragnar Grímsson, flugmælskir og vígreifir refsivendir auðvaldsins, sem gátu kastað af sér hinni yfirborðskenndu og fölsku kurteisi pólitíkusanna þegar íhaldið gekk of langt í ögrunum sínum. Þá var sko gripið til stóru orðanna og kýlt í allar áttir oftar en ekki fyrir neðan beltisstað. "Skítlegt eðli", "do you feel lucky Dabbi", "don´t mess with me punk", o.s.frv. Hvar værum við stödd ef við hefðum ekki haft slíka slagsmálahunda í fremstu víglínu? Trúlega þar sem við erum í dag, enda virðist framlag þeirra einskis virði þegar upp er staðið.

Það vakti nokkra athygli þegar forseti vor veitti Svavari Gestssyni, sendiherra og fyrrverandi stjórnmálatöffara, fálkaorðuna. Ólafur hefur auðvitað gengið í gegnum slíkan hreinsunareld að flest afrek hans á vígvelli stjórnmálanna hafa fallið í gleymskunar dá, þrátt fyrir að ótal sjálfskipaðir ævisöguritarar hans úr röðum sjálfstæðismanna hafi reynt að halda gunnfána hans á lofti. Um Svavar gegnir hins vegar öðru máli. Manni fannst hann enn svolítið töff, enda maðurinn bara stríðsfangi Davíðs og Halldórs í Kanada. Þessi blekking hvarf síðan endanlega þegar æskuhetjurnar mínar voru saman komnar á Bessastöðum á 17. júní. Gamlir jaxlar innlimaðir í flókinn svikavef auðvaldsins. Vef sem er ofinn úr kreddum, hefðum og uppskrúfuðu snobbi. Djöfulsins bömmer! Er hægt að trúa á hugsjónirnar til vinstri og drauminn um bræðralag og jafnrétti öllum til handa þegar andlegir leiðtogar manns setjast í helgan stein á miðjum aldri og ganga beina á árshátíðum hefðarveldisins. Pjáturkallar skreyttir orðum sem lengi má deila um hvort þeir geti borið með réttu.

Þessar orðuveitingar eru nefnilega komnar að lokum tilgerðarlegu blindgötunnar sem þær hafa ráfað eftir í gegnum árin. Hvernig getum við hin, sem aldrei nennum að lyfta litlaputta til að hjálpa náunganum, borið virðingu fyrir þessum heiðursmerkjum, þegar þeim er dritað á víxl á alvöru hvunndagshetjur sem stofna lífi og limum í hættu fyrir náungann, listamanna sem rembast við að auðga menningu okkar og reyna að blása okkur einhverjum andskotanum í brjóst og svo skylduræknum skrifstofublókum og pólitíkusum sem eyða starfsævinni í að ota eigin tota á fullum launum frá ríkinu?? Fyrst Svavar Gestsson fær stórriddarakross fyrir störf sín í opinbera þágu, af hverju kom þá aldrei til tals að t.d. ég bensínafgreiðslumaðurinn Þórarinn Þórarinsson fengi fálkaorðu fyrir áralangt og óeigingjarnt framlag mitt til samgöngumála?

Er ekki ráð að veita alvöru afreksfólki orður, þannig að við plebbarnir getum borið virðingu bæði fyrir heiðursmerkjunum og þeim sem hljóta þau. Bjúrókrötunum og uppgjafastjórnmálamönnum er svo bara hægt að hygla með gullúri og tuttuguogfimmþúsundkróna tékka með þökkum fyrir vel unnin störf í eigin þágu (aðallega) og ríkisins.