Þriðjudagur, 08. maí 2007
The Last King of Scotland
[3]
Stundum kemur það fyrir að Óskarsverðlaunin rata í hendur þeirra sem virkilega hafa unnið til þeirra. Það gerðist um daginn þegar Forest Whitaker fékk verðlaunin fyrir túlkun sína á einræðisherranum Idi Amin í The Last King of Scotland.
Þessi mynd er skólabókardæmi um hvernig frábær leikari getur tekið sæmilega mynd og lyft henni langt upp yfir meðalmennskuna en Whitaker ber myndina alfarið uppi þó að flestir mótleikarar hans standi sig með stakri prýði.
Krafturinn í leik Whitakers er með algjörum ólíkindum og hann tekur tjaldið með áhlaupi og breiðir úr sér með slíkum tilþrifum að hann umbreytist bókstaflega í harðstjórann klikkaða. Hann er allt í senn heillandi, ógeðfelldur, fyndinn og ógnvekjandi og getur sveiflast með augnaráðinu einu og sér á milli vænisýki, geðveiki og barnslegrar hlýju og ákafa.
Idi Amin er eitt alræmdasta nafnið í sögu seinni hluta tuttugustu aldar og grimmdarverkin sem hann og útsendarar hans frömdu í Úganda í valdatíð hans frá 1971 til 1979 tryggðu honum verðugan sess sem einn blóðþyrstasti harðstjóri sögunnar.
Hann var í æsku minni ígildi Saddams Hussein síðar og sögur af mannáti og morðum sem hann framdi sveipuðu hann skelfilegum dýrðarljóma í barnshuga manns og á tímabili átti maður þann draum heitastan að fá að sjá myndina The Rise and Fall of Idi Amin frá árinu 1981. Þeir sem eldri voru lýstu myndinni fjálglega sem einhverri ógeðslegustu hryllingsmynd sem hægt færi að komast í og gerðu um leið goðsögnina um Idi Amin enn stærri.
Sú mynd var þó aldrei neitt sérstök og hefur þar fyrir utan ekki elst vel þannig að það er vel til fundið að dusta rykið af minningu Idi Amins og gera honum skil í almennilegri bíómynd.
Grimmdarverk Amins eru frekar í bakgrunni The Last King of Scotland sem er bæði kostur og galli. Áherslan er því fyrst og fremst á manninn sjálfan og Whitaker fær bæði góðan tíma og pláss til þess að kafa ofan í sjúkan hug einræðisherrans en á móti kemur að ástandið í landinu og afleiðingar af verkum Amins verða aukaatriði sem dregur aðeins úr áhrifamætti heildarinnar þó að ekkert vanti upp á kraftinn hjá aðalleikaranum.
Saga Amins er sögð frá sjónarhóli ungs, skosks læknis sem flýr tilvistarkreppu heimafyrir til Úganda um það leyti sem Amin brýst til valda. Hann verður einkalæknir harðstjórans eftir að hann hittir hann fyrir tilviljun og fyrr en varir er hann kominn undir ægivald Amins sem lítur á hann sem sinn helsta ráðgjafa þegar það hentar honum.
Læknirinn ungi lætur glepjast af hinu ljúfa lífi sem fylgir því að vera í slagtogi með einvaldinum og snýr blinda auganu að augljósum persónuleikabrestum og gerræði Amins. Þegar hann loks nær áttum er það orðið of seint og hann á fótum fjör að launa þegar hann kallar reiði Amins yfir sig. Þegar hér er komið sögu er sagan komin í hefðbundinn spennumyndafarveg með tilheyrandi einföldum lausnum sem er ljóður á annars prýðilegri mynd.
Með Forest Whitaker í þessum jötunmóð er The Last King of Scotland engu að síður eftirminnileg en með skarpari áherslum og skýrari mynd af ástandinu í Úganda á valdatíma Idi Amins hefði hún skilið enn meira eftir sig.
| 21:07 |