Föstudagur, 08. júní 2001
:: birt á www.strik.is/kvikmyndir ::
Árið 1962 rambaði heimurinn á barmi kjarnorkustyrjaldar þegar Sovétmenn
storkuðu Bandaríkjamönnum með því flytja kjarnorkuvopn til Kúbu. "Thirteen
Days" greinir frá taugaveiklun vegna málsins í herbúðum Kennedys
Bandaríkjaforseta, sem "nýtur" þess að hafa Kevin Costner sér til halds
og trausts.
Flókinn söguþráður
Söguþráður myndarinnar er flókinn og margbrotinn, enda byggður á sannsögulegum
atburðum og mikið um pólitískt baktjaldamakk og refskákir. Fjöldinn allur af
þekktum persónum úr bandarískum stjórnmálum koma við sögu, en í stuttu máli
greinir myndin frá þrettán dögum í október 1962 þegar Kennedy og nánustu
ráðgjafar hans þurfa að gera upp við sig hvernig þeir eigi að bregðast við
ögrunum Sovétmanna. Hershöfðingjar forsetans vilja ólmir fá að hnykkla vöðvana
og gera árás á Kúbu, sem mun nær óhjákvæmilega leiða til heimsstyrjaldar, þar
sem kjarnorkuvopnum yrði óspart beitt. JFK er ekkert alltof hrifinn af þeirri
lausn en er engu að síður mikið í mun að sýna fram á það að hann geti verið
harður í horn að taka og sé hvergi smeykur við þá Kastró og
Krushchev.
Það ætti að vera nokkuð ljóst að framansögðu að "Thirteen Days" er í
áhættuflokki fyrir myndir sem hættir til að verða bæði langdregnar og
leiðinlegar. Myndin er vissulega frekar löng, eitthvað í kringum tveir og
hálfur klukkutími, en þrátt fyrir endalausa fundi og pólitískt baktjaldamakk
tekst henni að halda ágætri spennu, ekki síst með því að minna reglulega á
yfirvofandi kjarnorkustríð og ítreka hversu mikið er í húfi. Eftir hlé missir
hún þó aðeins tökin á áhorfendum, en hafi fólk almennt áhuga á nútímasögu eða
bandarískum stjórnvöldum ætti því aldrei að leiðast.
Myndin rúllar eins og hefðbundin "byggð á sannsögulegum atburðum mynd" og
stundum er skipt yfir í svart/hvítt eða hráa filmuáferð til að gefa þessu
meiri raunveruleikablæ og leikstjóranum, Roger Donaldson (miðjumoðari
sem á að baki myndir á borð við "White Sands", "Species" og "Dante´s Peak")
tekst að keyra þetta allt sómasamlega áfram. Myndin er þó alveg á mörkunum
hvað lengd varðar og má þar trúlega einna helst kenna einum framleiðenda
hennar, Kevin Costner um, en hann leikur aðalhlutverkið og freistast til að
gera meira úr sínum manni en efni standa til. Costner veitir auðvitað ekki af
því að slá aftur í gegn, en tilraunir hans til að eigna sér myndina gera því
miður meira ógagn en gagn.
Fyrirferðamikill Costner og traustir Kennedybræður
Costner leikur Kenny O'Donnell pólitískan ráðgjafa JFK og samkvæmt
myndinni hefði forsetinn ungi vart komist í gegnum Kúbukrísuna án þess að hafa
O´Donnell sér við hlið. Þess má jafnframt geta í þessu sambandi að menn
greinir nokkuð á um hversu rétt myndin greinir frá atburðum, en hún þykir
býsna einhliða og gerir e.t.v. Kennedyunum of hátt undir höfði, en þeir voru
nánast með allt niður um sig í þessu máli.
Bruce Greenwood ("Rules of Engagement", "Double Jeopardy") fer býsna
vel með hlutverk Kennedys og kemur angist forsetans ágætlega til skila, þá er
Steven Culp alveg ótrúlega líkur Bobby Kennedy og er alveg
fantagóður í hlutverki þessa staka ljúfmennis, sem var dómsmálaráðherra í
stjórn bróður síns, en fékk illu heilli aldrei að spreyta sig á
forsetaembættinu. Bobby er í sögulegum skilningi, a.m.k., í því eftirsótta
hlutverki hér að vera staðfastur friðarsinni sem allt vill gera til að koma í
veg fyrir að átök brjótist út. Herforingjarnir eru svo að sjálfsögðu vondu
kallarnir sem vilja endilega fara í stríð og reyna allt til að bregða fæti
fyrir hina "veiklunduðu" Kennedya. Þeir Culp og Greenwood sýna stórleik í
hlutverkum bræðranna og miðað við það hverja þeir eru að leika hefði þáttur
þeirra í myndinni mátt vera stærri, enda hefðu þeir alveg getað borið hana
uppi, án þess að hafa Costner stöðugt í forgrunni.
"Thirteen Days" er áferðarfögur og fagmannlega unnin mynd um eitt eldfimasta
mál síðustu aldar og rétt sleppur við það að verða of langdregin og getur að
þar þakkað kjarnorkuvánni, góðum leik Greenwood og Culp og frábærri tónlist
snillingsins Trevor Jones ("Angel Heart", "Mississippi Burning", "Sea
of Love"). Costner leggur hinsvegar lítið af mörkum hvað þetta snertir.
Fyrirfram átti ég von á því að myndin yrði einn allsherjar lofsöngur um
Kennedy, enda hefur Hollívúdd tekið ástfóstri við þennan frekar mislukkaða
forseta, en Sovétmenn fá smá klapp á bakið í restina og Krushchev fær að eiga
þátt í lausn deilunnar, sem verður að teljast eðlilegt þar sem sættirnar bundu
endi á leiðtogaferil hans.