Alltaf fjör á Apaplánetunni

Tim Burton ("Batman", "Edward Scissorhands", "Sleepy Hollow") er einn skemmtilegasti leikstjóri síðustu áratuga og þrátt fyrir að efniviðurinn sem hann hefur úr að moða hér sé svo sem ekkert sérstakur þá tekst honum, með hjálp einvala leikaraliðs, að gera "The Planet of the Apes" að prýðilegri skemmtun, enda er hér á ferðinni íburðarmikil stórmynd sem er bæði fyndin og spennandi. Myndin byggir á sömu grunnhugmynd og gamla snilldin frá 1968 og ákveðnir þættir úr myndinni sem byssumaðurinn og talsmaður almættisins, Charlton Heston, spókaði sig um í á lendaskýlunni halda sér, en annars er hér um allt aðra sögu að ræða.

Eru apar kannski menn...?

Mark Whalberg leikur geimfarann Leo Davidson sem hrapar á óþekktri plánetu og kemst flótt að því að herrar plánetunnar eru talandi apar, sem eru komnir mikið lengra á þróunarbrautinni en mannskepnan sem hírist úti í skógi skítug og vitlaus. Aparnir eru hinir verstu rasistar og nota mennina sem þræla og þeir allra grimmustu vilja helst útrýma þessu óþarfa hyski með öllu. 21. aldar Bandaríkjamður eins og Davidson kann auðvitað illa við að láta dónalega apa ráðskast með sig og rís upp gegn ofríki þeirra og nýtur við það aðstoðar góðra mannréttindaapa sem kunna illa við það hvernig farið er með skynlausar mannskepnunnar.

Þetta hljómar auðvitað býsna kunnuglega í eyrum þeirra sem hafa séð eldri myndina, en sú var full af boðskap um kjarnorkuvá, grimmd mannskepnunnar og fleira góðgæti. Siðaboðskapurinn er einnig til staðar hérna og er, sem fyrr, allur í anda dómsdagsmynda á borð við "The Terminator"; maðurinn er hættulegasta dýrið í heiminum, vondur við allar lífverur en samt sjálfum sér verstur og allt það. Þetta eru auðvitað útjaskaðar klisjur en öll vitum við að það leynist eitthvert sannleikskorn í þessu öllu saman og það er endalaust gaman að horfa á þennan mannbætandi "friðarboðskap" í Hollíwúddmyndum, sérstaklea þegar það eru apar eða morðóð vélmenni sem útlista verstu hliðar okkar.

Það er samt lítill predikunartónn í myndinni og gagnrýninni og boðskapnum er komið til skila á nógu kaldhæðinn hátt til þess að þetta verður aldrei þrúgandi, heldur bara fyndið og skemmtilegt. Burton er mjög meðvitaður um það hversu auðvelt það er að verða hallærislegur í endurgerð myndar sem hefur náð "cult status" m.a. fyrir viss hallærislegheit og passar því alltaf upp á húmorinn og myndin tekur sig því aldrei mjög alvarlega, sem gerir það af verkum að hún rennur ansi ljuflega ofan í áhorfandann.

Snjall leikstjóri og traustir leikarar redda málunum

Umgjörð myndarinnar er mjög flott og apagervin eru mjög smart og nógu keimlík öpum eldri mydnarinnar til þess að aparnir verða svolítið hallærislegir og heimilislegir. Leikararnir í myndinni eru flestir á góðu róli og sérstaklega virðast þeir sem fá að vera í apabúningum vera að fíla sig. Tim Roth er t.d. alveg magnaður sem hinn grimmi og voða vondi Thade. Illskan lekur af honum og það er vel þess virði að fá alvöru leikara eins og Roth til að túlka hann. Roth er snillingur í skúrkum og skíthælum og illska og grimmd Thades skín í gegnum um þykkan farðann. Slappur leikari hefði farið létt með að klúðra þessu en Roth leikur sér að því að stela myndinni.

Þá er risinn Michael Clarke Duncan ("The Green Mile") þrusuflottur sem risahergórilla og hægri hönd Thades og dúllan Helena Bonham Carter á ekki í neinum vandræðum með að setja tilfinningar í mannvinin Ari sem er bara svoldið sexý þótt hún sé api í húð og þurfi, auk þess, að keppa um athygli Whalbergs við barmfagra og fáklædda skutluna Estella Warren. Whalberg sjálfur er svo alveg meinlaus, hann verður auðvitað aldrei sami töffarinn og Heston en skilar sínu með sóma.

Sagan er auðvitað svolítið þreytt og lausnin á flækjunni kemur t.d. ekkert á óvart, maður veit upp á hár hvernig þetta fer en snilli Burtons gerir það af verkum að myndin verður engu að síður spenanndi og það fer einhver undarlegur ánægjuhrollur um mann þegar óumflýjanlegur "guðinn í vélinni" kemur svífandi til jarðar. Þetta er hallærislegt, sætt og alveg magnað. Heittrúaðir aðdáendur gömlu "Apaplánetunnar" hafa víst eitthvað verið að ergja sig yfir því að það sé engin Frelsisstytta í þessarri mynd, og ég ætlaði að vera einn af þeim, þar til Burton lýkur myndini með algjörum snilldar viðsnúningi á Frelsistyttuatriði gömlu myndarinnar og Whalberg verður sko ekki fyrir neitt minna sjokki en Heston á sínum tíma þegar hann stendur frammi fyrir öðru þekktu amerísku minnismerki, sem er einhvern veginn ekki alveg ein og það á að vera. Snilld!

| 21:56 |