Magnus Mills Taumhald á skepnum í þýðingu Ísaks Harðarsonar Bjartur 2000.

Það vakti talsverða athygli þegar breski rithöfundurinn Magnus Mills var tilnefndur til Booker verðlaunanna á sínum tíma, aðallega fyrir þær sakir að Mills þessi ekur strætisvagni í London. Bjartur gaf nýlega út fyrstu skáldsögu hans, Taumhald á skepnum, í þýðingu Ísaks Harðarsonar, en Mills sýnir með henni, svo ekki verði um villst að það er síst fjarstæðukenndara að strætókallar í London skrifi skáldsögur, en t.d. forsætisráðherrar og forstjórar stórfyrirtækja. Taumhald á skepnum er nefnilega ágætis lesning sem nær, þrátt fyrir ofurraunsæi sitt, að koma lesandanum skemmtilega á óvart með svörtum húmor og fáránlegum uppákomum.

Í fyrstu bendir fátt til annars en að um venjulega verkamannasögu sé að ræða, þar sem sögumaður greinir frá því þegar honum er falin verkstjórn yfir þeim Tamma og Rikka, sem eru síðhærðir og kærulausir lúsablesar, sem þræla á daginn og sitja svo þöglir yfir bjór á kvöldin. Þeir félagar vinna það göfuga starf að leggja girðingar hér og þar og stuðla þannig að því að haft sé taumhald á skepnum, þ.e. að skepnunum sé haldið innan sinna marka.

Tammi og Rikki eru Skotar, en sögumaðurinn Englendingur, sem greinir hann strax nokkuð frá þeim félögum, auk þess sem hann hefur talsvert meiri ábyrgðartilfinningu og er betur í tengslum við umhverfi sitt á meðan Rikki og, sérstaklega, Tammi hengslast áfram í nánast fullkomnu skeytingarleysi. Sagan hefst í Skotlandi en fyrst fer að reyna á verkstjórann þegar hann þarf að fylgja Tamma og Rikka til Englands að leggja girðingar. Þegar Rikki og Tammi eru komnir út fyrir sín eðlilegu mörk, landamæri Skotlands og Englands, fer sögumanni að reynast erfiðara að hafa taumhald á þeim og þrátt fyrir nokkra viðleitni hans eru það jafnan undirmennirnir sem ná sínu fram á sinn sauðþráa og einfeldnigslega hátt.

Frásögnin er róleg og mjakst áfram líkt og girðingarlagning, þar sem aðaláherslan er á samskipti sögumanns við Tamma og Rikka og undarlegt sambandsleysi þeirra félaganna við umheiminn. Sagan er, á yfirborðinu, mjög raunsæ og lítið mál fyrir lesandann að pirrast með þeim félögum þar sem þeir djöflast illa búnir í rigningu og for við vinnu sína, auk þess sem þunglyndi sögumanns vegna fábrotinna og kuldalegra vistarvera þeirra verður mjög áþreifanlegt. Þessi raunsæja þrautaganga er svo brotin upp með svörtum húmor og uppákomum sem eru vægast sagt absúrd þegar tekið er tillit til realískrar framsetningarinnar. Það er einmitt í þessum stílbrotum sem styrkur sögunnar leynist. Þau afvegaleiða
lesandann og koma honum stundum í opna skjöldu, auk þess sem þau skapa einhverskonar merkingarleysi innan sögunnar sem er mjög í takt við tilbreytingarsnautt og tómlegt líf aðalpersónanna.

Mills hefur greinilega gaman af því að leika sér með þessar andstæður og tekst með þeim að binda mjög svo óvæntan endi á söguna, en þegar atburðarrásin hefur tekið ákveðna stefnu og lesandinn er farinn að gera sér ákveðnar hugmyndir um hvert stefnir kemur skyndilegur viðsnúningur og lesandinn veit líkt og sögumaðurinn lítið hvaðan á sig stendur veðrið og vonin um að finna einhverja fasta merkingu í verkinu verður nánast að engu.

Þýðing Ísaks er lipur og læsileg og lítið er um innsláttar- og málvillur sem hafa oftar en ekki verið helsti gallinn á því annars ágæta framtaki sem Neonbækur Bjarts eru.