birt á www.strik.is/pressan

DV fékk smá uppreisn æru í sumar þegar hinn skeleggi Reynir Traustason gyrti, með aðstoð "litlu strákanna á gólfinu" niður um Árna Johnsen og spillingarmál hans. Blaðið stóð í fyrsta skipti í manna minnum undir nafni sem það flugbeitta rakvélarblað sem það gerir sig út fyrir að vera í auglýsingum. Frjálsa óháða dagblaðið, sem nánast allir voru hættir að taka alvarlega og báru frekar saman við Séð&Heyrt en svifaseinan og þunglamalegan Moggann, tók óvænta forystu í safaríku spillingarmáli sem enn sér ekki fyrir endann á.

Mér fannst þetta bara svoldið sætt; að DV skyldi geta sýnt að það væri að finna "attitjúd" í blaðinu annars staðar en í uppstökkum og á tíðum ofsafengnum stílæfingum ritstjórans Jónasar Kristjánsonar í hinum ómissandi leiðurum. Blaðið hafði að vísu verið að ganga í gegnum jákvæðar breytingar m.a. með innkomu nokkurra sjóaðra blaðamanna af Degi og það leynir sér ekkert að með Sigmundi Erni hefur frískur andblær farið um loftlausa ritstjórnina á 2. hæðinni í Þverholtinu. Pólitískur sjóndeildarhringur blaðsins hefur breikkað og leiðaraopna Helgarblaðsins á það til að vera bitastæð þegar misskemmtilegir pistlahöfundar og blaðamenn leggja hana undir sig og láta gamminn geysa.

En er pláss fyrir EIR á alvöru vestrænum fjölmiðli?

Mest áberandi breytingin á DV síðustu mánuðina er samt auðvitað búferlaflutingur Eiríks Jónssonar, sem átti það til að skjóta upp kollinum á síðu 2, baksíðu og jafnvel á forsíðu með mismerkilegar, en jafnan bráðskemmtilegar fréttir sínar úr hinum ýmsu kimum mannlífsins. EIR á nefnilega núna sína sérstöku síðu aftast í blaðinu þar sem hann segir okkur frá sósuplotti klámkóngs í Ameríku, fráskyldum eiginmanni "glæpaömmunnar" og veitingahúsaraunum hins heimspaka Arthúrs Björgvins Bollasonar. Ég hef rökstuddar ástæður til að ætla að "skemmtifréttir" Eiríks hafi verið gerðar að hornkerlingum u.þ.b. þrisvar í viku til að reyna að auka trúverðugleika DV sem rakvélarblaðs sem sker á meinsemdum samfélagsins.

Persónulega finnst mér þessi breyting ekki hjálpa blaðinu neitt. Skondnar og oft á tíðum kvikindislegar fréttir EIR voru nefnilega það sem gaf DV ákveðna sérstöðu og gerði það þess virði að maður fletti því. Eiríkur hefur ótal sinnum verið sakaður um ónákvæmni í fréttaflutningi og hefur m.a. notið þess vafasama heiðurs að vera nefndur "fréttaskáld". Sjálfum finnst mér ekkert nema gott um það að segja enda svo firrtur í neyslu afþreyingarmenningar að ég vil fá að lesa skemmtilegar "fréttir" í bland við verðbólguþras og hryðjuverk, sérstaklega þegar þær ná bókmenntalegu gildi og varpa ljósi á margbreytileika mennskrar tilveru.

Geldir netmiðlar og frásagnagleði "fréttaskálds"

Þegar ég var blaðamaður á vísi.is atti ég dagsdaglega kappi við mbl.is og reyndi að vera á undan vefútgáfu Moggans með fréttir af þurrkurum sem kviknaði í í Breiðholti og bullsjóðandi kartöflupottum sem gleymdust á eldavélarhellum á Akureyri og víðar. Oftast nær mátti vart milli sjá hvor miðillinn væri leiðinlegri og þá voru það oftar en ekki hinar bráðskondnu fréttir EIR frá DV sem lyftu vísi.is aðeins yfir loðmulluna á mbl.is. Fréttir EIR voru oft á tíðum nauðaómerkilegar (þ.e.a.s. ef menn vilja setja sig í voða lærðar stellingar og bregða mælistiku á mikilvægi frétta), en þær voru líka jafnan skemmtilega skrifaðar og annálaður kvikindisskapur höfundarins skein í gegn. EIR átti t.d. frábæra daga þegar forseti vor hlunkaðist af hestbaki og á meðan Morgunblaðið þorði varla að greina frá fallinu fór Eiríkur á kostum og snaraði fram tragikómískum harmleik, í mörgum þáttum, um klaufalegt fallið og tárin á hvörmum drottningarinnar sem hlúði að axlarbrotnum konunginum (konungdæmi mitt fyrir þyrluferð á Borgarspítalann!).

Fréttaval Eiríks virtist reglulega valda einhverjum félögum hans á ritstjórn DV meltingartruflunum og á bráðskemmtilegum bjórfundi sem ég sat einhvern tíma ræddi Jónas Kristjánsson um trúverðuleika fjölmiðla og viðstaddir reyndu svo í kjölfarið að átta sig á því af hverju enginn vildi taka DV alvarlega. Böndin bárust fljótlega að EIR og einhverjum þótti vonlítið að blað sem birti kannski risamynd og fyrirsögn um draugfúlan en mikilvægan viðburð úr pólitíkinni einn daginn og gerði sögu um ást í meinum á sendibílastöð skil á sama stað daginn eftir gæti ekki ætlast til þess að vera tekið alvarlega. EIR varði stefnu sína fimlega og vann mig auðveldlega á sitt band, enda virtist útgangspunktur rakvélarblaðsmannanna vera sá að leiðinlegar fréttir væru góðar fréttir og til þess fallnar að miðillinn yrði tekin alvarlega (Mogginn, anyone?).

Dýpri merking reynslusagna fólksins á götunni

Eiríkur benti á að hversdagsævintýrin sín segðu meiri sögu en félagar hans gerðu sér grein fyrir. Rómeó og Júlía á sendibílastöðinni voru holdgervingar einstaklingsins sem miskunarlaust og kreddufullt samfélagið malaði mélinu smærra. Eiríkur sagði nefnilega sögur fjöldans, okkar allra og þær gátu því verið lærdósmríkar og víti til varnaðar. Litlar fréttir sem í hyldýpt sinni horfast í augu við okkur og spyrja hvernig heimi við viljum lifa í? Þannig var þessu líka farið með súkkulaðisvindlarann, sjómanninn með bleyjuna, Pepsídrenginn og námsmanninn sem týndist í Bandaríkjunum.

Sögur þeirra skipta auðvitað engu stórmáli en það er skemmtilegra að hafa þetta í og með öllu hinu þrasinu sem er alltaf eins, þannig að nútíminn rennur saman við bergmál liðinna ára og hávaðinn verður að tilbreytingarlausum sóni sem veldur svo margfrægu minnisleysi kjósenda og öðrum geðsjúkdómum sem herja á þjóðarsálina. Þennan flaum braut EIR, sem betur fer, upp með sögum af hvítarusli og botnfalli samfélagsins, þar sem hann hæddist að viðfangsefninu eins og höfðuðlausum hænum og lét okkur hinum líða mikið betur, af því við vorum a.m.k. hafin yfir hyskið sem EIR vellti upp úr prentsvertu og fiðri á síðum DV.

Beittu blaðamönnunum á bjórfundinum þótti eðlilegt að EIR og Sandkornunum (nú Heita pottinum) yrði komið fyrir aftar í blaðinu væntanlega svo skoplegur vinkillinn á mannlífið mengaði ekki háalvarlegan og vestrænan gagnrýnsitón rakvélarblaðsins í Þverholti. Einhverjum málamiðlara, kannski Sigmundi Erni, hefur svo dottið í hug að leyfa EIR að eiga heilsíðu aftar í blaðinu, þannig að fréttum hans var gert hærra undir höfði um leið og þeim var útskúfað. Allir sáttir?

Ekki ég. Eiríkur er nefnilega ekki sami gamli EIR á nýju síðunni. Hann tók sig mátulega alvarlega í gömlu fréttunum sínum og maður varð vissulega að setja sig í sérstakar stellingar þegar maður las fréttir merktar EIR. Á nýju EIR síðunni tekur hann sig hins vegar alls ekkert alvarlega. Þetta er allt orðið einn allsherjar djókur og maður er alveg eins á því að þetta sé allt heilaspuni - að fréttaskáldið hafi loks fengið fullkomna aflausn frá raunveruleikanum. Dýptin fer um leið og broddurinn með. Eftir stendur sundlaugahjal og fimmaurabrandarar. Stjórnendum DV ætti að vera orðið fullljóst að blaðið verður aldrei tekið neitt svakalega alvarlega (og þar er ekki við Eirík og slúður að sakast), jafnvel þó það gæti komið 62 þingmönnum til viðbótar í gapastokkinn hjá Árna. Það er því þjóðráð að setja EIR síðua í fallöxina og leyfa þessum kynlega kvisti í blaðamannastétt að njóta sín, eins og áður, út um allt blað.

birt á www.strik.is/pressan

Stöð 2 dundaði sér við það á sínum tíma að plokka alla bestu framhaldsþættina af Sjónvarpinu. Þetta var alveg rakið dæmi. Skyldusjónvarpið sá um að gera okkur háð snilldarefni eins og "X-Files" og "The Simpsons" og þegar það var orðið ómissandi að fá vikulegan skammt af djúpri viksu Hómers og maður var kominn á kaf í hina endalausu leit Fox Mulders að brottnuminni systur sinni og sannleikanum, sem er einhvers staðar þarna úti, stal Stöð 2 þessu öllu saman og maður varð að kaupa sér áskrift til að fá skammtinn. Rosalega pirrandi.

Taflið snerist við í fyrra þegar Sjónvarpið tryggði sér réttinn á hinum frábæru glæpaþáttunum "The Sopranos" og kynlífsgríninu "Sex and the City", fyrir utan það að aðaltrompið "Frasier" hafði aldrei yfirgefið herbúðirnar. Stöð 2 átti sitt helsta bakland í "Friends" og "Ally McBeal". Vinirnir hafa hins vegar, með árunum, alltaf orðið feitari, sjúskaðari og ófyndnari en gætu þó komið sterkir inn í síðustu seríunni. Þættirnir um horrengluna hana Ally fara langt á frábærum aukapersónum en líða því miður að sama skapi fyrir óþolandi aðalpersónu í þreytandi túlkun skelfilega leiðinlegrar leikkonu. Allt flottasta liðið, a.m.k. Lucy Liu (Ling) og Greg Germann (Fish) eru að hugsa um að yfirgefa þættina og þá verður væntanlega stutt í endalokin. X-Files grauturinn var orðin býsna súr, undir það síðasta, og Mulderinn er orðinn aukapersóna, en þættirnir eru hins vegar þess eðlis að maður mun fylgjast með þeim svo lengi sem þeir ganga. Það er sem sagt farið að slá nokkuð í helstu tromp Stöðvar 2 í innflutu deildinni, en sterk saga og hefð gæti reynst happadrjúg í baráttunni við ferskmetið sem Sjónvarpið býður upp á.

Út með ruslið...

Íslendingar vita það ósköp vel að á sumrin eiga þeir að vera úti í sólinni og nota dagsbirtuna og tímann í eitthvað annað en að glápa á sjónvarpið. Þetta var nú svo sjálfsagt í gamla daga að þegar Sjónvarpið var eitt um hituna var sjoppunni bara lokað í mánuð á sumrin. Nú er hins vegar bara látið duga að sjónvarpa rusli, þannig að það nennir enginn að glápa enda hvort eð er svo mikið við að vera úti í rigningunni. Stöð 2 hefur leikið þennan leik eftir einokunarbákninu, þó þar séu menn svolítið að skjóta sig í fótinn; fólk segir nefnilega bara upp áskriftinni á meðan það er með nefið ofan í kartöflugörðunum, af því það sem ber fyrir augu þar slær dagskránna út hvað skemmtigildi varðar, og því er nú bara þannig farið að sumir sjá aldrei ástæðu til að byrja að borga aftur þegar haustar.

Sjónvarpið þarf ekkert að pæla í þessu. Þeir tína eitthvað rusl til á sumrin en eru svo eldsnöggir að flagga skrautfjöðrunum þegar laufin byrja að falla. Þannig er þetta allt að komast í fullan gang á ný. Frasier hefur tekið upp þráðinn þar sem frá var horfið (og það ískrar af gleði a.m.k. í mér og Kolbrúnu Bergþórsdóttur), Tony Soprano er einnig mættur, þunglyndur og uppstökkur og nýju þættirnir lofa góðu jafnvel þó ein besta persónan, kerlingarófétið mamma hans Tonys, sé dauð. Öndvegisleikarinn Joe Pantoliano hefur bæst í hópinn og ætlar að vera skítseiði þessarar seríu í staðinn fyrir fíflið Richie Aprile. Það verður pottþétt stuð. Og svo koma gröðu stelpurnar í New York að vörmu og þá má veturinn skella á enda sér Sjónvarpið um að halda andanum uppi í skammdeginu.

Veðjað á heimalagað?

Nú veit ég ekkert hvað Stöð 2 ætlar að gera og eftir að hafa séð auglýsingu um vetrardagskrá stöðvarinnar, þar sem mest fer fyrir innlendri dagskrárgerð í anda Skjás Eins, læðist að manni sá grunur að stöðin ætli að bakka í erlendu glímunni við RÚV og reyna að ljósrita frumlega velgengni Skjásins í stað þess að eyða peningum í að keppa við ofureflið í Efstaleitinu. "X-Files" er að vísu að byrja aftur á Stöð 2, sem er hið besta mál, en ekkert hefur spurst til síðustu séríunnar um Vinina. "Friends" er auðvitað dýrt efni, en ef stöðin splæsir ekki í almennilega erlenda þætti og heldur áfram með gömlu trompin er ég ansi hræddur um að það verði erfitt að réttlæta það að maður borgi áskriftina sína, sérstaklega í ljósi þess að frumútgáfurnar af flestum nýju innlendu þáttunum á Stöð 2 virðast vera aðgengilegar endurgjaldslaust á Skjá Einum.