»  bókadómar  »  Hörmungarsögur af segulbandi
nýlegir dómar

nýleg komment

a long time ago...
Hörmungarsögur af segulbandi
Sunnudagur, 17. desember 2006

Útkall Leifur Eiríksson brotlendir
Óttar Sveinsson

[2]

Óttar Sveinsson hefur um langt árabil, við miklar vinsældir, ryfjað upp slys og hörmungar á legi og í lofti sem hafa sett mark sitt á Íslandssöguna í Útkallsbókum sínum.
Að þessu sinni beinir hann sjónum sínum að hörmulegu flugslysi sem varð þegar Flugleiðavélin Leifur Eiríksson fórst í aðflugi á flugvellinum í Kólombó á Srí Lanka árið 1978. Vélin var í pílagrímsflugi og um borð voru þrettán Íslendingar og 249 indónesískir pílagrímar. 183 fórust í slysinu og þar á meðal átta Íslendingar.

Samtöl við þá sem lifðu

Óttar byrjar á því að kynna Íslendingana til sögunnar, bæði þá sem voru um borð í Leifi Eiríkssyni sem og aðra íslenska áhöfn sem beið vélarinnar í Kólombó og var ætlað að taka við vélinni og fljúga henni áfram áður en örlögin settu sitt skelfilega strik í reikninginn.

Bókin er að mestu byggð á samtölum Óttars við þá Íslendinga sem komust af sem og fólk úr áhöfninni sem beið vélarinnar og þurfti að taka á öllu sem það átti þegar það stóð uppi í framandi og frumstæðu landi og reyndi að hjálpa slösuðum félögum sínum eftir fremsta megni.
Viðmælendurnir eru því margir og það gerir frásögnina nokkuð þvælda, sérstaklega framan af, á meðan maður er að átta sig á nöfnum og því hver er hvað. Þetta er ekki síst til komið vegna þess að beinar ræður eru alls ráðandi og skilin milli þeirra verða á köflum svo óljós að einræðurnar renna nánast saman.

Glundroði og þjáning

Þetta hökt í byrjun kemur þó ekki í veg fyrir það að frásögn Óttars nær ágætis flugi um það bil sem vélin hrapar og stekust verður bókin þegar viðmælendur Óttars lýsa glundroðanum á slysstað, líkamlegum og andlegum þjáningum sínum og sárum eftirköstum slyssins.

Eftirlifendurnir sýna allir sem einn hversu mannsandinn getur verið sterkur þegar á reynir. Slysið hvílir enn á þeim öllum og mun gera það um ókomna tíð en samt héldu allir sínu striki og létu ekki bugast.
Óttari og viðmælendum hans verður tíðrætt um að hörmungarnar áttu sér stað löngu áður en áfallahjálp kom til sögunnar en fólki er sem betur fer eðlislægt að þjappa sér saman í hörmungum og í raun veitti hópurinn, bæði þau sem voru um borð og hin sem upplifðu skelfinguna á jörðu niðri, sér áfallahjálp með því að sýna samstöðu og hlýhug.

Óttar fer einnig yfir rannsókn á tildrögum slyssins sem var á köflum býsna reyfaraleg enda ljóst að yfirvöld á Srí Lanka seildust langt til þess að gera sinn hlut sem bestan. Þessi hluti er, líkt og flest annað, afgreiddur í beinum ræðum þeirra Íslendinga sem tóku þátt í rannsókninni en hér hefði að ósekju mátt kafa dýpra.

Stór blaðagrein

Óttar er gamalreyndur blaðamaður og það sést langar leiðir á frásögn hans og er einn helsti ókostur hennar. Bókin minnir í raun helst á risavaxna blaðagrein þar sem innihaldi segulbands blaðamannsins er veitt beint inn á síður bókarinnar innan gæsalappa.
Megingallinn við þessa aðferð er að þó að fólkið hafi upplifað slysið hvert á sinn hátt hefur það um margt svipaða sögu að segja þannig að mikið er um endurtekningar og nánast orðréttar lýsingar á ákveðnum aðstæðum koma ítrekað fyrir.

Frásögnin hefði því tvímælalaust orðið þéttari og öðlast meiri dýpt og áhrifamátt hefði höfundurinn unnið meira upp úr viðtölum sínum, fléttað þau inni í heildstæðari texta og skrifað meira frá eigin brjósti upp úr þeim góða efnivið sem viðtölin vissulega eru.

Atburðirnir stærri en frásögnin

Þessir atburðir eru vitaskuld löngu liðnir og því fylgir að höfundur þyrfti að leggja í mikla heimildarvinnu áður en hann getur reynt að fanga andrúmsloftið í kringum hörmungarnar með eigin orðum en slíkt væri þó snjöllum penna síður en svo ofviða.
Það má þó hiklaust virða það við Óttar að hann hefur fyrir löngu fundið sína fjöl og frásagnarmáti hans hefur síður en svo fælt fólk frá bókum hans þó þar geti spilað inn í að atburðirnir sem hann lýsir eru svo stórir og magnþrungnir að frásagnarháttur hans verður hálfgert aukaatriði.

Merkileg heimild

Það breytir svo aftur engu um það að með viðtölum sínum við eftirlifendur slyssins hefur hann safnað saman mikilvægum heimildum um þetta hörmulega slys og það eitt og sér er virðingarvert. Óttar hefur því skilað af sér ágætri samantekt og dýrmætum vitnisburði fólks sem var í hringiðu atburðanna á bók en með annarri nálgun hefði Leifur Eiríksson brotlendir getað orðið sterkari heild og eftirminnilegri bók.

Blaðamenn eru fyrst og fremst skrásetjarar og þó reynsla blaðamannsins sé dýrmæt við gerð bókar sem þessarar þá mætti tvímælalasut gefa honum smá frí og leyfa sögunni að flæða með skáldlegri stílbrögðum og persónulegri nálgun en tíðkast í dagblöðum sem er hvort eð er ekki ætlaður lengri líftími en tæpur sólarhringur.


| 15:23 |
komment


skrifa komment


Muna upplýsingar?
















Blóðbönd

Taxi

Bloggar

Stöff