Hátt hreykir...
Föstudagur, 17. nóvember 2000
birt á www.strik.is/pressan
Miðvikudaginn 15. nóvember sl. stóð leitin
að Einari Erni Birgissyni sem hæst og ótti um
að glæpsamlegt athæfi lægi að baki hvarfi
hans stigmagnaðist. Ótrúlegur fjöldi fólks
hafði komið að leitinni að Einari og almenningur
fylgdist með málinu af athygli og krafan um öran
og traustan fréttafluttning af framvindu mála var
sterk. Það var þó síður en svo
auðvelt að fylgjast með atburðarásinni,
ekki síst fyrir tilstilli Internetsins, en það hefur sjálfsagt aldrei leikið jafn dramatískt
hlutverk í fréttamáli á Íslandi
áður. Rakalaus kjaftagangur og slúður gekk
manna í millum með tölvupósti frá morgni til kvölds og útgáfurnar af málinu
voru á köflum orðnar ansi margar og mis reyfarakenndar
og uppruni sumra sagnanna eru öllum hulin ráðgáta
þ.á.m. lögregu og leitarfólki, en engin
þarf að efast um það að þessi ótrúlegi
kjaftagangur á Netinu hefur síst verið til þess
að bæta líðan aðstandenda og vina Einars
sem biðu milli vonar og ótta, en ein kjaftasagan af
líkfundi í Grindavík komst í loftið á einhverri útvarpsstöðinni á miðvikudagseftirmiðdegi,
mörgum klukkustundum áður en Einar fannst.
Fréttahaukar voru út um allt að reyna að greina staðreyndir frá bulli, enda skylda fréttamiðla
að reyna að birta jafnóðum staðreyndir
í slíkum hvirfilbyl kjaftasagna sem geysaði
á miðvikudaginn. Fréttaþyrstir og forvitnir
Íslendingar sátu við tölvur sínar
heima og að heiman, fengu hrúgur af kenningum í tölvupósti og skutust þá jafnharðann
inn á netmiðlana til að reyna að fá sannleiksgildi skáldskaparins staðfest.
Þegar atburðir gerast jafn hratt og þarna eiga prentmiðlar og
sjónvörp lítinn séns, útvarp og Netið eiga völlinn og staða netmiðlanna
er óneitanlega sterk. Vísir.is og Mbl.is gera út
á það að vera fyrstir með fréttirnar og flutningur þeirra af tíðindum
var ör á miðvikudaginn, en samt var það Pressan á Strikinu
sem tók afgerandi forystu og tókst með fáum og markvissum fréttum
að leiða daginn.
Aðsókn að öllum þessum miðlum var vitaskuld með mesta móti á
miðvikudaginn og fréttaþyrstir lesendur fundu fyrir því að aðgangur
að netmiðlunum var tregari en gengur og gerist. Sérstaklega þótti
Narfa Vísir.is erfiður viðureignar og þegar lesa átti lengra
kom yfirleitt auð síða. Þar fyrir utan vörpuðu fréttirnar yfirleitt
engu sérstöku ljósi á málið og þegar dró til tíðinda var Vísir.is
ekki að sýna neina sérstaka tilburði umfram aðra, auk þess sem
undarleg ritskoðun skaut upp kollinum þar og þessi heimasíða DV kaus að nafngreina ekki Atla Helgason, eins og móðurskipið
DV gerði og Pressa Hrafns Jökulssonar hafði gert kvöldið
áður. Þessi tepruskapur kom mönnum spánskt fyrir sjónir, þar sem
nafn hins grunaða var á allra vitorði og hafði verið í umræðunni
hjá þeim gífurlega fjölda fólks sem þátt tók í leitinni að Einari
Erni nánast frá upphafi. Þar fyrir utan hafa miðlar undir merkjum
FF ekki hikað við það, hingað til, að birta nöfn manna
með réttarstöðu grunaðs manns og er þá skemmst að minnast mynd-
og nafnbirtingar hins alræmda tannlæknis í stóra dópmálinu. Þá
birtingu varði Óli Björn Kárason með kjafti og klóm, enda
ekkert athugavert við hana, og DV hélt sínu striki og birti nafn
Atla og mynd af honum á baksíðu á miðvikudeginum.
Vísir.is var með sömu frétt á forsíðu sinni, að vísu aðeins breytta,
þar á bæ virtust menn hafa fengið ráðrúm til að þurrka út delluna
í EIR og rt um að Atli hefði farið með lögreglu
um nóttina í árangurslausa leit að líki Einars. Þetta slapp hins
vegar í prentsmiðjuna. Gott og vel, leiðréttingar á rugli hljóta
alltaf að vera af hinu góða. Hitt var undarlegra að nafn Atla
birtist í frétt Vísis.is um stund en hvarf skyndilega og Atli
varð "meðeigandinn", eins og margir kæmu til greina, það sem eftir
lifði dags.
Þeir sem vildu fá traustar upplýsingar sem snertu málið, leituðu
á náðir Pressunnar og gengu afrit af fréttum Pressunnar og tenglar
sem vísuðu á fréttirnar í tölvupósti út um allar trissur. Til
Moggans sneru menn sér svo þegar sækja átti heilagan og dauðhreinsaðan
sannleikan og einhvers staðar á milli var Vísir.is með sinn "öfluga
fréttaflutning" og tregan netaðgang. Það er undarlegt að menn
þar á bæ berji sér svo á brjóst og telji brennandi áhuga almennings
á fréttum, sem eru efst á baugi, hverju sinni, vera einhvern sérstakan
gæðastimpil á störf sín eða raunhæfan mælikvarða á vinsældir.
Þennan dag leitaði almenningur upplýsinga á öllum miðlum og fáir
telja Vísi.is hafa riðið sérstaklega feitum hesti á miðvikudaginn.
Það breytir því þó sem betur fer ekki að reglulega gerist eitthvað
sem allir verða að fylgjast með. Jörð skelfur, eldur gýs og ógæfumenn
bana kunningjum sínum, og þá er auðvitað best að vera sporgöngumaður
annarra og belgja sig svo út af eigin ágæti eftirá.