Litla stelpan hans Óla varð held ég örugglega nítján ára um daginn þannig að þá eru rúm átján ár síðan þetta gerðist. Eins og ég hef áður vikið að þá var vaktin mín kölluð „vonda vaktin“ og þar sem merking þrífst á andstæðu sinni má ætla að hin vaktin hafi verið „góða vaktin“.

Ég var auðvitað mjög stoltur yfirmaður vondu vaktarinnar enda fór ég ekki í bensínafgreiðslu til þess að eignast vini og undirsátar mínir tveir voru líka vel geymdir þarna með mér. Óli er náttúrlega bara villimaður og kærir sig ekki um að vera annað og Halli gamli var fullgilt svar verkamannafélagsins Dagsbrúnar við Andy Rooney. Já, við vorum eiginlega smurolíuklepraðir Reservoir Dogs.

Aðalástæðan fyrir því að við þóttum vondir var nú samt ekki merkilegri en svo að við vildum ekki lána fólki bensín, tóbak, kveikjaragas eða hvað annað sem það vanhagaði um og þótti sjálfsagt að sækja á Stórahjallann í krafti þess að það væri fastakúnnar, sem er ægileg virðingarstaða í hugum frekjudósa. Við vorum hins vegar mjög meðvitaðir um að við vorum fulltrúar hins ramkapítalíska Olíufélags hf. og rákum því enga Fjölskylduhjálp.

Þetta var í þá daga þegar fólk var lítið farið að stunda að stinga af frá dælunum með fulla bensíntanka en var hins vegar öllu harðara í því að láta fylla á bílinn (takið eftir sögninni að láta. Á þessum árum dældi varla nokkur hræða sjálf á bílinn), koma svo inn og klappa sér í bak og fyrir fyrir framan kassamanninn og góla svo: „Æææææææææææ! Ég hef gleymt veskinu! Heyrðu þú skrifar þetta bara og ég kem á eftir.“ Je ræt.

Við þetta var samt vont að eiga þegar góssið var komið á tankinn en þá var okkur uppálagt að reyna að ná einhverju bitastæðu í „pant“ af pakkinu. Og þess vegna var nú efsta skúffan hjá mér kjaftfull af bleikum ökuskírteinum. Nú skilur kannski ekki venjulegt kúnnafífl og almennur lesandi hversu pirrandi það er að þurfa að lenda í að lána hyski eitthvað sem hverfandi líkur eru á því að það ætli sér að borga (greinir fólk nokkuð ákveðið þjóðareinkenni hérna?) vegna þess að ef það vantar pening eða kortafærslur í kassann í lok vaktar þá stemmir uppgjörið ekki. Og það er sko ekkert gaman að vera kassamaður sem gerir upp í mínus. (Þótt bankaeigendur fari létt með það)

Hvað um það. Vonda vaktin var ekkert í neinu ökuskírteinadekri og við gengum fram af mun meiri hörku. Ég gleymi til dæmis aldrei því þegar ég tók sjúklega sæta stelpu í pant. Hún var mætt með kærastanum sínum, ansi hreint drjúgum töffara, með strípur á Volkswagen Golf GTI. Í þá daga héldu sumir (helst Verslunarskólagengnir apar) að þeir bílar væru voða töff. Gæinn fyllti bílinn af súper bensíni (98 okt) og sullaði brúsa af einhverju bætiefni (sem kostaði arm and a leg og átti að hreinsa innsýtinguna) með.

Þegar kom að skuldadögum rann töffið af gaurnum og hann byrjaði að stíga „ég gleymdi veskinu“ dansinn með tilheyrandi handapati og búkslætti. Undurfögur kærastan (hávaxinn með rasssítt brúnt hár, undurfögur blá augu, beinar hvítar tennur og kyssilegar varir) horfði vantrúuð á unnustan (skal skjóta mig upp á að þau eru ekki saman í dag). Ég átti á þessum árum fáránlega fallega kærustu og fann því til ákveðinnar samkenndar með greyinu og ákvað að skera hann snarlega úr snörunni:

„Heyrðu, þetta er ekkert mál. Drífðu þig bara að sækja veskið og daman bíður hérna hjá mér á meðan. Stelpan missti andlitið í augnablik en hann horfði í augu hennar eins og særður hvolpur og hún kinkaði kolli.

Þar með var hann farinn og ég hélt áfram að afgreiða eitthvert pakk með þessa líka gyðju við borðsendann hjá mér. Sem var bara fínt. Þangað til að mínúturnar sem hún beið eftir ástinni sinni og ég eftir peningum Olíufélagsins voru orðnar fleiri en sextíu. Þá var þetta orðið nett vandræðalegt en ég var sem betur fer 22 ára gamall, með linsur, gel í hárinu, í kúrekastígvélum og átti svartan biker leðurjakka inni í skáp þannig að ég hélt kúlinu. Setti flagraglampann í augun og sagði við hana. „Hann kemur ekki aftur,“ og brosti mínu blíðasta.

Hún hló lágt og mér sýndist ég geta lesið úr augum hennar að innst inni vonaði hún að ég hefði rétt fyrir mér og að hún væri við það að fara að bruna út í sólarlagið og óvissuna með bensínafgreiðslumanni á silfurgráum, sjálfskiptum Mitsubishi Galant GLS árgerð 1982, með rafdrifinni sóllúgu. En skömmu síðar kom hann og bjargaði mér frá því að verða mansalsdólgur og er hann þá úr sögunni og kærastan hans úr lífi mínu.

Komum okkur þá að kjarna málsins og ástæðunni fyrir því að vaktin mín var sögð vond. Einhvern daginn þurfti þáverandi hans Óla voða mikið að útrétta og nennti ekki að vera með litu stelpuna þeirra með. Ætli barnið hafi ekki verið rétt hálfs árs. Hún skildi því barnið eftir í vinnunni hjá pabba og Óli stökk stundum út á dælu með barnið sitt á handlegg.

Einni kúnnakerlingunni úr hverfinu þótti undarlegt að maður með ungabarn kæmi að dæla á bílinn fyrir sig og spurði hverju þetta sætti? Óla verður aldrei orða vant og svaraði að bragði: „Sko, ég get bara sagt þér það að hér kom áðan kona og lét fylla bílinn af bensíni en átti svo engan pening. Við tókum af henni barnið. Hún fær það aftur þegar hún borgar.“

Sagan af brjósthörku og tilfinningakulda vaktarinnar minnar fór sem eldur í sinu um gettóið og marga mánuði á eftir horfði maður á bíla gefa stefnuljós inn á plan en snúa við þegar ökumaðurinn sá að í starfsmannastæðunum voru rauð Lada Station, Daihatsu Charade og MMC Galant. Þá vissu auralausir að þeir áttu ekkert á stöðina að sækja en gætu hins vegar yfirgefið pleisið einu barni eða kærustu fátækari.

Hann Gunnar var einn af skrautlegustu fastakúnnunum á Stórahjallanum. Annar slíkur varð síðar þekktur sem Trönuhjallarúnkarinn en það er önnur saga. Gunnar var yfirleitt ósköp rólegur og einhvern veginn hafði ég ákveðið með sjálfum mér að hann væri mátulega þunglyndur jarðfræðikennari í framhaldsskóla. Það passaði einhvern veginn svo vel við Lödu Samöruna, ítölsku aríurnar sem hann var alltaf með í botni þegar hann renndi upp að dælunni og pípuna sem var iðulega logandi uppi í honum.

Með árunum komst ég hægt og rólega að því að Gunni gekk ekki alveg heill til skógar og að geðheilsa hans hefði síðustu árin verið á jöfnu og stöðugu undanhaldi yfir í netta bilun. Látum ástæður þess liggja milli hluta.

Krakkarnir í hverfinu styttu mér stundum studnir á kvöldvöktum með sögum af kallinum. Best fannst mér þegar hann var eitthvað pirraður, festi langt band við steikarpönnu og batt hinn endan við handriðið á svölunum hjá sér á einni af efri hæðum blokkarinnar. Þetta var eitthvert kyrrlátt vetrarkvöldið og svo lét hann pönnuna vaða fram af þannig að hún skall á svölum tveimur hæðum neðar með miklum látum. Síðan dró hann pönnuna upp og endurtók leikinn þar til öll blokkin og hálft hverfið gekk af göflunum.

Mér þótti alltaf ósköp vænt um kallinn og sé eftir á að þarna hefur hann í raun verið brautryðjandi Búsáhaldabyltingarinnar. Verst bara að það fór eitthvað fyrir ofan garð og neðan hverju hann var að mótmæla. Kannski því að konan hans var farin eða að ekki væri hægt að kaupa reyktóbak í sjálfsölum.

Á síðustu árum mínum í gettóinu hrakaði kallinum hratt og á aðventunni fór hann að stunda að þramma um hverfið og út á bensínstöð til að kaupa filterslausar Camel vopnaður ægilegum tveggja metra rekaviðarlurk sem hann notaði sem göngustaf. Þetta gerði hann til heiðurs jólasveinunum. Þarna var hann löngu hættur að keyra. Að ég held vegna þess að eitthvert kvöldið tók hann sig til og reif Löduna sína að mestu í sundur. Aðallega vélina. Og kom henni aldrei saman aftur.

Þegar líða fór að jólum byrjaði Gunni að láta fara ósegjanlega í taugarnar á sér að hann gæti ekki haldið rútínunni og keypt sígó að kveldi aðfangadags og á jóladag og barðist þá fyrir uppsetningu sígarettusjálfsala með hægum en áhersluþungum einræðum yfir þeim sem vildu hlusta (yfirleitt bara starfsfólkið sem skildi sjálfstæðan vilja og hugsun eftir heima áður en það mætti á stöðina) inni á miðju gólfi bensínstöðvarinnar.

Þótt hann hafi oft virkað ósköp brjóstumkennanlegur þá var hann innst inni harður nagli og þegar á reyndi kom í ljós að hann var náskyldur Rambó. Þann 21. desember nítjánhundruð og lifrarkæfa kom hann inn á stöð með logandi rettu í kjaftinum. Ákveðna sveitastelpan sem vann með mér þá benti honum glaðhlakkaleg en ströng á að reykingar væru bannaðar á stöðinni. Gunni brást þá við með því að drepa í sígarettunni á tungunni sem hann rak út úr sér með leikrænum tilþrifum. Síðan keypti hann Lottó og meiri sígarettur og hélt á braut með gildan staf í hendi.

Daginn eftir kom hann aftur í sömu erindum og þá með logandi sígarettu í öðru munnvikinu. Gekk þvert yfir blanið á milli bensíndælanna. Það er sko alveg bannað að reykja við dælurnar af skiljanlegum ástæðum. Að vísu ástæðum sem klöguðu ekki mikið upp á hann Gunnar. Afleysingamaður á plani, sem kunni ekki rassgat á einstaka kúnna, skammaðist í honum með nokkru þjósti og skipaði honum að drepa í undir eins. Til einhverra orðaskipta kom þar sem bíldælingurinn talaði digurbarkalega og gerði grín að Gunna.

Gunnar stóð ekki undir slíku, gekk þétt upp að manninum og horfði stíft í augun á honum: „Þekkirðu hann Rambó? Hann sprengdi heila bensæinstöð íloft upp þannig að þú skald bara passa þig.“ Útimaðurinn hló eins og taugaveikluð hýena en Gunni gekk inn og keypti sér einn filterslausan Camel og tvo Pilsner.

Á Þorláksmessu kom Gunnar aftur og þá með rautt „bandana“ um ennið. Alveg eins og hann Rambó. Og þá runnu nú tvær grímur á bensínafgreiðslumanninn sem gerði sér allt í einu grein fyrir að Gunnar gæti bara vel verið maður orða sinna. Ég tók honum auðvitað alltaf sem sama höfðingjanum, hvatti hann eindregið til þess að kaupa fjóra sígarettupakka og fara vel byrgur inn í hátíðina og óskaði honum svo gleðilegra jóla. Eitthvað sem ég forðaðist í lengstu lög að gera við viðskiptavini vegna þess að ég meinti ekkert með því og leiðist að ljúga einhverju jafn hallærislegu og að mér væri ekki nákvæmlega sama hvernig þessi leiðinda frekjuskríll hefði það yfir jólin.

Varð hálf hissa, og pínu svekktur, þegar ég kom til vinnu á öðrum degi jóla og sá að benbsínstöðin var enn á sínum stað. Átti hálft í hvoru von á því að Gunni myndi framlengja jólafríið með Rambo töktum og háværri áramótabrennu á jóladag.

Löngu áður en Tríó-dúddanum datt í hug að skrifa bensínstöðvar sögur af leiðinlegum vinnufélögum á Essó á Brúarlandi hafði ég lagt að baki landablautan og smurolíuborinn bensínferil þar sem ég vann með mörgum goðsagnarkenndustu bensínköllum fortíðarinnar. Konanmín þáverandi var alltaf að segja mér að skrifa þessi ævintýri niður. Eðlilega þar sem þetta var flest svo vírað að það væri ekki hægt að dikta það upp. En mér fannst nú mikilvægara að vera fullur á frívöktum frekar en að vera að dokúmentera það sem hefur komist næst því að ýta mér út í sjálfsmorð.

98 oktana sögurnar áttu sér stað löngu áður en Næturvaktin rústaði gömlu og góðu bensínstöðvar lingói þannig að „starfsmaður á plani “ var einfaldlega „útimaður“ en sá sem sat inni og tók við peningum var „kassamaður“. Fjörið byrjaði fyrir alvöru þegar ég varð kassamaður á „vondu vaktinni“ á Stórahjalla með Óla og Halla gamla. Þannig að við skulum byrja þar.

Einhvern ömurlega en nokkuð veðurblíðan sumardag sat ég við Gilbarco-dæluborðið, fylgdist með Óla dæla á rauða Corrollu og Halla brölta upp á BYKO-lyftara til þess að fylla hann af díesel. Þá gekk í hús feitlaginn og frekar furðulegur maður sem hafði greinilega ekki náð nema einni réttri í genalottóinu. Hann spurði hvar klósettið væri og ég benti fullkomlega áhugalaus í áttina. Sá samt á göngulaginu að erindið var greinilega áríðandi og þyldi litla bið.

Náunginn var þarna inni dágóða stund og sennilega hef ég farið inn á kaffistofuna, sem var bak við afgreiðsluborðið, og sótt mér viðbrennt svart kaffi í skítugan, áður hvítan bolla merktan ESSO. Furðufuglinn birtist svo á ný, þakkaði fyrir sig og fór sína leið og er þar með úr sögu þessari.

Skömmu síðar var mér mál að pissa en þar sem ég þóttist vita í hvaða erindum hann var inni á eina salerninu á bensínstöðinni ákvað ég að halda í mér í svona eins og fimmtán mínútur til þess að fnykurinn fengi að mestu að renna saman við staðið andrúmsloftið á stöðinni.

Þegar ég gat ómögulega haldið í mér lengur ákvað ég að löglegur biðtími hlyti að vera liðinn og fór að pissa. Eða það hélt ég en þegar ég opnaði þennan litla gasklefa gekk ég á vegg úr einhverri þeirri andstyggilegustu skítafýlu sem ég hef fundið fyrr og síðar. Leit snögglega undan og sá þá að ég stóð í brúnum fótsporum. Náði ekki að tengja strax og rak höfuðið aftur inn og sá að nokkurt magn af mannaskít var á gólfinu, og klósettinu. Ælan kom næstum alla leið þegar ég gerði mér grein fyrir að vænn lortur lá á hjörum klósettsetunnar. En þar sem þetta var greinilega ekki illa upp alinn maður hafði hann tekið sig til og lagt renning af handþurrkupappír yfir herlegheitin.

Mér var allt í einu ekkert voðalega mikið mál að pissa en áttaði mig samt á því að eitthvað yrði að gera í þessu máli. Á leið minni aftur inn í afgreiðslu tók ég eftir að ég gat rakið brún spor þessa ágæta manns. Þau voru skýr næst þröskuldinum en dofnuðu smám saman á leiðinni að útidyrunum. Hann hafði semsagt ekki komist alla leið, misst drulluna yfir klósettið, en ekki ofan í það, og það sem fór framhjá klóinu endaði á gólfinu. Að þessu loknu hafði hann greinilega tekið sig til, stigið í gumsið og farið sína leið. Elementary, my dear Watson.

Kallaði á Óla. En það var alltaf það fyrsta sem ég gerði when the shit hit the fan á bensínstöðinni og nú hafði það gerst bókstaflega. Óli starði vantrúaður á hin brúnu spor, bað svo um lýsingu á þeim sem hafði markað þau, sló á derið á húfunni sinni (eins og hann gerði alltaf þegar virkilega þurfti að taka á því) og rauk út. Og gerði sig líklegan til þess að hjóla í feitan karl sem var með plummer-rassgatið út úr Volvo-inum sem hann var að ryksuga. Ég rétt náði að stökkva á Óla, draga hann til baka, sannfæra um að þessi væri ekki sá seki og koma þannig í veg fyrir líkamsárás á planinu.

Síðan var gengið til verka. Ekki mjög gáfulega en menn gera ýmislegt í fáti. Óli setti á sig þykka gúmmíhanska og rykgrímu. Sullaði svo einum lítra af olíuhreinsi blindandi inn á klósett, dró svo stóra smúlinn í gegnum lagerinn og lét vatnið bunast inn á salerni dauðans. Hann hætti ekki fyrr en hann stóð í vænu, hvítu stöðuvatni (vatn verður hvítt þegar það samlagast olíu- og tjöruhreinsi) þar sem brúnir drjólar flutu um eins og óhreinir andarungar. Ekkert niðurfall. Jú sí.

Á meðan Óli bjó til þennan graut moppaði ég gólfið í afgreiðslunni og lét hin ógeðslegu spor hverfa fyrir fullt og allt. Það var auðvelt miðað við það sem beið mín. Þegar hér er komið við sögu fannst Óla nefnilega við hæfi að sá sem væri ábyrgur fyrir vaktinni kláraði dæmið. Hann tók kassann á meðan ég setti á mig gula gúmmíhanska og rykgrímu. Sótti fægiskóflu og stóra fötu og byrjaði að ausa gumsinu upp. Reyndi að hugsa um allar kúkableyjurnar sem ég hafði skipt á og komast þannig hjá því að kasta upp. Hjálpaði lítið vegna þess að hægðir barnanna manns eru ekki ógeðslegar.

Þetta var klukkan rúmlega 16 þannig að háannatíminn brast á og á meðan ég var nánast á hnjánum í skítatjörn var Halli gamli við það á fá hjartaáfall þar sem hann hljóp kófsveittur á milli bíla og sinnti öllu planinu einn. Biðröðin hlóðst upp fyrir framan afgreiðsluborðið hjá Óla og eins og alltaf brast kúnnunum þolinmæðin, enda endalaust að kafna úr frekju, og einhver byrjaði að æsa sig yfir því af hverju aðeins tveir menn væru að vinna á stöðinni. Óli átti svar við því:

„Tveir?! Ég get sko sagt þér það að eitt kúnnakvikindið tók sig til hérna áðan og skeit á gólfið. Þriðji maðurinn er á hnjánum að moka viðbjóðnum upp!“ Þetta róaði röðina og að lokum tókst mér að ganga þannig frá að það var eins og þetta slys hefði aldrei átt sér stað. Fyrir utan lyktina. Finn hana stundum ennþá.

Óli læsti svo salerninu innan frá og setti miða á hurðina. LOKAÐ VEGNA MENGUNARSLYSS! Og við pissuðum á smurstöðinni út vikuna.

Óli hringdi svo niður á skrifstofu Olíufélagsins og sagði farir okkar ekki sléttar við umsjónarmann bensínstöðva sem þakkaði okkur kærlega fyrir að græja málið. En við hefðum semsagt getað hringt í Securitas (Skúrítas) og látið sérsveit sjá um þrifin og spöruðum þannig Essó gamla einhvern skilding. Óli brást hinn versti við og heimtaði árangurslaust áhættubónus og launauppbót: „Þakkir! Þakkir! Ég kaupi ekki mjólk handa barninu og bjór handa mér fyrir þakkir!“ Og skellti svo á.

Auðvitað þarf ekki að taka fram að þetta var í síðasta skipti sem viðskiptavinur fékk að fara á klósettið hjá vondu vaktinni.