Sunnudagur, 27. maí 2001
:: birt á www.strik.is/kvikmyndir ::
Í "Lalla Johns" er greint frá grátbroslegum ferli samnefnds
smákrimma
í Reykjavík. Lalli er goðsögn í lifenda lífi í undirheimunum
og
er þar hvers manns hugljúfi, enda slíkt gæðablóð að hann hikar
ekki við að gefa síðustu sígarettuna sína. Lalli gerist
leiðsögumaður
Þorfinns, sem eltir hann á röndum með myndavélina, um
undirheimana
á árabilinu 1997-2000. Lalli er þvottekta ógæfumaður, sem
"óttast
ekki nokkurn mann nema sjálfan sig" og með undarlegu skopskini
sínu og barnslegri einlægni heillar hann áhorfandann
gjörsamlega
upp úr skónum, þannig að hann nær því sennilega að verða
goðsögn,
eða a.m.k. nafntoguð andhetja, í sótthreinsuðum heimi
smáborgarana.
Persónutöfrarnir eru svo magnaðir að hann gæti hæglega fundið
sér sess í hjarta þjóðarsálarinnar og Spaugstofuaðdáendum sem
eru allt eins líklegir til að fara að pikka upp Lallafrasa
"frá
A-Ö". Lalli er hins vegar ólíkt spaugstofu- og Laddakarakterum
raunveruleg persóna sem útmálar gleði sína og sorg af svo
mikilli
tilfinningu að maður hlýtur að spyrja sig hvort það sé "rétt"
(eru ekki allir með pólitíska rétthugsun á heilanum um þessar
mundir) að hlæja að óförum hans og félaga hans úr hirð
Keisarans.
Þarna liggur samt einn helsti styrkur myndarinnar og magnaðasti galdur.
Ógæfufólkið sem kemur þar við sögu hefur allt málað sig út í horn lífsins, af
hinum og þessum ástæðum, og virðist fátt eiga afturkvæmt, eins og sést best á
tilraunum Lalla sjálfs við að fóta sig í lífinu utan fangelsismúranna. Þrátt
fyrir döpur örlög og enn dekkri framtíðarhorfur hafa Lalli og félagar þó húmor
fyrir sjálfum sér og lífinu, þannig að tilvera þeirra verður mögnuð
tragikómedía, sem hefur þau áhrif að innantómt brölt okkar, hinna
markaðsvæddu, sem hlæjum að óförum utangarðsmannanna, verður en
aumkunarverðara í spéspegli undirheimana. Léttleiki tilverunnar er óbærilegur
sagði tékkneska skáldið á sínum tíma og þetta eru Lalli og co meðvituð um og
hafa fundið svarið i að drekka, dópa og reykja, sem er sjálfsagt ekkert
vitlausara en hvað annað í þessum brjálaða heimi þar sem fólk hleypur um
ranghala kerfisins og rekst endalaust á veggi.
Við fylgjum Lalla inn og út af Hrauninu, sem fær heldur betur á baukinn í
myndinni, og kynnumst ýmsum undarlegum hliðum félagsmálayfirvalda og
fangelsismála og fáum heimspekileg komment þessa lífsreynada
undirheimaspekings sem séð hefur fleira en flestir kæra sig um að kynnast, á
löngum afbrotaferli sem spannar m.a. í það heila 17 ára dvöl í fangeslum. Hinn
fornfrægi og kyngimagnaði veitingastaður Keisarinn er leiðarminnið í sögu
Lalla, eini fasti punkturinn fyrir utan Hraunið, og öll innlit þangað eru hin
skrautlegustu og nánast allir hirðmenn Keisarans virðast hafa hjarta úr gulli,
þó þeir séu ófrýnilegir og þurfi alltaf að "drífa sig að dópa".
Þar komum við að öðrum vinkli á myndina. Er hún upphafning á aumingjum og
utangarðsmönnum og þá ekki síst aðalpersónunni Lalla Johhns? Nei. Þetta er
hins vegar einlæg og heiðarleg mynd af heimi sem liggur undir yfirborði
daglegs lífs og sem slík á hún fullt erindi við okkur öll og engum ætti að
verða meint af því að draga tjöld borgaralegrar afneitunar frá augunum í einn
og hálfan tíma, og ekki spillir fyrir að myndin er bráðskemmtileg,drepfyndin
og tregafull í bland, og þrátt fyrir það að dregin sé upp hugljúf mynd af
ógæfumanninum Lalla, þá er aldrei reynt að draga fjöður yfir það að um
glæpamann er að ræða, þó vissulega sé hann meinleysisgrey; innbrotsþjófur sem
gleymir sér yfir ljóðum Steins Steinars og er handtekin fyrir vikið.
Lalli hefur sögu að segja og við hljótum að una honum þess
að verða "filmstar"
um stundarsakir. Þorfinnur á hrós skilið fyrir að hafa fest
Lalla
á filmu og ég tek undir með grátklökkum vinum Lalla sem
föðmuðu
Þorfinn að lokinni sýningu og þökkuðu honum fyrir
"heiðarlegustu
bíómynd" sem þeir hafa séð.