Sideways
[4]

Það er eitt elsta trix í bókmenntum og frásagnartækni að láta persónur leggja land undir fót og verða einhvers vísari um sjálfar sig og lífið áður en þær ná leiðarenda og fá umbun erfiðis síns í einhverju formi, til dæmis dýpri sjálfsskilningi, ást eða auðæfum.

Þeim félögum Alexander Payne og Jim Taylor hefur nú í tvígang tekist að nota þetta sígilda ferðalag sem grunn að þrælskemmtilegum bíómyndum. Fyrst sendu þeir Jack Nicholson af stað út á þjóðveginn í About Schmidt og nú eru það þeir Thomas Haden Church og Paul Giamatti sem leika miðaldra karlmenn í krísu sem þræða vínsmökkunarhéröð Kaliforníu í leit að lífsfyllingu og gleði.
Báðar þessar myndir eru skemmtilegur viðsnúningur á vegamyndaformið þar sem það er ekki keyrt hratt í þeim og bíltúrarnir eru í raun eins óspennandi og hugsast getur. Það eru kostulegar persónur og vel skrifuð samtöl sem halda myndunum gangandi og áhorfendum við efnið. Það sem gerir þetta svo enn betra í tilfelli Sideways er að þetta ferðalag er í raun hundleiðinlegt og ferðalangarnir báðir ömurlegar persónur.
Það er einhver óræð snilld fólgin í því að geta gert bráðskemmtilega gamanmynd um tvo einstaklega óaðlaðandi menn sem eiga varla inni fyrir snefil af samúð áhorfenda. Annar (Haden Church) er sjálfumglaður, egósentrískur vitleysingur en hinn (Giamatti) þunglyndur, þrasgjarn og leiðinlegur aumingi. Þessir eðalleikarar fara hins vegar létt með að gæða þessa leppalúða lífi og Giamatti fer á sínum alkunnu kostum enda er maðurinn sérfræðingur í að túlka vonlausa menn.
Rauði þráðurinn í gegnum þetta allt saman er vínsmökkunarferðin en Giamatti reynir að sækja huggun og sálarró í daður sitt við eðalvín á meðan Haden Church hugsar um það eitt að detta íða og er þá slétt sama úr hvers konar þrúgum vínið er kreist. Andstæður þessara ólíklegu vina kristallast í viðhorfum þeirra til vínsins þar sem annar á enn möguleika á að þroskast eins og gott vín á meðan hinn mun alltaf standa í stað.
Bíómyndin um þessa tvo vitleysinga er eins og eðalvín, bragðgóð, þægileg og skilur eftir sig notalega trú á það að öllu illu fylgi eitthvað gott. Þetta er gamanmynd fyrir fullorðna með góðri fyllingu og fínu eftirbragði.

One Point O
[3]

Tölvuforritarinn Simon J vinnur að mikilvægu verkefni heima hjá sér. Hann hamrar látlaust á lyklaborðið þess á milli sem hann fer út í búð og kaupir mjólk sem hann drekkur öll ósköpin af. Fábreytileg tilvera hans fer öll úr skorðum þegar hann byrjar að finna tóma pappakassa heima hjá sér í tíma og ótíma. Hann verður þess fullviss að fylgst sé með sér og eftir því sem hann kemst í nánari kynni við stórundarlega nágranna sína efast hann ekki um að eitthvað gruggugt sé að gerast í byggingunni um leið og hann fer að draga eigin geðheilsu í efa.

Þetta er sögudráttur One Point O í mjög grófum dráttum en sagan er það snúin og þvæld að það standa hvorki til efni né pláss að tíunda hana hér. Það er þó óhætt að segja að One Point O sé drungalegur vísindaskáldskapur með hryllingsívafi og sem slík svíkur hún ekki.
Myndin gerist að miklu leyti á dimmum göngum fjölbýlishússins og í niðurníddum íbúðunum þar sem snilldartaktar kvikmyndatökumannsins njóta sín í botn og kalla fram magnaða stemningu. Þá spillir leikaraliðið ekki fyrir. Jeremy Sisto er fínn í aðalhlutverkinu, Deborah Unger er að vanda dulúðug og seiðandi en hvorugt þeirra skyggir þó á gömlu brýnin Udo Kier og Lance Henriksen, sem eru í toppformi í hlutverkum einkennilegra áhrifavalda í lífi forritarans taugaveiklaða.
Flókin sagan er helsti gallinn á þessari ákaflega fagmannlegu mynd og þó það felist hvöss ádeila í handritinu verða öll skilningarvit að vera glennt upp á gátt til að nema hann. Svo skemmtilega vill til að rauði þráðurinn í myndinni er einmitt sljóvgun skilningarvitanna og uppræting markaðsafla á frjálsum vilja.

Old Boy
[4]

Þegar Oh Dae-Su er á fylliríi er honum rænt. Hann rankar við sér í ókunnri íbúð og kemst fljótt að því að hann er lokaður inni í snyrtilegu fangelsi. Sjónvarpið er eini tengiliður hans við umheiminn og í fréttunum kemst hann að því að eiginkona hans og dóttir hafi verið myrtar og hans sé leitað enda grunaður um verknaðinn.

Íbúðinn verður heimili Dae-Su í 15 ár en tímann notar hann til að undirbúa flótta og reyna að finna út hver það er sem hefur gert honum þennan óleik. Listinn sem hann gerir yfir óvini sína er langur en enginn virðist þó geta átt svo margt sökótt við hann að hefndin gæti falist í því að svipta hann fjölskyldunni og lífinu, án þess að drepa hann.
Dae-Su er svo skyndilega sleppt eftir 15 ár í prísundinni. Þá brýst 15 ára heift og reiði hans fram í trylltum hefndarþorsta þegar hann leitar logandi ljósi að ósýnilega fangaverðinum sínum. Honum verður fljótt ágengt í leitinni og lendir upp á kant við alls konar illþýði í einhverjum mögnuðustu slagsmálaatriðum síðari ára þar sem uppsöfnuð reiðin gefur honum ofurmannlega krafta sem maður efast einhvern veginn ekkert um að þessi undarlegi maður geti búið yfir. Old Boy er sjónrænt listaverk og það borgar sig því í raun að segja sem minnst um hana. Þetta er mynd sem maður á að upplifa. Myndatakan er brjálæðislega stílfærð og miklir fimleikar eru leiknir með tökuvélinni. Þá er þess alltaf gætt að passa upp á töffið, sem lekur nánast af hverjum ramma. Sagan sjálf er líka í meira lagi bitastæð og átakanleg en það syrtir stöðugt í álinn eftir því sem Dae-Su kemst nær óvildarmanni sínum og sameiginlegu leyndarmáli þeirra sem á rætur í æsku þeirra. Það verður ekki af Asíumönnum tekið að þeir kunna öðrum fremur að búa til svalar hasarmyndir sem eru keyrðar áfram af tilfinningum og stílfærðu ofbeldi.
Old Boy er með því besta sem hefur komið úr þessari átt lengi, hressileg tilbreyting frá hefðbundum spennumyndum. Þetta meistarastykki frá Kóreu er fantavel leikið, fullt af stílfærðum slagsmálum og krassandi ofbeldi.

Í takt við tímann
[2]

Það er ekki annað hægt en að gefa Stuðmönnum og leikstjóranum Ágústi Guðmundssynni prik fyrir kjark, þor og viðleitni fyrir að leggja í það verkefni að fylgja Með allt á hreinu, einni vinsælustu mynd íslenskrar kvikmyndasögu, eftir, rúmlega tveimur áratugum eftir að myndin sló eftirminnilega í gegn.

Í takt við tímann kynnir aðalpersónur fyrri myndarinnar til leiks á ný. Blessað fólkið er eldra og veðraðara en það var fyrir 22 árum fyrir utan Röggu Gísla sem yngist með hverju árinu sem líður. Vegur persónanna hefur ekki beint vaxið á þessum árum; Harpa Sjöfn rekur misheppnaða umboðsskrifstofu, Stinni á útfararstofuna Grænu torfuna, restin af Stuðmönnum reynir að afla sér drykkjupeninga með pöbbaspili á Spáni og rótarinn Dúddi, sem átti ódauðlegan sprett með skyggnilýsingu í Með allt á hreinu, er orðinn nýaldargúrú.
Þrátt fyrir andlegar og veraldlegar lægðir rís Frímann, aðalsprauta Stuðmanna, upp á afturlappirnar, smalar liðinu saman og etur hljómsveitinni út í keppni sem gæti komið henni á heimskortið.
Söguþráðurinn er óttaleg moðsuða, krydduð fimmaurabröndurum sem engir aðrir en Stuðmenn myndu komast upp með að gera að burðarbita heillar kvikmyndar en allt er þetta svo tengt saman í losaralega heild með misskemmtilegum tónlistarmyndböndum sem eru full fyrirferðarmikil fyrir minn smekk. Ekki síst þar sem öll lögin í myndinni eru langt frá því besta sem Stuðmenn hafa gert á löngum ferli. Hér eru fá lög líkleg til vinsælda en nokkur
afspyrnuleiðinleg.
Annars er munurinn á Með allt á hreinu og Í takt við tímann ekki jafn mikill og maður gæti haldið og Stuðmenn gera margt jafn vel og þeir gerðu árið 1982.
Búningarnir eru kostulegir sem fyrr og tækinilega séð er Í takt við tímann mun betur gerð en Með allt á hreinu. Mörg atriðin eru feykivel útfærð og Stuðmenn og ekki síst Eggert Þorleifsson, sem Dúddi, taka nokkra góða spretti. Nú var Með allt á hreinu einnig býsna losaraleg vegamynd hlaðin tónlistaratriðum en það gekk hins vegar upp fyrir 22 árum.
Stuðmenn eru auðvitað ekki svipur hjá sjón og eru ekki lengur þeir risar sem þeir voru í íslensku skemmtanalífi. Þá er tíðarandinn sem tók Með allt á hreinu tveimur höndum löngu gufaður upp og það er engin hætta á því að Í takt við tímannnái sama cult status og fyrrennarinn. Stærsti feillinn við framhaldið er þó að stjörnum fyrri myndarinnar, Hörpu Sjöfn og Stinna, er ekki gefinn nógu mikill gaumur og of mikilli filmu er spanderað í flipp og alíslenskt fönn, fönn, fönn að hætti Jakobs Magnússonar.
Stuðmenn ættu samt að geta unað nokkuð sáttir við sitt og það er óhætt að segja að þeir komist skammlaust frá því óðs manns æði að ætla að slá aftur í gegn á hvíta tjaldinu. Með allt á hreinu stendur enn ómenguð af Í takt við tímann sem ætti í flestum tilfellum að laða fram nógu mörg bros til að
fólk fyrirgefi Stuðmönnum uppátækið.