Miðvikudagur, 18. júlí 2001
:: birt á www.strik.is/kvikmyndir ::
Skraddarinn sem kom inn úr kuldanum
Rithöfundurinn
John Le Carré átti sinn blómatíma þegar kalda stríðið var við
frostmark. Njósnarinn hans, sem kom inn úr kuldanum, var drepinn við
Berlínarmúrinn og George Smiley tefldi flóknar refskákir við
andstæðingana í gömlu góðu Sovétríkjunum. Le Carré lenti vitaskuld, líkt og
James Bond og aðrir kaldastríðsgróðamenn, í bölvuðu basli þegar
Gorbachev kom með Perstrojkuna sína, Múrinn hrundi og þíða kom í
samskipti stórveldanna. Það þurfti nýja óvini og ný viðfangsefni fyrir
njósnara kalda stríðsins sem voru eins og snjókarlar í sólinni og vissu ekkert
hvaðan á þá stóð veðrið. Bond fór því að tuska til dópsmyglara og alls konar
alþjóðlegt glæpahyski og fékk sér svo konu fyrir yfirmann. Breytingin var
nokkuð sársaukalaus, enda var höfundurinn Ian Flemming löngu dauður
áður en það kom til greina að Rússarnir gætu verið samherjar eða jafnvel vinir
"okkar manna". Le Carré þurfti hins vegar að leggja hausinn í bleyti og í "The
Tailor of Panama" komst hann að réttri niðurstöðu. Hetjurnar hans voru orðnar
hallærislegar og því var auðvitað rökrétt að paródera þær.
Gamall karl í góðum fílíng
Gamli jaxlinn John Boorman kemur paródíunni smekklega til skila í
myndinni um "Skraddaran í Panama". Boorman á að baki snilldarmyndir á borð við
"Point Blank" og "Deliverance", fínar ræmur eins og "Excalibur" og "Hope and
Glory" og svo rusl á borð við "The Exorcist II". Hér sýnir sá gamli, svo um
munar, að hann kann enn sitt fag. Leikstjórnin er styrk og markviss en Boorman
keyrir myndina úr hægfara gamaldags pólitískri njósnamynd upp í grátbroslegan
farsa, sem bergmálar af "Dr. Strangelove" þegar best lætur (og
kaldastríðsbjánarnir í Stríðsherberginu sjá möguleika á að moka peningum í
skæruliða, stuðla að valdaráni og gera smá innrás í Panama), og endar svo í
mátulega spennandi uppgjöri sem gengur þægilega upp og feitletrar boðskap
myndarinnar um að sælir séu skíthælar því þeir muni landið erfa.
Pierce Brosnan og Geoffrey Rush fara báðir á kostum í myndinni.
Brosnan smellpassar í hlutverk sitt sem afdankaður njósnari hennar hátignar;
undirförull, kvensamur, gráðugur drullusokkur, eða bara James Bond sviptur
hetjulómanum. Brosnan fílar sig í tætlur og eftir því sem lygavefurinn þéttist
koma fleiri fletir á persónunni í ljós. Rush er náttúrulega snillingur og
túlkun hans á taugaveikluðum og hraðlygnum skraddaranum er unun á að horfa.
Hann er kómískur og tragískur í senn. Einfalt ljúfmenni sem bullar sig inn í
aðstæður sem hann á ekki auðvelt með að losa sig út úr. Jamie Lee
Curtis er þokkafull að vanda og fer létt með hlutverk skraddarafrúarinnar.
Þá bregður leikskáldinu Harold Pinter fyrir í litlu en mikilvægu
hlutverki og sjálfur Harry Potter (Daniel Radcliffe) leikur son
skraddarans. (Hann breytir að vísu engu til eða frá en mér fannst bara rétt að
minnast á þetta af því að hann er að verða stórstjarna).
Það er engin ástæða til að rekja söguþráð myndarinnar í smáatriðum. Eiginlega
er best að vita sem minnst og fylgja bara atburðarásinni úr alvarlegum og
þvældum njósnafílíng yfir í þrælfyndna kaldastrísparódíuna. Þeir sem kunna að
meta góða sögu, lúmskan húmor og frábæran leik fá mikið fyrir sinn snúð hérna.
Pakkinn er samt allur rólegur og yfirvegaður - engin hasar og læti - en fullt
að hugsa um fyrir þá sem muna eftir heiminum eins og hann var þegar
Berlínarmúrinn stóð, sérstaklea í ljósi atburða líðandi stundar þar sem
fjöldamörg stríðsherbergi eru full af byssugröðum kaldastríðsrisaeðlum sem
geta ekki beðið eftir að hefja leikinn á ný.
| 21:56 |