Laugardagur, 09. júní 2001
:: birt á www.strik.is/kvikmyndir ::
Guy Pearce ("Priscilla:Queen of the Desert", "L.A. Confidential")
leikur Leonard Shelby sem leitar örvæntingarfullur að morðingja
eiginkonu sinnar. Það er honum hinsvegar fjötur um fót að hann hefur misst
skammtímaminnið, og gleymir nánast jafn óðum því sem hann upplifir, og þarf
því stöðugt að taka minnispunkta og Poloroid myndir til þess að halda utan um
líf sitt og uppgötvanir. Þýðingarmestu atriðin tattóverar hann svo á sig og
líkami hans er því orðin eins og glósubók og annað eins hefur ekki sést síðan
De Niro skartaði heilu og hálfu ritningartextunum í "Cape Fear".
Þessi fötlun aðalpersónunnar býður upp á ýmsa möguleika og hún er nýtt til
hins ítrasta með því að keyra atburðarás myndarinnar áfram með stuttum
minningarbrotum Leonards. Myndin byrjar á endinum og sagan er svo sögð aftur á
bak. Þetta er smellin hugmynd og svínvirkar í "Memento" og rétt eins og
Leonard getur ekki treyst minningum sínum verður æ erfiðara fyrir áhorfandann
að treysta því sem fyrir augu hans ber á tjaldinu. Þessi frásagnarmáti kemur
þannig þrúgandi óvissu og óöryggi Leonards til skila, en hann þarf m.a.
stöðugt að hafa áhyggjur af því að kála röngum manni, þegar, og ef, hann
finnur morðingjann. Ég held að óhætt sé að fullyrða að það hafi ekki tekist
betur að hrella og rugla áhorfendur með tætingslegri atburðarás síðan David
Lynch gerði hina mögnuðu "Lost Highway", en ein af lykilsetningum þeirrar
myndar, "I like to remeber things my way. Not necessarily the way they
happened, but how I rember them", gæti hæglega verið yfirskrift "Memento"
Það þjónar engum vitrænum tilgangi að rekja söguþráðinn frekar, enda er þessi
snilld þess eðlis að það er nauðsynlegt að upplifa hana beint, en eins og fyrr
segir býður sú hugmynd, að rekja sig aftur á bak í gegnum myndina, upp á
fjöldan allan af kómískum og ógnvekjandi atvikum. Og það verður að segjast
eins og er að það er magnað að sjá endalokin fyrst og finna svo spennuna og
óvissuna samt stigmagnast eftir því sem nær dregur byrjunarreit. Þetta er
svakalega smart og við skulum hafa það alveg á hreinu áður en þið gleymið því:
"Memento er mynd sem þið verðið að sjá" og að sjálfsögðu í bíó.
Pearce bætir enn einni rós í hnappagatið með leik sínum og stendur fyllilega
undir þeim væntingum sem maður gerir óhjákvæmilega til hans eftir frammistöðu
hans í "L.A. Confidential", en hann þarf í raun að túlka fleiri en eina
persónu, þar sem menn hljóta óhjákvæmilega að ruglast svolítið í ríminu og
missa sjónar af því hverjir þeir raunverulega eru, þegar allar nýjar
upplifanir og minningar hverfa jafnóðum.
Þá er Carrie Ann-Moss stórfín í hlutverki Natalie sem er
hugsanlega fórnarlamb eða tálkvendi og hjálpar Leonard (og þó?) við að hafa
uppi á manninum sem rændi hann minninu og nauðgaði og myrti eiginkonu hans.
Tveir "atvinnuaukaleikarar", hinn "varasami" Joe Pantoliano ("Matrix",
"Bound" "The Fugitive") og Stephen Tobolowsky ("Spaceballs", "Basic
Instinct", "Sneakers" og "Groundhog Day" en þar er hann ógleymanlegur sem
tryggingasalinn og fíflið Ned Ryerson), skila svo sínu fullkomlega,
eins og endranær, og eiga stóran þátt í því hversu hættulega skemmtileg og
mögnuð upplifun "Memento" er.
Þessi mynd er "must see" eins og þeir segja í Ameríkunni og ef náunginn sem
sat fyrir framan mig og svaf í gegnum myndina les þetta, þá er honum
vinsamlegast bent á að fá sér sterkt, svart kaffi og drífa sig aftur í bíó.