Arnaldur svíkur ekki

Það er best að segja það bara strax að Arnaldur Indriðson svíkur ekki fjölmarga aðdáendur sína með þessari nýjustu sakamálasögu sinni. Hann er á sínu hefðbundna róli og spinnur morðgátuna af sömu leikni og hann hefur gert í síðustu bókum sínum um Erlend. Spennan hefur samt oft verið meiri enda hægir eðli glæpsins einhvern veginn á taktinum. Þetta dregur þó vitaskuld ekkert úr harmleiknum og Arnaldur byrjar söguna með miklum krafti og sýnir á áhrifamikinn hátt hversu stílfimur hann er orðinn í byrjun bókar þegar líkið finnst.
Ömurleikinn grúfir yfir morðinu og öllum sem því tengjast og það er aldrei skemmtilegra að lesa Arnald en þegar hann nær myndrænu flugi og leikur sér að því að blása lífi í aðstæður og atburði fyrir sjónum lesandans.
Félagslegt drama
Vetrarborgin minir á Grafarþögn að því leyti að félagslegt fjölskyldudrama hverfist um glæpinn. Aðlögunarerfiðleikar nýbúa koma mikið við sögu og árekstrar þeirra við framandi umhverfi og fordóma setja sinn svip á söguna og hafa að sjálfsögðu áhrif á atburðarásina. Glæpurinn týnist þó aldrei í sósíal­dramanu og maður leggur ekki bókina frá sér fyrr en Erlendur er búinn að leysa málið og koma lögum yfir morðingjann.
Félagslegi vinkillinn er þó ekki síður áhugaverður og það er gaman að því hvernig íslenska sakamálasagan hefur á nokkrum árum orðið samtímaspegill og það form sem rithöfundar kjósa að spinna saman við raunsæisbókmenntir. Arnaldur er síður en svo einn um þetta og mér sýnist nánast hver einasti krimmahöfundur sem gefur út bók fyrir þessi jól blanda samfélags- og þjóðmálum inn í sakamál sín, þó með ólíkum hætti sé. Það er ekkert nema gott um það að segja að íslenskir glæpasagnahöfundar skuli jafn fúslega axla félagslega ábyrgð í verkum sínum og smygla þjóð­félagsádeilu inn í vitund lesenda í Trójuhesti sakamálasögunnar sem hingað til hefur verið fundin frekar léttvæg.

Þjóðin elskar Erlend

Arnaldur er óumdeildur kóngur í þessum bransa og það þarf enginn að ímynda sér annað en að hann muni selja Vetrarborgina í jafn mörgum bílförmum og fyrri bækur sínar. Hann er þó ekki sá yfirburðahöfundur sem sölu­tölurnar gera hann að og bækur hans um Erlend rista ekki mikið dýpra en verk hinna íslensku sósíal­krimmahöfundanna. Að einhverju leyti hlýtur þetta að vera spurning um heppni og að vera réttur maður á réttum stað á réttum tíma. Og það verður ekki tekið af Arnaldi að hann hefur hitt í mark og skapað með Erlendi persónu sem mun líklega lifa með þjóðinni eins og Bjartur í Sumarhúsum.
Þessi þunglyndi skarfur, sem er andlegur þríburi Taggarts og Frost, glímir við drauga fortíðar og í hverri bók gefur Arnaldur lesendum aðeins meiri innsýn í sálarlíf hans. Þetta er að ég held orðinn aðalspennuvaldurinn í verkum Arnaldar og bækur hans eru ekki síst lesnar upp til agna vegna forvitni um Erlend frekar en glæpanna sem slíkra.
Félagar Erlendar, Elínborg og Sigurður Óli, eru enn hálfgerðar pappalöggur sem dregnar eru einföldum dráttum en það gæti verið að breytast. Elínborg er aðalskuggavera þessarar bókar en fær nokkrum sinnum ráðrúm til að hafa áhyggjur af dóttur sinni sem er með flensu.
Sigurður Óli hefur hingað til verið marflöt og leiðinleg persóna en hann fær óvenju mikið vægi í Vetrarborginni og nær að vekja áhuga og samúð þó enn vanti mikið kjöt utan á beinin.
Arnaldur sækir í sig veðrið með hverri bók þannig að þó hann hafi unnið flesta þá sigra sem hann getur unnið er hann enn að þróa og skerpa stíl sinn og með meiri áherslu á persónur sínar á hann tvímælalaust eftir að bæta einhverjum rósum til viðbótar í yfirfullt hnappagatið.