Miðvikudagur, 12. desember 2001
:: birt á www.strik.is ::
J.K.Rowling Harry Potter og eldbikarinn Bjartur 2001.
Harry Potter hefur lagt heiminn að fótum sér og ekkert
nema gott um það að segja, enda mun það víst að miklu leyti vera
fyrir tilstilli galdrastráksins að börn og unglingar hafa endurnýjað
kynni sín af bókum og það er í sjálfu sér undur. Þá mætti líka
velta vöngum yfir því á nokkur hundruð síðum hvers vegna í ósköpunum
saga um lítinn nördastrák, sem brillerar þegar hann fær kústskaft
í klofið, hefur umturnað heiminum. Þessi vísa hefur nefnilega
verið ansi margoft kveðin, trúlega eiginlega svo lengi sem menn
hafa dundað sér við að segja sögur, sér og öðrum til dægrastyttingar.
Harry Potter er í öllum grundvallaratriðum alveg þvottekta ævintýri
sem stendur traustum fótum á eldgömlum merg ævintýrahefðarinnar
og við höfum þarna hetju sem er frekar uppburðalítil í byrjun,
leiðbeinanda, hjálparhellur, skúrka, svikara, töfragripi og hina
eilífu leit sonar að föður, sem hefur verið sígilt efni síðan
Telemakkus reyndi að hafa upp á hinum ráðagóða Ódysseifi á dögum Hómers.
Það er auðvitað tilgangslaust að vera að pæla í því hvað veldur
því að gamaldags ævintýri höfði svo sterkt til okkar hinna firrtu
ræfla sem lifum á öndverðri öld sem er svo úbermodern að póstmódernisminn
er orðinn að bergmáli gargandi kverúlanta lengst aftan úr forneskju.
Það skiptir engu máli, sögurnar um Harry Potter eru einfaldlega
að virka, enda vel skrifaðar, skreyttar lifandi persónum, sem
margar hverjar hafa umtalsverða dýpt þó beinagrindur þeirra séu
byrjaðar að morkna. Rowling blandar þessu svo saman í galdrapotti
sínum og bragðbætir með spennu, hlýju, léttleika, drunga, ást,
hatri, heimsku, visku, dvergum, risum, drekum og drýsildjöflum,
þannig að úr verður göróttur grautur sem er í meira lagi ávanabindandi.
Lengi getur gott batnað...
Þessi fjórða bók í flokknum um Harry Potter er sú besta hingað
til og það verður að segjast að það er hreint ótrúlegt hversu
vel Rowling heldur dampi. Þriðja bókin, um fangann frá Azkaban,
náði nýjum hæðum og fyrirfram átti ég ekki von á að það væri hægt
að toppa viðureign krakkanna við miskunarlausan "fjöldamorðingja".
Rowling leikur sér þó að því og Eldbikarinn er enn drungalegri
og hinu illa vex heldur betur ásmeginn, þannig að hún skilur við
lesandann í slíkri eftirvæntingu að það hlýtur að fara að koma
til uppþota á næstunni ef ekkert fer að spyrjast til framhaldsins.
Ég nenni hvorki að þreyta mig né aðra á að rekja söguþráð þessa
rúmlega sjöhundruð blaðsíðna doðrants og læt nægja að geta þess
að það gengur mikið á og hraðinn í magnaðri atburðarásinni stigmagnast
jafnt og þétt og spennan verður slík í lokin að það er útilokað
að leggja bókina frá sér á síðustu hundrað síðunum. Það sem gerir
Eldbikarinn svo einna helst frábrugðinn fyrri bókunum og
gefur honum aukinn sjarma er nettur og skemmtilegur gelgjufílíngurinn,
en Harry er orðinn 14 ára og það svífur skemmtilegur ungæðisháttur
yfir allri frásögninni og ástin liggur í loftinu. Strákarnir roðna
og stelpurnar eru allt í einu orðnar sætar og það eru smáskot
í gangi út um allt, á ólíklegustu stöðum. Og svo skekur dauðinn
þessa rósrauðu tilveru unglinganna og Voldemort lætur heldur
betur til sín taka, þannig að unga fólkið stendur, í bókarlok,
frammi fyrir stærri spurningum og vandamálum en nokkru sinni fyrr.
Þetta er alveg magnað, eiginlega bara galdur.
| 23:26 |