Ég hef aldrei þolað Stellu Blómkvist og hef hingað til aðallega lesið bækur hennar af skyldurækni mér til ama og óþæginda. Þessar glæpasögur um harðsnúnu lögfræðifraukuna Stellu Blómkvist eru dæmigerðar sjoppubókmenntir.
Stílinn á bókunum er einfaldur og nokkuð ljóst að höfundurinn setur ekki mikið púður í skriftirnar. Þetta er hraðsuða sem maður getur fullkomlega skilið að enginn vilji leggja nafn sitt við og láti því Stellu sjálfa sitja uppi með skömmina.

Leiðinleg persóna

Þessi formáli ætti að taka af öll tvímæli um að ég er nánast vanhæfur til þess að fjalla um nýjustu bók Stellu, Morðið í Drekkingarhyl, en ég ætla samt að láta vaða. Aðallega vegna þess að ég skemmti mér konunglega yfir bókinni og las hana í einum rykk. Á dauða mínum átti ég von en að Stella Blómkvist myndi vinna mig yfir á sitt band, það er ótrúlegt.
Persóna Stellu er jafn óþolandi leiðinleg og í fyrri bókum. Þessi kjaftfora, drykkfellda, ljóshærða og ofvirka kynbomba í lögfræðingastétt er hálfgerður kynskiptingur eða það sem þeir kalla „gender bender“ í útlandinu. Hún er dæmigerð karlhetja glæpasgnanna með brjóst og píku. Sturtar í sig viskí eins og hún sé Humphrey Bogart í akkorði, táldregur konur og karla á víxl og kastar fórnarlömbunum svo frá sér þegar hún hefur fengið nægju sína og hegðar sér að öllu leyti eins og versta karlremba.
Það er í sjálfu sér ekkert nema gott um þetta að segja og „gender benderar“ geta verið mjög skemmtilegir og það er vissulega smart að láta svona hvassa tík hrista upp í formföstu karlasamfélagi sakamálasögunnar. Gallinn er bara sá að Stella er leiðinda­pía sem hefur alltaf síðasta orðið en það er bara vegna þess að hún getur alltaf vitnað í einhverja niður­suðudósaheimspeki frá móður sinni. Það fara um mann ónot í hvert skipti sem hún segir: „Sagði mamma,“ og það gerist nánast í hverjum kafla.

Flott plott

Stella sjálf og flatur stíllinn nær þó ekki að skemma Morðið í Drekkingarhyl. Sagan er bara svo helvíti skemmtileg og ég er ekki frá því að þetta sé skemmtilegasta plottið sem ég hef séð í íslenskum krimma í þessari umferð. Stella tekur að sér að verja nýbúa sem er grunaður um að hafa framið svokalað heiðursmorð á dóttur sinni og að hafa svo komið líki hennar fyrir í Drekkingarhyl. Það er auðvitað ekkert sem sýnist og Stella kemst að því að morðið tengist spillingu sem teygir anga sína uppi efstu lög lögreglunnar og dómsmálaráðuneytis. Þetta er krassandi og Stella lætur það ekki aftra sér þó hún þurfi að takast á við volduga karlpunga í leit sinni að réttlætinu.
Þá blandast fortíð Stellu einnig í málið og hún þarf að gera upp við pervertinn hann föður sinn sem lék hana grátt í æsku. Það vekur óneitanlega meiri áhuga þegar Stella vitnar í pabba sinn en mömmu. Ánægjuleg tilbreyting sem varpar nýju ljósi á þreytandi persónuna.

Hver er Stella?

Þessi spurning brann á fólki fyrir nokkrum árum og það var vinsæll samkvæmisleikur að reyna að giska á hver það er sem stendur á bak við Stellu sem á að vera eitt best varðveitta leyndarmál íslenskra bókmennta. Jafn ólíkir menn og Stefán Jón Hafstein og Davíð Oddsson hafa verið nefndir til sögunnar og líklega lúslesa margir bækur Stellu í leit að vísbendingum um höfundinn. Ég ætla ekki að varpa fram neinum kenningum að þessu sinni en tel óhætt að fullyrða að Stella er karlmaður sem er kominn um eða yfir fimmtugt. Sterkasta vísbendingin um það er kynlíf Stellu og þá ekki síst lessukynlífið sem er eins og sprottið upp úr ómerkilegri klámmynd og brengluðum kynórum karla um kynlíf tveggja kvenna. Þar fyrir utan löðrar textinn allur í karlrembu þó hann sé lagður konu í munn.
Annars er það hætt að skipta máli hver Stella er og ef hún heldur áfram á sömu braut og hættir að vera leiðinleg má hún skrifa fleiri bækur sem hún skammast sín fyrir mín vegna. Morðið í Drekkingarhyl er fínn krimmi en ekki nógu góð til þess að nokkur ætti að vilja gangast við henni.

Jón Atli Jónasson hefur sýnt það og sannað með miklum afköstum undanfarið að hann er mesta efni í alvöru leikskáld sem komið hefur fram á sjónarsviðið á Íslandi árum saman. Fyrsta skáldsaga hans, Í frostinu, gefur líka sterkar vísbendingar um að hann geti ekki síður haslað sér völl á skáldsagnasviðinu.
Þetta er einföld, stutt og látlaus saga sem lætur lítið yfir sér og einhvern veginn átti maður fyrirfram von á því að leikskáldið ofvirka myndi senda frá sér þykkari doðrant.

Þetta gerir Í frostinu þó síður en svo að minna verki og það er í raun fagnaðarefni að rithöfundar skuli leitast við að ná til lesenda á innan við 200 blaðsíðum. Þykkar bækur eru úr takt við tímann. Í það minnsta þann tíma sem hún Drífa Sig, aðalpersóna Jóns Atla, lifir og hrærist í. Hún er einstæð móðir og hjúkrunarkona sem nær varla endum saman og tekst á við gráan og þunglyndislegan hversdagsleikan á milli þess sem hún reynir að flýja hann á djamminu.
Þetta er kunnuglegt stef og þó sagan sé einföld dregur Jón Atli upp skýra og nöturlega mynd af daglegu basli einstæðrar móður í Reykjavík. Það leynist ónotalegur drungi og feigð undir liprum og læsilegum textanum og líklega munu margir geta speglað sig í Drífu.
Hún lifir sama lífi og við hin og þó allt sé slétt á fellt á yfirborðinu eru flestir alltaf að reyna að fylla eitthvert andlegt svarthol innra með sér. Tónninn í bókinni er því ekki beinlínis upplífgandi en hann er rétt sleginn. Í frostinu fangar vel tilgangsleysi MTV-kynslóðarinnar sem veit ekki hvort hún er að koma eða fara, stefna áfram eða aftur á bak. Drífa er líka á sama stað í upphafi sögunnar og enda, jafnvel ívið verr stödd. Lífið getur verið svo innihaldslaust, leiðinlegt og glatað og þeirri stemningu skilar Jón Atli með tilþrifum. Hann vekur lesandann til umhugsunnar um tilganginn með þessu jarðvistarbrölti okkar en þunglyndir ættu að íhuga það að stækka prósakkskammtinn sinn í þrjár vikur áður en þeir lesa bókina. Það er nefnilega langt síðan depurð hefur verið komið jafn vel til skila á prenti.

Tíu ára drengur, af tælensku bergi brotinn, finnst í frosnu blóði sínu við fjölbýlishús á köldu janúarsíðdegi. Það fer ekkert á milli mála að stráknum hefur verið ráðinn bani eftir að stungusár finnst á líkama hans.
Rannsóknarlögreglumaðurinn Erlendur gengur vitaskuld beint í málið ásamt aðstoðarfólki sínu Sigurði Óla og Elínborgu. Það liggur beinast við að álykta að morðið tengist kynþáttafordómum þó ekki sé heldur hægt að útiloka barna­níð þannig að Erlendur og félagar beina sjónum sínum að rasískum kennara við skóla drengsins og helstu barnaperrum hverfisins. Rannsóknin skilar þó fyrst í stað litlu og lögreglufólkið verður að víkka sjóndeildarhringinn og gera ráð fyrir fleiri og dapurlegri möguleikum.

Arnaldur svíkur ekki

Það er best að segja það bara strax að Arnaldur Indriðson svíkur ekki fjölmarga aðdáendur sína með þessari nýjustu sakamálasögu sinni. Hann er á sínu hefðbundna róli og spinnur morðgátuna af sömu leikni og hann hefur gert í síðustu bókum sínum um Erlend. Spennan hefur samt oft verið meiri enda hægir eðli glæpsins einhvern veginn á taktinum. Þetta dregur þó vitaskuld ekkert úr harmleiknum og Arnaldur byrjar söguna með miklum krafti og sýnir á áhrifamikinn hátt hversu stílfimur hann er orðinn í byrjun bókar þegar líkið finnst.
Ömurleikinn grúfir yfir morðinu og öllum sem því tengjast og það er aldrei skemmtilegra að lesa Arnald en þegar hann nær myndrænu flugi og leikur sér að því að blása lífi í aðstæður og atburði fyrir sjónum lesandans.
Félagslegt drama
Vetrarborgin minir á Grafarþögn að því leyti að félagslegt fjölskyldudrama hverfist um glæpinn. Aðlögunarerfiðleikar nýbúa koma mikið við sögu og árekstrar þeirra við framandi umhverfi og fordóma setja sinn svip á söguna og hafa að sjálfsögðu áhrif á atburðarásina. Glæpurinn týnist þó aldrei í sósíal­dramanu og maður leggur ekki bókina frá sér fyrr en Erlendur er búinn að leysa málið og koma lögum yfir morðingjann.
Félagslegi vinkillinn er þó ekki síður áhugaverður og það er gaman að því hvernig íslenska sakamálasagan hefur á nokkrum árum orðið samtímaspegill og það form sem rithöfundar kjósa að spinna saman við raunsæisbókmenntir. Arnaldur er síður en svo einn um þetta og mér sýnist nánast hver einasti krimmahöfundur sem gefur út bók fyrir þessi jól blanda samfélags- og þjóðmálum inn í sakamál sín, þó með ólíkum hætti sé. Það er ekkert nema gott um það að segja að íslenskir glæpasagnahöfundar skuli jafn fúslega axla félagslega ábyrgð í verkum sínum og smygla þjóð­félagsádeilu inn í vitund lesenda í Trójuhesti sakamálasögunnar sem hingað til hefur verið fundin frekar léttvæg.

Þjóðin elskar Erlend

Arnaldur er óumdeildur kóngur í þessum bransa og það þarf enginn að ímynda sér annað en að hann muni selja Vetrarborgina í jafn mörgum bílförmum og fyrri bækur sínar. Hann er þó ekki sá yfirburðahöfundur sem sölu­tölurnar gera hann að og bækur hans um Erlend rista ekki mikið dýpra en verk hinna íslensku sósíal­krimmahöfundanna. Að einhverju leyti hlýtur þetta að vera spurning um heppni og að vera réttur maður á réttum stað á réttum tíma. Og það verður ekki tekið af Arnaldi að hann hefur hitt í mark og skapað með Erlendi persónu sem mun líklega lifa með þjóðinni eins og Bjartur í Sumarhúsum.
Þessi þunglyndi skarfur, sem er andlegur þríburi Taggarts og Frost, glímir við drauga fortíðar og í hverri bók gefur Arnaldur lesendum aðeins meiri innsýn í sálarlíf hans. Þetta er að ég held orðinn aðalspennuvaldurinn í verkum Arnaldar og bækur hans eru ekki síst lesnar upp til agna vegna forvitni um Erlend frekar en glæpanna sem slíkra.
Félagar Erlendar, Elínborg og Sigurður Óli, eru enn hálfgerðar pappalöggur sem dregnar eru einföldum dráttum en það gæti verið að breytast. Elínborg er aðalskuggavera þessarar bókar en fær nokkrum sinnum ráðrúm til að hafa áhyggjur af dóttur sinni sem er með flensu.
Sigurður Óli hefur hingað til verið marflöt og leiðinleg persóna en hann fær óvenju mikið vægi í Vetrarborginni og nær að vekja áhuga og samúð þó enn vanti mikið kjöt utan á beinin.
Arnaldur sækir í sig veðrið með hverri bók þannig að þó hann hafi unnið flesta þá sigra sem hann getur unnið er hann enn að þróa og skerpa stíl sinn og með meiri áherslu á persónur sínar á hann tvímælalaust eftir að bæta einhverjum rósum til viðbótar í yfirfullt hnappagatið.

Það þarf engan að undra að bækurnar um Kaftein Ofurbrók hafi notið mikilla vinsælda hjá ungum lesendum á undanförnum árum. Þessar sýrðu prakkarabækur eru mátulega villtar og trylltar til þess að heilla unga fólkið upp úr skónum og draga það inn í kostulega veröld þeirra Georgs Skeggjasonar og Haraldar Hugasonar.

Smitandi gleði

Höfundinum Dav Pilkey þykir greinilega mjög vænt um persónur sínar; strákana tvo og geðstirða skólastjórann hann Kára sem þeir breyttu í súperhetjuna Kaftein Ofurbrók með dáleiðslu. Í hverri bók skapar hann þessari þrenningu kjöraðstæður til þess að sýna allar sínar bestu eða verstu hliðar, allt eftir því hvernig á það er litið. Þá er Pilkey ekki síður annt um lesendur sína og hefur ekki svikið þá hingað til. Það er því ekki minna fjör og fíflagangur í þessari sjöttu bók hans um Ofurbrókina en þeim fyrri. Stærsti kostur bókanna er svo ótvírætt sá að þó þær séu keyrðar áfram á kúk og piss húmor sex ára krakka eru þær svo falslausar í flippinu að fólk á öllum aldri smitast af gleðinni.

Ógeðsleg horskrímsli

Að þessu sinni fær klöguskjóðan Sófus séní sig fullsaddan af prakkarastrikum Georgs og Haraldar og sameinar sig kröftugu vélmenni til þess að ná sér niður á þeim. Það tekst þó ekki betur til en svo að Sófus breytist í ógeðslegt hor­klessuskrímsli og þegar það gengur svo af göflunum er ekki um annað að ræða en að kalla Kaftein Ofurbrók fram. Og þá fyrst byrjar ballið.
Bókin segir fyrri hluta sögunnar um Horskrímslið en seinni hlutinn kemur ekki fyrr en á næsta ári en það er óhætt að fullyrða að erfið bið aðdáenda Ofurbrókarinnar byrjar um leið og þeir klára þessa.
Allt það sem hefur prýtt fyrri bækurnar um Kafteininn og gert þær að frábærri skemmtun er til staðar hér; yfirdrifið og barnalegt grínið að ógleymdu fletti-bíóinu sem fylgir „ýkt groddalegu köflunum um ofbeldið“. Alveg hreint frábært uppátæki sem gerir aðdráttarafl bókana um Kaftein Ofurbrók enn sterkara. Þeir sem eru svo lánsamir að eiga börn á Ofurbrókaraldri geta lesið þessa snilld fyrir opnum tjöldum. Aðrir verða að pukrast með það í kyrrþey en eitt er víst að enginn ætti að láta þennan furðufugl framhjá sér fara.

Árið 1966 kom skáldsaga Guðbergs Bergssonar, Tómas Jónsson metsölubók, út. Þetta er margslungið niðurrifsverk og það er ekki gott að átta sig á honum Tómasi hans Guðbergs. Hann er sundurtætt og útblásið sjálf, einhvers konar gróteskt skrímsli, sem ekki er nokkur leið að festi hendi á. Bók Guðbergs er tímamótaverk og hristi hressilega upp í samtíma sínum.
Árið 2005 sprettur svo fram nýr Tómas Jónsson og sá ekki síður brýnt erindi við samtíma sinn en forverinn. Það er rithöfundurinn Kristjón Kormákur Guðjónsson sem dregur Tómas nýrrar aldar fyrir almenningssjónir og þó þessi bók hans muni sjálfsagt ekki marka jafn djúp spor og Tómas Jónsson anno 1966 er hér komin hressileg þjóðfélags- og samtímaádeila sem vert er að gefa gaum.

Raunveruleg skáldsagnapersóna

Bókin um þennan nýja Tómas heitir Frægasti maður í heimi en það er einmitt þannig sem Tómas sér sig. Hann er því vitaskuld snargeðveikur en þó sjálf hans sé sundurtætt er hann þó heilsteyptari persóna en gamli Tómas. Það leikur lítill vafi á því að Tómas Jónsson er geðsjúklingur sem segir sögu sína en það sem gerir bókina jafn áhugaverða og raun ber vitni er að innan ramma hennar eru mörkin milli skáldskapar og raunveruleika jafn óljós og í huga aðalpersónunnar.

Tómas hefur nefnilega lifað sjálfstæðu lífi og gengið laus í raunheimum og hefur verið í sambandi við þjóðþekkta einstaklinga (í alvöru). Kristjón Kormákur gaf Tómasi fyrst líf á bloggsíðu (www.raunveruleiki.blogspot.com/) sem var eignuð persónunni fyrir nokkrum mánuðum og þar rakti hann raunir sínar og leyfði almenningi að fylgjast með tilraunum sínum til þess að ná fyrrverandi eiginkonu sinni og tveimur dætrum frá nýjum sambýlismanni. Sjálfur bjó Tómas einn með yngstu dóttur sinni sem eiginkonan hafði snúið baki við.

Þessi listræna blekking Krist­jóns gekk fullkomlega upp og fólk vissi ekki betur en Tómas væri raunverulegur maður af holdi og blóði. Kristjón lét Tómas jafnframt hafa samband, með tölvupósti, við ekki ómerkari einstaklinga en Einar Bárðarson, Jakob Frímann Magnússon, Steinar Braga, Karl Sigurbjörnsson biskup, Dr. Gunna, Stefán Karl Stefánsson leikara og fleiri. Þessir menn vissu ekki betur en Tómas væri "alvöru" og svöruðu bréfum hans á þeim forsendum. Tölvupóstarnir eru svo birtir óbreyttir í bókinni þannig að allir þessir heiðursmenn verða í raun persónur í skáldverki og viðbrögð þeirra við umleitunum Tómasar hafa áhrif á þróun persónuleika hans.

Raunveruleikaskáldskapur

Það er ekki hægt að segja annað en þetta sé bráðsnjallt uppátæki hjá Kristjóni um leið og það lýsir ákveðinni ófyrirleitni og dirfsku. Hann hefði til dæmis ekki þurft að kemba hærurnar ef hann hefði komið Tómasi í samband við Jónínu Ben. Þessi raunveruleikatenging er hryggjarstykki skáldsögunnar og þarna fellur efni og umgjörð saman í eina þétta heild sem steinliggur. Það vill nefnilega svo skemmtilega til að Tómas, í geðveiki sinni, telur sig vera aðalpersónu í raunveruleikaþættinum Fallegasti maður í heimi. Hann er svona íslensk sjónvarpsútgáfa af Jim Carrey í kvikmyndinni The Truman Show. Þetta er bráðsnjöll lausn hjá Kristjóni þar sem þessi ranghugmynd býður upp á endalaust rými fyrir geðveiki Tómasar og gerir firrta tilveru hans mjög trúverðuga enda er allt sem við sjáum á skjánum raunverulegt. Ekki satt?

Það er ekki gott að koma bókmenntalegum merkimiðum á skáldsögu Kristjóns frekar en niður­rifsverk Guðbergs en sennilega má segja að hér sé komin fram á sjónarsviðið raunveruleikaskáldsaga. Það má því segja að hér svari gamla góða skáldsöguformið þeirri lágkúrudellu sem nú tröllríður dagskrárgerð sjónvarpsstöðva úti um allan heim. Munurinn er sá að Frægasti maður í heimi á erindi við fólk og kjarni hennar er vitrænn á meðan raunveruleikasjónvarpið er eins innantómt og andlaust og hugsast getur.

Firring, eina ferðina enn

Frægasti maður í heimi er frekar stutt og auðlesin skáldsaga sem vekur lesandann til umhugsunar um þann kengruglaða heim sem við búum í. Fyrir einhverjum áratugum var það orðið að klisju að tala um firringu en það breytir því ekki að mannskepnan hefur aldrei verið firrtari en einmitt núna. Við þessu ástandi bregðast þeir Kristjón og Tómas á snaggaralegan og skemmtilegan hátt og það er óhætt að mæla með bókinni við alla þá sem hafa áhuga á samtíma sínum og þeim raunveruleika sem við búum við.

Kristjón hefur með þessu verki sínu gert áhugaverða tilraun með skáldsagnaformið og tekst býsna vel upp. Það mætti helst fetta fingur út í frágang bókarinnar en á köflum virðist yfirlestri hafa verið ábótavant þar sem nokkuð er um stafsetningar- og málfars­villur. Þetta gæti þó hæglega átt að vera svona enda sér maður ekki Tómas fyrir sér sem mann sem hirðir um réttritun auk þess sem raunverulegir tölvupóstar eru oftar en ekki morandi í villum. Villurnar falla því grunsamlega vel að byggingu bókarinnar og gera hana "raunverulegri". Það myndi eiginlega stinga meira í stúf ef textinn væri villulaus.

Ung tveggja barna móðir myrðir eiginmann sinn, sem er bölvaður tuddi, í æðiskasti eftir rifrildi og fær þrjár konur sem vinna með henni á næturvakt í skyndibitaverksmiðju í Tókýó til þess að hjálpa sér að losna við líkið.

Svona hefst spennusagan Næturvaktin eftir Kirino Natsuo en ákvörðun kvennanna þriggja að blanda sér í einkamál vinkonunnar á svo heldur betur eftir að hafa afdrifaríkar afleiðingar.

Alvöru konur

Allar eiga konurnar sín leyndarmál og vandamál sem eiga eftir að koma í bakið á þeim þegar bútar af sundurhlutuðu líki eiginmannsins dúkka upp í ruslatunnum í almenningsgarði. Hvunndagsleg vandmál þeirra eru raunveruleg og stigmagnast eftir að þær leggja út á glæpabrautina. Lesandinn fær svo að taka virkan þátt í áhyggjum þeirra og vandræðum og þarf að láta sig margt annað varða en bara það hvort þær komist upp með glæp sinn eða ekki.

Konurnar fjórar eru á vissan hátt allar fulltrúar ólíkra persónugerða en eru þó langt því frá að vera flatar steríótýpur. Þetta eru konur af holdi og blóði sem manni er ekki sama um þó þær séu margfaldar í roðinu.

Konurnar fjórar eru vægast sagt ólíkar og eiga fátt sameiginlegt annað en að þær vinna vel saman á færibandi verksmiðjunnar. Unga konan sem verður fyrir því óláni að bana eiginmanni sínum er óttaleg mús sem læðist en tekur áhugaverðum breytingum eftir að karlpungurinn er úr sögunni. Ótvíræður leiðtogi kvennahópsins og aðalsögupersóna bókarinnar er Masako, miðaldra, lífsreynd kona sem sýnir ótrúlega þrautseigju á raunastundum. Hún skipuleggur hvarf líksins og heldur hópnum saman en eftir því sem hringurinn um þær þrengist verður erfiðara að berja í brestina og það kemur á daginn að hver er sjálfum sér næstur.

Morð er ekki leikur einn

Kirino Natsuo fer lét með að gera Masako að "okkar konu" og maður stendur sig fljótlega að því að standa með konunum og finnast sjálfsagt að þær komist upp með glæpinn. Vandræði þeirra eru þó rétt að byrja og eftir því sem fleiri karlmenn blandast í málið, lögreglumenn, okurlánari og skuggalegur næturklúbbseigandi, rennur upp fyrir konunum að þær hafa grafið sér gröf á meðan þær grófu og þetta er ekki lengur spurning um að komast upp með glæp, heldur að sleppa lifandi frá þessum hrunadansi.

Það er nefnilega hægara sagt en gert að drepa mann, búta sundur lík hans, dreifa því í ruslatunnur og ætla svo að halda áfram að lifa lífinu eins og ekkert hafi í skorist.

Þegar grunur lögreglu fellur á næturklúbbseigandann Satake lítur út fyrir að konurnar ætli að komast upp með allt, þó þær sleppi ekki óskaddaðar andlega frá þessu. Satake er hins vegar látinn laus vegna skorts á sönnunum og þá æsist fyrst leikurinn, Fortíðardraugar hans vakna við fangelsisvistina og hann er staðráðinn í að hefna sín á þeim sem komu honum í klandur.

Þarna skiptir sagan heldur betur um gír. Framan af hefur hún verið sálfræðistúdía kvennanna og hverfst um þetta eina morð. Nú breytist hún í leik kattarins að músinni þegar Satake beinir spjótum sínum að vinkonunum.

Engin leið að hætta

Þessi taktbreyting um miðbik bókarinnar keyrir spennuna upp úr öllu valdi og það er ekki gott að láta hana frá sér fyrr en síðasta blaðsíðan hefur verið lesin. Það er ekki nóg með að klassískir spennuvaldar haldi manni við efnið heldur eru persónurnar svo vel saman settar af hendi höfundar að maður hefur raunverulegar áhyggjur af þeim. Jafnvel óbermið Satake á inni smá samúð og það er enginn alvondur og því síður algóður.

Þræðir sögunnar eru margir og ligga í ýmsar áttir en Natsuo fléttar þá saman af mikilli leikni þannig að úr þessu skemmtilega persónugalleríi og groddalegu ofbeldinu sem fólkið flækist í kemur ótrúlega flottur og skemmtilegur reyfari. Ég minnist þess ekki að hafa lesið glæpasögu þar sem höfundur hefur jafn sterk tök á öllum þáttum og nær slíku tangarhaldi á lesandanum. Höfundurinn þvælist úr hugskoti einnar persónu til annarrar þannig að maður fær innsýn í hugarheim allra helstu persóna, kynnist þeim betur og ræktar með sér í bland andúð á þeim og samúð með þeim.

Þá fer frásögnin fram og aftur í tíma sem eykur enn á spennuna og sum atriði fær maður að upplifa frá ólíkum sjónarhornum. Allt er þetta feykilega vel gert og gerir það að verkum að Næturvaktin ristir mun dýpra en maður á að venjast í hefðbundnum glæpasögum.

Natsuo toppar þetta svo allt með æsilegu lokauppgjöri sem er farið að minna óþægilega mikið á sígilda ameríska spennumynd en þá kemur japanskur viðsnúningur og maður fær gott kjaftshögg í lokin og veit varla hvaðan á mann stendur veðrið.

Svona eiga glæpasögur að vera.