Tilnefningar til hinna íslensku bókmenntaverðlauna voru gerðar opinberar fyrir nokkrum dögum, eftir mikið pukur og leynimakk. Þetta var m.e.a.s. allt svo dularfullt að það spurðist ekki út fyrir enn nokkrum dögum áður hvaða höfðingjar höfðu fengið það vandasama verkefni að vera bókmenntaeinvaldar landsins þetta árið. Torfi Túliníus valdi fagurbókmenntirnar og sýnist sitt hverjum um niðurstöðu hans. Úlfhildur Dagsdóttir fór ekkert leynt með það, í Kastljósinu, að hún hefði valið allt öðruvísi og var eiginlega svo neikvæð að þau Kristján og Eva vildu bara voða lítið tala við hana meira. Kolbrún Bergþórsdóttir vill hins vegar að það sé rifist um tilnefningarnar, á meðan Silja Aðalsteinsdóttir nennir því ekki, enda tilganagslaust að vera að þræta um smekk eins manns, þ.e. Torfa Túl kúl. Þá hefur hinn haukfráni félagi minn Hrafn Jökulsson bent á það í morgunútvarpi Rásar 2 að það sé ekki hægt að líta fram hjá því að tilkynnt er um verðlaunin í miðju jólabókaflóðinu og það séu íslenskir bókaútgefendur sem, standa fyrir þeim og fá lánaðan smá hátíðleika með því að tengja verðlaunin við forseta Íslands. Allt ert þetta gott og blessað, en markaðsfnykurinn af þessu er auðvitað megn.

Markaðstorg verðlaunanna

Og þar sem markaðurinn er kominn inn í jöfnuna, langar mig endilega að bera verðlaunin saman við Óskarsverðlaunin úti í henni Ameríku. Þau eru auðvitað ekkert annað en innantóm skrautsýning sem vekur jafnan heimsathygli. Sá tilgangur þeirra, að viðurkenna vel unnin störf í kvikmyndabransanum, er þannig löngu kafnaður í auglýsingaskruminu og markaðsfroðunni. Það má auðvitað verja það að ég sé veruleikafirrt fífl að leggja þessi tvö ólíku verðlaun að jöfnu. Þúsundir vitleysinga í Bandaríkjunum velja sigurvegarana í Óskarnum og tekst yfirleitt alltaf að horfa fram hjá þeim sem hafa gert eitthvað af viti, enda vita allir (sem vilja vita það) að Óskarinn hefur ekkert að gera með hæfileika listamanna og verður aldrei marktækur mælikvarði á gæði kvikmynda. En er eitthvað betra að láta þrjá vitringa velja bestu bókmenntir sem koma út á Íslandi á hverju ári. Þeir geta verið jafn mistækir og utangáttar og heimskingjarnir í Hollywood. Þar eru það of margir sem velja, hér eru það of fáir.

Allt viti borið fólk gefur skít í Óskarsverðlaunin af því þau eru valin af ótal bjánum sem eiga alls konar hagsmuna að gæta og geta ekki verið hlutlægir í mati sínu og Hin íslensku bókmenntaverðlaun munu hljóta sömu örlög ef því verður haldið til streitu að láta of fáa tilnefna efnilegustu verkin. Viðfangsefnið er flóknara en andskotin og því stoðar lítt að nota reglustikur, vasareikna, reikniformúlur og þumalputtareglur; listin verður ekki mæld í kílóum, metrum eða tonnum og því hlýtur af tvennu illu, ef það þarf endilega að stilla skáldum upp á markalínu eins og heiladauðum sterabúntum, að vera betra að láta marga rífast um tilnefningarnar heldur en að breiða feld yfir djúpvitur höfuð við Suðurgötuna.

Verðlaun eða almennt viðmið í jólainnkaupum

Verði ekki breyting hér á seinna en strax, hljóta Íslensku bókmenntaverðlaunin sömu örlög og Óskarinn; þau verða hædd, lítilsvirt og smánuð (þetta er auðvitað þegar byrjað) og verða einungis nothæf sem leiðbeinandi innkaupalisti fyrir fólk sem hefur ekki hundsvit eða áhuga á skáldskap en þarf að setja bækur í jólapakka í þeirri fullvissu um að gjöfin sé "in". Þetta er ömurlegt og gerir lítið úr skáldskapnum og ég gat ekki komist hjá því að spyrja mig, þegar myndlistarmaðurinn Hallgrímur Helgason mætti brosandi til að taka við tilnefningunni sinni, hvort hann hefði gert slíkt hið sama ef hann hefði verið þarna tilnefndur fyrir myndlist. Æðsta listformið að hans mati, að mig minnir, og eitthvað sem er örugglega yfir það hafið að einn maður sé þess verður að segja til um hvað sé góð myndlist eða slæm. Hallgrímur er auðvitað helvíti góður og fer létt með að vera "in" á eigin forsendum, en það skemmir öruglega ekki fyrir að hljóta náð fyrir augum einvalds. Ég meina Egill Skallagrímsson anyone....?

Töffarar, nördar og einvaldar

Ég var að lesa viðtal við bandaríska leikarann Tony Curtis um daginn. Maðurinn er gamall töffari og hefur aldrei hlotið Óskarsverðlaunin. Hann var spurður hvort hann myndi mæta til að taka við heiðursverðlaunum fyrir ævilangt framlag sitt til kvikmyndalistarinnar ef hann yrði tilnefndur fyrir slíkt. "Nei, það held ég ekki. Þetta lið hefur aldrei viljað neitt með mig hafa og afhverju ætti ég þá að vera að mæta núna?" Alveg er ég viss um að Óalfur Jóhann geti sagt eitthvað svipað í viðtali við Morgunblaðið eftir 40 ár. Hann verður að vísu seint töffari en hefur vaxið sem rithöfundur og hefur alltaf átt hauka í horni á markaðnum, en virðist seint ætla að hljóta náð fyrir augum íslenskra verðlaunaspekinga.

Kannski er hann bara heppinn og svo lengi sem hann þarf ekki að gangast undir viðmið og tiktúrur bókmenntaeinvalda getur hann alltaf sagt sem svo, eins og Woody Allen, "ég tek ekki þátt í svona löguðu, þar sem þá gef ég öðrum en sjálfum mér rétt til að leggja dóm á hvort ég sé góður eða ekki"...

| 21:57 |