Mánudagur, 20. nóvember 2000
birt á www.strik.is/pressan
Edduverðlaunin voru veitt í annað sinn í gær að bandarískri fyrirmynd.
Ýmsar spurningar hafa vaknað undanfarið um tilgang slíkrar sjálfshólssamkundu
í þessu litla samfélagi okkar, enda sást það best á tilnefningunum
hversu fátæklegur hópur hæfileikafólks hrærist í þessum íslenska
sjóbisniss. Sama fólkið og sömu kvikmyndirnar skutu upp kollinum
í nánast öllum flokkum og Friðrik Þór var svo settur á
stall með Kevin Costner, Mel Gibson og Steven
Spielberg og hirti öll helstu verðlaunin með einni mynd. Allt
var þetta sem sagt á ameríska vísu bæðu umgjörðin og úrslitin.
Ef að líkum lætur og tillit er tekið til höfðatölu okkar Íslendinga
þá munu Friðrik og Baltasar væntanlega bítast um Edduverðlaunin
næstu árin og Hilmir Snær, Ingvar og Björn Jörundur skiptast á að vera besti leikarinn, þó mann renni óneitanlega
í grun að Ingvar verði fastur áskrifandi að styttunum í einhver
ár.
Verðlaunin eru væntanlega ekki kölluð Edda vegna þess
að styttan er svo lík einhverri Eddu frænku, trúlegra er að tengingin
sé sótt til Snorra Sturlusonar og nafnið sé því merkingarþrungin
tengiliður við menningararfin og lifandi dæmi um hversu langt
Íslendingar eru komnir í listsköpun síðan menn skrifuðu skáldsögur
á beljuskinn í árdaga. Manni gæti þó dottið í hug að tengingin
við Snorra sé frekar sú að Edda sé langaamma og eins og flestar
svoleiðis kerlingar orðin ramkölkuð - a.m.k. fæ ég ekki séð hvað
réttlætir það að frægasti Íslendingur fyrr og síðar, Björk
Guðmundsdóttir, sé tilnefnd til verðlauna, sem besta leikkonan,
fyrir leik í kvikmynd gerðri af taugaveikluðum og hrútleiðinlegum
Dana, töluð á ensku og varla gerð fyrir íslenskt fjármagn. Hefur
þetta eitthvað með fyrrnefndan skort á hæfileikafólki á Íslandi
að gera? Er útflutningur á hæfileikafólki e.t.v. fjarstæður möguleiki,
þar sem hæfileikavísitalan snarfalli með hverjum þeim sem fer.
Björk fór og yfir tónlistarlífinu drottna Stefán Hilmarsson og undrabörnin í Skítamóral. Með fullri virðingu fyrir
Björku og öllum hennar hæfileikum, þá er eitthvað bogið við þetta,
það hefði verið eðlilegra að spænsk beiba hefði hlotið verðlaun
fyrir leik sinn í íslenskri mynd.
Það mætti þó hugsanlega redda þessari krísu með því að verðlauna
árlega þann Íslending sem bestum árangri hefur náð á erlendri
grund og þau, Björk, Ólafur Jóhann, Kristján Jóhanns og Kári Stefánsson, gætu þá skipst á um að hirða styttuna.
Þetta myndi verða til þess að hópur sigurvegara yrði ekki alltaf
jafn einsleitur og Friðrik Þór og Ingvar þyrftu ekki alltaf að
standa einir upp á sviði þegar sigurvegararnir eru hylltir.
En svona að öllu gríni slepptu þá held ég að sökum smæðar landsins,
fás hæfileikafólks og almenns andleysis sé rétt að veita Edduverðlaun
á svona u.þ.b. tíu ára fresti, þá verður smá endurnýjun og nýtt
blóð fær tíma til að blandast kólestrólfullri eðjunni sem fyrir
er. Nú þegar hafa Indriði Þorsteinsson og Þorgeir Þorgeirson verið heiðraðir fyrir brautryðjendastarf í íslenskri kvikmyndagerð
og ef þetta heldur áfram á sama hraða fá þeir Hrafn Gunnlaugsson og Friðrik Þór slíkar viðurkenningar eftir fimm til sex ár.
Það eina sem kom skemmtilega á óvart í gær var að Erpur Eyvindarson var valinn besti sjónvarpsmaðurinn, en það hefur þó líka í för
með sér neikvæðar hliðarverkanir, þar sem líkurnar á að drengurinn
standi við orð sín og skjóti dómnefndina snarminnka.