Föstudagur, 02. desember 2005
Ævar Örn Jósepsson stimplaði sig inn á sannfærandi hátt sem einn athyglisverðasti reyfarahöfundur landsins með frumraun sinni, Skítadjobb, fyrir nokkrum árum. Hann fylgdi þeirri bók eftir með Svörtum englum og nú er hann mættur til leiks í þriðja sinn með Blóðbergi. Þetta er hans langbesta bók til þessa og stendur við öll fyrirheit sem fyrri bækurnar gáfu og gott betur. Sagan er áhugaverð, mátulega flókin og það sem mestu skiptir er að persónurnar eru skemmtilegar, mannlegar og sannfærandi. Þá skrifar Ævar Örn litríkan, kjarnyrtan og tilgerðarlausan stíl sem fellur einstaklega vel að glæpasögunni.
Velkomin til helvítis
Blóðberg hefst á því að sex menn farast er skriða fellur á þá við Kárahnjúka. Grunur um að hryðjuverk hafi verið framið vaknar strax og löggugengið úr fyrri bókum Ævars er sent á staðinn til að rannsaka málið. Hinn lífsreyndi og mjög svo geðþekki Stefán er sem fyrr í broddi fylkingar með grænu derhúfuna sína á hausnum. Hans nánasta samstarfsfólk, gauðið Árni og skörungurinn Katrín, fylgir foringja sínum að ógleymdum tuddanum Guðna sem er hreint út sagt dásamleg persóna.
Það eru ótal maðkar í mysunni á Kárahnjúkum en þar hefur myndast skuggalegt fjölþjóðlegt samfélag í kringum virkjunarbygginguna og yfir þessu öllu grúfir alíslenskur vetur með tilheyrandi myrkri, drunga og kulda. Velkomin til helvítis.
Löggurnar eru ekki búnar að vera lengi á staðnum þegar þær hafa komist á snoðir um vændi, eiturlyfjasölu og allan fjárann annan á staðnum. Þá hallast þau frekar að því að um morð en hryðjuverk hafi verið að ræða þegar skriðan féll þar sem í það minnsta þrjú fórnarlambanna höfðu óhreint mjöl í pokahorninu eða áttu eitthvað sókött við aðra á staðnum.
Það flækir svo málið og rannsóknina enn frekar þegar brú er sprengd en þar er greinilega um hryðjuverk að ræða. Þetta gefur vænisjúkum útsendurum yfirvalda tilefni til þess að fara hamförum, senda víkingasveit gráa fyrir járnum á svæðið og handtaka alla sem vekja minnsta grun. Þessar aðgerðir eru vitaskuld gæðablóðinu Stefáni ekki að skapi enda kallast þær á við vitleysisganginn sem átt hefur sér stað í stríðinu gegn hryðjuverkum í Bretlandi og Bandaríkjunum. Þegar aðferðir Bush og Blairs eru heimfærðar á lítið örsamfélag eins og Kárahnjúka kemur berlega í ljós
hversu bjánalegt allt þetta umstang er.
Sterkar persónur og kjarnyrtur stíll
Það er því nóg um að vera í Blóðbergi. Fjöldi grunaðra er þó nokkur og lögreglumennirnir sem rannsaka málið eru óvenjumargir. Þá teygir Ævar anga sögunnar út um hvippinn og hvappinn en tengir þetta svo allt saman í sannfærandi heild í lokauppgjörinu. Ævari tekst vel að afvegaleiða lesandann á þessum fjögur hundruð blaðsíðum og lausnin kemur á óvart en það er auðvitað algjört frumskilyrði í bókum af þessu tagi.
Sú hætta er auðvitað alltaf fyrir hendi í jafn langri bók með jafn mörgum persónum og nöfnum að sagan renni út í þvælda loðmullu og lesandinn týni sér. Maður er hins vegar í öruggum höndum hjá Ævari, sem vindur söguna áfram af öryggi og kveikir reglulega nýjan grun eða vekur forvitni þannig að það er óhjákvæmilegt annað en að halda áfram að lesa.
Styrkur sögunnar liggur þó fyrst og fremst í stílnum og persónunum. Tungutak Ævars var harðsoðið í Skítadjobbi og þegar hann náði bestu flugi bergmálaði hann af meitluðum stíl Raymonds Chandler. Hann hefur slípað stílinn töluvert, hann er jafnari og rennur enn betur.
Ævar skrifar íslenskt nútímamannamál þannig að textinn er löðrandi í slettum og
engilsaxneskum blótsyrðum eins og "fökking kræst" og þar fram eftir götum. Svona talar fólk hvort sem málvöndum líkar betur eða verr og ef einhver kann að skrifa sannfærandi og eðlileg samtöl þá er það Ævar Örn.
Kjafthátturinn og orðbragðið eru einnig veigamikill þáttur í persónusköpun Ævars og ensk blótsyrði með íslenskri stafsetningu renna hvergi betur en úr kjaftinum á löggunni Guðna. Þessi alíslenski, rasíski, drykkfelldi ruddi er dásamlegasta persóna Ævars og fullkominn senuþjófur. Það hafa allir hitt Guðna í einhverri mynd og í honum sameinast allt það versta í fari íslenskrar þjóðarsálar en samt er hann ekki alslæmur þó hann drekki eins og svín, sé karlremba og eigi haug af klámspólum heima hjá sér. Toppmaður, hann Guðni.
Fyrsta flokks krimmi
Val Ævars á glæpavettvangi er skothelt og ég efast um að hægt sé að finna betri umgjörð utan um íslenska sakamálasögu en virkjunarsvæðið við Kárahnjúka.
Möguleikarnir eru endalausir og þessi litli míkrókosmos er svo lifandi að þjóðfélagsádeila Ævars ristir dýpra en í nokkrum öðrum íslenskum reyfara í þeirri skriðu sem nú dynur á bókamarkaðnum. Hafi Ævar verið efnilegur í Skítadjobbi þá er hann fullnuma í Blóðbergi. Með þessari bók er hann orðinn einn af aðal sakamálasöguhöfundum landsins, ef ekki sá besti.
| 23:49 |