»  skrif  »  nóvember 2003

skrif
nóvember 2003

a long time ago...
Cabin Fever á Selfossi
Mánudagur, 24. nóvember 2003

eli.gif"Ég vona að þið séuð enn þá með rjómaskyr og lambakjöt og allt þetta góðgæti", segir bandaríski leikstjórinn Eli Roth sem fékk hugmyndina að hryllingsmyndinni Cabin Fever þegar hann dvaldi hjá Björgu Ólafsdóttur á bænum Ingólfshvoli í nágrenni Selfoss sumarið 1991.
Cabin Fever hefur fengið mikla athygli og góða dóma undanfarið. Hún verður forsýnd í Háskólabíói fimmtudaginn 11. desember. Miðasala er þegar hafin enda ætlar Eli að vera viðstaddur sýninguna, kynna myndina og spjalla við áhorfendur að henni lokinni.

"Það eru allir svo frábærir á Íslandi og ég skemmti mér rosalega vel. Meira að segja á meðan þessi sýking át næstum af mér andlitið. Ég get ekki beðið eftir að koma en ég hef ekki verið á Íslandi síðan ég dvaldi á Ingólfshvoli í um tvo mánuði."

Hryllingurinn í hlöðunni

Eli fékk dularfullan húðsjúkdóm eftir að hafa komist í snertingu við skemmt hey á Ingólfshvoli. "Við bræðurnir tókum upp stuttmyndina The Viking Heycutter Massacre á Super 8 filmu sem ég verð að reyna að finna. Við fundum risahorn af einhverju nauti og fórum í framhaldinu að velta fyrir okkur hvar afgangurinn af víkingnum væri.
Það var hlaða á Ingólfshvoli sem ég held að sé notuð sem reiðhöll núna. Þegar hjónin á Ingólfshvoli keyptu staðinn var hún full af heyi sem hafði verið þar frá 1975. Ég var eitthvað að djöflast í heyinu þegar við vorum að taka stuttmyndina og um nóttina byrjaði mig að klæja. Þetta var furðulegur kláði og fyrst þegar ég vaknaði hélt ég að þetta væri moskítóbit og byrjaði að klóra og reyta af mér húðina.
Þegar ég rakaði mig morguninn eftir skóf ég hreinlega hluta af andlitinu af en áttaði mig samt enn ekki á því að það væri ekki allt í lagi.
Daginn eftir rakaði ég mig og þá skóf ég hreinlega af hluta af andlitinu. Ég var með hita og var hálf vankaður og áttaði mig ekki á að það væri ekki allt í lagi fyrr en Björg sagði mér að ég yrði að fara til læknis. Læknarnir í Reykjavík höfðu greinilega aldrei séð neitt þessu líkt en skrifuðu upp á eitthvert krem fyrir mig og þetta hvarf á um það bil tveimur dögum. Ég er að reyna að finna dolluna aftur, svona til vonar og vara ef ég skyldi fá þetta aftur."

Fullir Íslendingar og svartur dauði

"Fyrstu helgina mína á Íslandi fór ég í Þórsmörk og hópur fullra Íslendinga dró mig út í skóg og lét mig drekka eitthvað sem hét "Svarti dauði". Allir voru að syngja lög með The Doors af því að bíómyndin um sveitina var nýkomin þannig að alltaf þegar ég hugsa til Íslands sé ég fulla Íslendinga fyrir mér syngja "Break on through" með kassagítara úti í skógi. Þegar ég upplifði þetta hugsaði ég með mér: "Þetta er frábær staður og ég vil flytja hingað". Eftir því sem ástandið versnar hérna í Bandaríkjunum og við færumst stöðugt nær Þýskalandi árið 1944 segi ég oftar við sjálfan mig að ég sé á leiðinni að flytja til Íslands. Landið verður mitt athvarf þegar Ameríka verður komin á kafi í mengun og allt springur í loft upp. Þá fer ég til Íslands og sit við goshverina og borða skyr og drekk Svarta dauða."

Sætar stelpur og hestar

"Ég elska Ísland og ég tala um Ísland og Selfoss í hverju einasta viðtali sem ég fer í. Ég skemmti mér svo vel. Fólkið er frábært, maturinn dásamlegur og vatnið er betra en annars staðar. Meira að segja gosið er betra á bragðið á Íslandi. Fjölskyldan mín öll elskar Ísland og foreldrar mínir ætla að reyna að koma á forsýningu myndarinnar í Reykjavík."
Faðir Elis er prófessor í geðlækningum og er mjög virtur í sínu fagi. Honum var boðið að halda fyrirlestur á Íslandi og í kjölfarið kenndi hann við HÍ um stund. "Ég frétti fyrst af Íslandi hjá pabba en hann fór á hestbak á Inólfshvoli og vildi endilega koma aftur með okkur strákana. Hann sýndi okkur myndir frá Íslandi og talaði mikið um hestana en það sem gerði endanlega útslagið var að hann sagði við mig: "Eli, þetta land er yfirfullt af fallegustu stelpum sem ég hef séð á ævinni. Þú verður að fara þangað". Ég var búinn að pakka niður áður en hann lauk setningunni."

Vill gera mynd á Íslandi

"Það er alveg á hreinu að mig langar að gera mynd í fullri lengd á Íslandi. Ég sá Vatnajökul í Tomb Raider í bíó og hugsaði með mér "ah, Ísland". Ég verð alltaf órólegur þegar ég sé að aðrir eru að filma hérna og gætu orðið á undan mér. Þetta er bara alltaf sama svæðið sem er notað á Íslandi. Ég vil kvikmynda við Seljalandsfoss og á Akureyri. Ísland er frábær staður til að taka myndir á. Brad, vinur minn, gerði myndina Salt á Íslandi. Mig langar að vísu að gera allt öðruvísi mynd hérna; stóra stúdíómynd eða ódýra hryllingsmynd. Það gæti orðið frábær mynd. Ég er að skrifa sögur og handrit núna og velti því stöðugt fyrir mér hvernig ég geti tekið þær á Íslandi."

Hryllingssaga frá Selfossi

Cabin Fever er sögð koma með ferska strauma inn í staðnaða hryllingsmyndagreinina og breska kvikmyndatímaritið Empire gengur svo langt að fullyrða að með Eli hafi hryllingsmyndin eignast nýja von og þessi von kviknaði á Selfossi.
"Mig dreymdi um að gera mynd eins og Evil Dead eftir Sam Raimi en hún er ein af mínum uppáhaldsmyndum. Ég var ákveðin í því strax þegar ég var 8 ára að ég ætlaði að gera hryllingsmyndir og eftir að ég fékk þessa sýkingu í andlitið fannst mér eins og eitthvað hefði tekið yfir líkama minn. Maður getur lent í því að vera fullkomlega heilbrigður þangað til að það ræðst eitthvað á mann allt í einu og byrjar að éta mann upp að innan. Eins og maður sé bara hýsill.
Ég skrifaði sögu strax eftir sumarið á Íslandi. Hún fjallaði um krakkahóp sem fer út í skóg, verður veikur og byrjar að deyja og rotna án þess að geta gert nokkuð í því. Það er þannig í Bandaríkjunum að þegar unglingar fara í ferðalög með vinum sínum vilja þeir komast eins langt frá öllu og mögulegt er. Hugmyndin var að koma persónunum eins langt frá siðmenningunni og mögulegt var og láta þær vera fastar þar þegar þær þyrftu á hjálp að halda."

Hryllingur á að vera ódýr

Eli segist vissulega vera spenntur yfir viðtökunum sem Cabin Fever hefur fengið en er samt svolítið hræddur við þær. "Við gerðum þessa mynd fyrir sáralítinn pening, eða eina og hálfa milljón dollara, en Hollywood gerir myndir fyrir hundruðir milljóna. Við gerðum Cabin Fever af miklum vanefnum og urðum að treysta á okkur sjálf, sköpunargleðina, kraftinn, ákafan og ást okkar á hryllingi. Það var það sem kom mér í gegnum þessa mynd. Það er auðvitað ánægjulegt að fólk kunni að meta myndina en um leið er það svolítið ógnvekjandi þar sem maður vill auðvitað ekki að verk manns verði overhypuð.
"Hryllingsmyndirnar eru í raun síðasta vígi sjálfstæðrar kvikmyndagerðar í Bandaríkjunum en þeir eru samt að gera langbestu ódýru hryllingsmyndirnar í Asíu. Þar eru menn ekki hræddir við að gera neitt og ganga eins langt og hægt er. Myndirnar eru virkilega ógnvekjandi. Það er niðurdrepandi hversu yfirmenn kvikmyndaveranna eru hræddir við að móðga fólk. Myndirnar sem við ætlum að gera eru ógeðslegar og munu ganga fram af fólki. Það er aðal fjörið í þessu og ég ætla að leikstýra miklu fleiri hryllingsmyndum. Ég er að skrifa mynd með Richard Kelly, sem samdi og leikstýrði Donnie Darko, sem heitir The Box. Ég er líka að leikstýra mynd sem heitir Drawn og verður mjög í anda The Shining."

Hrollvekjuátak

Eli segist finna sig algerlega í hryllingnum og hyggur á stóraukna framleiðslu slíkar mynda: "Í þessum töluðu orðum stend ég á setti myndarinnar 2001 Maniacs sem ég er að framleiða. Robert Englund, sem lék Freddy Krueger, er í aðalhlutverkinu og Tim Sullivan leikstýrir. Hún verður alveg frábær og á eftir að láta fólk ganga af göflunum. Þetta er endurgerð hryllingsmyndarinnar 2000 Maniacs frá 1964 en er algerlega uppfærð. Hún er ógeðsleg full af kynlífi og gengur mjög langt.
Ég er búinn að stofna framleiðslufyrirtæki ásamt öðrum kvikmyndagerðarmönnum og við ætlum að einbeita okkur að gerð hryllingsmynda. Við ætlum að gera þrjár hryllingsmyndir á ári fyrir lítinn pening. Sígildar hryllingsmyndir eins og Texas Chainsaw Massacre, Night of the Living Dead og fleiri eru sérstakar af því að þær voru gerðar fyrir lítinn pening. Sumar myndir eru bara þannig að maður vill ekki að þær séu gerðar fyrir mikinn pening. Hluti af sjarmann hryllingsmyndanna er einmitt þessi hráa fátæklega áferð. Þetta gerir það oft að verkum að þær minna meira á heimildarmyndir sem gerir þær svo aftur hræðilegri. Sjáðu til dæmis japönsku útgáfuna af The Ring, Evil Dead, Texas Chainsaw, Last House on the Left, Dawn of the Dead og A Nightmare on Elm Street. Þetta eru allt ódýrar og frábærar hrollvekjur.
Það liggur í eðli hryllingsmyndanna að reyna að fara út á ystu nöf og helst lengra og fá fólk til þess að hugsa um hluti sem það vill aldrei hugsa um. Framsetningin verður samt að vera skemmtileg þannig að upplifunin verði spennandi um leið. Þetta er auðvitað það síðasta sem Hollywood stúdíóin, sem elta meðalmennskuna, vilja gera. Þau vilja ekki gera neitt sem gæti orðið umdeilt eða kemur fólki úr jafnvægi.
Fólk fer á hryllingsmyndir til þess að láta hræða sig og sjokkera . Það er það sem það er að borga fyrir og með tilraunastarfsemi og með því að gera eitthvað áhugavert og öðruvísi getum við gefið áhorfendum sem mest fyrir peninginn."

Öskrað og hlegið

"Með Cabin Fever vildi ég gera mynd sem kæmi fólki til að æla. Það kom einu sinni stelpa til mín eftir eina sýninguna og sagði að sér hefði orðið óglatt og að hún hefði þurft að æla og ætti eftir að fá martraðir það sem eftir væri ævinnar. Mig langaði til að giftast henni. Þetta var það fallegasta sem nokkur hefur sagt við mig. Þetta er fyndnari mynd en fólk gerir ráð fyrir. Hún er auðvitað hræðileg en hún á líka að vera skemmtileg. Svona eins og rússíbanareið. Þú hlærð eina mínútuna og öskrar þá næstu. Þetta er samt ekkert grín en þetta er allt svo ótrúlega ógeðslegt, hræðilegt og sjúkt að þú getur ekki annað en hlegið. Ég er með húmor fyrir svoleiðis og þannig vil ég hafa þetta.
Það er svalt að Empire kunni að meta myndina. Ég er einn mesti hryllingsaðdándi í heimi og les öll þessi blöð og það að fá viðurkenningu frá hetjunum sínum skiptir mig miklu máli. Peter Jackson leyfði mér að vitna í sig á auglýsingaplakati fyrir myndina en hann hefur aldrei gert það áður fyrir nokkra mynd. Náungar eins og Jackson, David Lynch og Quentin Tarantino skilja nákvæmlega hvað ég er að gera og hafa veitt mér mikinn stuðning. En það sem mér finnst þó skemmtilegast við þetta allt saman er að sitja og horfa á myndina í bíó með áhorfendum og hlusta á fólk öskra og hlæja."

Mynd fyrir þá sem vilja sofa hjá

"Ég held að allir vilji láta hræða sig enda eru rússíbanarnir og Draugahúsin vinsælust í skemmtigörðum. Fólk vill fara eitthvert vitandi að það sé öruggt en geti samt orðið hrætt og muni öskra sig raddlaust. Það liggur líka alveg ljóst fyrir að Cabin Fever á eftir að verða besta stefnumótamynd sem sögur fara af og strákar sem bjóða stelpu á myndina eiga pottþétt að fá að sofa hjá. Ég gef þeim næstum tækifæri til að taka í hönd stúlkunnar á hverri mínútu, leggja hönd á hné hennar eða kreista hendlegg hennar. Stúlkan ætti að sitja í kjöltu þinni áður en myndinni lýkur.
Eftir á er hún auðvitað dauðhrædd og þá ferðu með hana heim. Þið fáið ykkur smá Svarta dauða og gerið það og allir vinna. Þetta er grunnhugmyndin að baki Cabin Fever. Henni er ætlað að láta fólk stunda kynlíf. Þetta virkar. Fólk hefur sagt mér það. Þannig að þeir sem vilja sofa hjá ættu að fara á Cabin Fever."


Aflakóngur siglir á önnur mið
Mánudagur, 17. nóvember 2003

DV reis upp úr öskustónni á mettíma á föstudaginn og tók af öll tvímæli um að það mun hasla sér völl á einskis manns landinu á milli hinna morgunblaðanna. Einfaldur samanburður á forsíðum blaðanna segir allt sem segja þarf. Forsíðufréttin er að vísu hin sama hjá þeim öllum en síðan skilja leiðir.

Morgunblaðið segir í fyrirsögn að Rætt [sé] um að fjórir hópar komi að Norðurljósum og Fréttablaðið er á sömu hófstilltu slóðunum með Nokkrir hafa áhuga á Norðurljósum. DV leggur alla forsíðuna undir málið og beinir sjónum sínum að þeim manni sem hefur haft alla þræði Norðurljósa í hendi sér, sjálfum Jóni Ólafssyni. Yfir frábærri mynd af fjölmiðlamógúlnum er flennistór fyrirsögn með upphrópunarmerki: Norðurljósin loksins seld! og í undirfyrirsögn kemur fram að Jón Ólafsson sé að selja allar eigur sínar á Íslandi.
Það er því ekki hægt að segja annað en að föstudagurinn 14. nóvember verði merkisdagur í íslenskri fjölmiðlasögu. Það er ekki nóg með það að DV stökkvi með látum út úr hausnum á valinkunnum harðjöxlum heldur er það með uppslátt um að sá maður sem hefur drottnað yfir öldum ljósvakans um langt árabil sé að hverfa af vettvangi.
Það hefur oft blásið um Jón og fyrirtæki hans og hann hefur oft staðið tæpt en Jón þykir öðrum mönnum slyngari við samningaborðið og hefur iðulega getað snúið vondri stöðu sér í hag.
Stjórnvöld hafa lengi haft horn í síðu hans og ein lífseigasta kenningin um andúð ráðamanna á Jóni er í megindráttum sú að hann hafi með auðæfum, sem hann fékk ekki í vöggugjöf, veist að rótgrónum peningaöflunum í landinu.
DV segir Norðurljós "loksins" seld og þó Jón hafi stöðugt verið að draga sig til baka hafa sjálfsagt margir beðið þess að hann tæki skrefið til fulls. Hann hefur haldið til í Bretlandi undanfarin ár en þangað flutti hann með fjölskyldu sína meðal annars til þess að börnin hans gætu fengið almennilega menntun en yfirlýsingar hans þess efnis þóttu enn ein móðgunin í garð þeirra flokka sem lengst af hafa stjórnað Íslandi.
Gremja æðstu ráðamanna í garð Jóns sprakk út í mögnuðu æðiskasti þegar hann tryggði sér drjúgan hlut í FBA ásamt viðskiptafélögum sínum sem mynduðu hópinn Orca í kringum kaupin á hlutunum. Nafnið sem gengið kaus sér er latneska orðið yfir háhyrninga og var í raun mögnuð ögrun við gömlu peningana í landinu þar sem háhyrningurinn er víst eina sjávardýrið sem ræðst á og drepur kolkrabba.
Fjórmenningunum sem mynduðu Orca hópin hefur gengið misvel að fóta sig eftir að darraðardansinum um FBA lauk og Jón virðist hafa séð sér þann kost vænstan að eyða tíma sínum og fjármagni utan íslenskrar landhelgi.
Þetta brotthvarf er sögulegt enda má segja að Jón hafi verið brautryðjandi kolkrabbaveiðimanna í viðskiptalífinu. Honum tókst þó ekki að landa bráðinni og það kemur því í hlut annarra manna sem brotist hafa til efna af eigin rammleik að rífa í sig leifarnar af bráðinni.


Smáa letrið í Fréttablaðinu.


Leoncie - Uncut
Mánudagur, 17. nóvember 2003

Söngkonan Leoncie segist hafa fundið illilega fyrir kynþáttafordómum á Íslandi sem hafa ekki síst kristallast undanfarið á spjallrásum á Internetinu en þannig sáu Víkurfréttir sig til dæmis tilneyddar til þess að loka spjallþræði um söngkonuna eftir að Tilveran og fleiri afþreyingarvefir vísuðu á hann og hótanir um ofbeldi og fleira miður skemmtilegt gusu upp í kjölfarið.
"Það hefur enginn hérna áhuga á því að bregðast við þessum ofsóknum en erlendis, til dæmis í Bretlandi og Bandaríkjunum, eru stórir hópar sem myndu gera eitthvað í svona málum", segir Leoncie og segir að það komi þó ekki til greina af sinni hálfu að flytja úr landi.

Ljónshjarta í Eurotrash

"Það verður sýndur þáttur um mig hjá Channel 4 í Bretlandi í næstu viku. Þátturinn var gerður hérna fyrir nákvæmlega einu ári og heitir Leoncie frá Sandgerdi in Iceland. Það er mikill húmor í þessum þætti en maður verður að vera með ljónshjarta til að taka svona gríni en ég er einmitt þannig. Ég talaði ekkert um rasismann í þessum þætti en nú er ég búinn að fá nóg. Hvað getur maður líka gert þegar lögreglan skemmtir sér yfir þessari kynþáttamismunun? Ég er bókuð í viðtöl við erlenda fjölmiðla á næstunni og þar ætla ég að segja frá þeirri lífsreynslu sem ég hef lent í hérna á Íslandi. Ég ætla að tala vel um Íslendinga en ekki um þetta rótgróna kynþáttahatur hérna."

Ofsótt af tónlistarfólki

"Síðan lagið Ást á barnum kom í útvarpinu hefur afbrýðisemin og brjálæðið verið með ólíkindum. Ég veit hverjir eru að ofsækja mig. Þetta er aðallega tónlistarfólk og ættingjar þess. Það eru ekki almennir Íslendingar sem hata mig. Þetta eru tónlistarmenn og ég vil koma því á framfæri að ég er ekki á móti Íslendingum en það er verið að breiða það út að ég hati 280.000 Íslendinga. Sérðu hvers konar geðveiki þetta er? Það er verið að leggja mig í einelti og gera árásir á mig."
Leoncie segist aðspurð ekki eiga gott með að svara því hversu almennir kynþáttafordómar séu á Íslandi. "Fordómarnir eiga sér í það minnsta djúpar rætur og allir þessir nýju kynþáttahatarar eru aldir upp af kynþáttahöturum. Þetta veit ég fyrir víst rétt eins og ég veit að það er litið á mig sem ógnun. Ég er ekki að ógna neinum og framleiði mína tónlist fyrir mína eigin peninga."

Diskarnir seljast

Leoncie segist ekki þurfa að kvarta yfir viðtökunum sem hún fær á Íslandi þó fordómarnir geri henni lífið leitt. "Allt sem ég hef gert hefur selst. Það eru bara örfáir geisladiskar eftir. Það er fullt af fólki sem kann að meta mig og kaupir diskana. Ég er líka fullbókuð langt fram í tímann. Þetta fólk á spjallrásunum heldur því fram að þeir sem bóki mig geri það bara til að gera grín, come on! Þetta er dæmi um þessa fordóma. Það er til fullt af frábærum grínistum sem eru bókaðir til þess að sjá um það.
Ég er ekki að biðja fólk um að meta tónlistina mína. Það nægir mér alveg að fólk erlendis kunni að meta mig. Það er bara hér á Íslandi mér mætir ekkert nema hatur, öfundsýki og fordómar. Tónlistarfólk hér á Íslandi þykist vera að gera spes tónlist og þykjast vera mestu tónlistarsnillingar í heimi og það eru þessir svokölluðu tónlistarsnillingar sem eru að ofsækja mig. En menn skulu bara bíða og sjá því að það er sprengja á leiðinni."

Eru gagnrýnnedur rasistar?

Leoncie hefur gefið það í skyn að þeir sem tali illa um tónlist sína geri það á rasískum forsendum en er það virkilega tilfellið? "Þeir dæma tónlistina mína út frá því að ég er ekki fædd á Íslandi en það er eitthvað sem ég þarf ekki að þola í Bretlandi, Bandaríkjunum og annars staðar. Þetta er tilfellið hérna og ég veit það. Ég hef verið að tala við erlend útgáfufyrirtæki og þar eru menn alveg gáttaðir á því að ég sé ekki með íslenskan útgefanda. Ég hef fengið fullt af samningum í hendurnar sem ég er að skoða og svo sjáum við bara hvað ég vil skrifa undir. Þessar morðhótanir og hótanir frá þessu tónlistahatarapakki munu ekki hafa neitt að segja og ég mun koma því á framfæri í viðtölum mínum við útlenda fjölmiðla hvernig tónlistarfólk hérna hefur ofsótt mig í 21 ár. Ég er hérna og látið mig í friði!"

Endurgreiðir með vöxtum

Leoncie segist alltaf gera sitt besta og gefur sig alla í tónlistina. "Ég einbeiti mér alltaf að sjálfri mér. En það er nánast ómögulegt að hugsa um sjálfan sig þegar fjöldi fólks er á hælunum á manni og lætur mann ekki í friði. Þessi geisladiskur minn er frábær og ég hef samið fullt af frábærum lögum og það er ekki mér að kenna þó þetta lið sé hæfileikalaust. Það ætti að hugsa meira um sjálft sig en mig og þá næði það kannski sama árangri og ég en ég hef svo sannarlega náð langt. En samt móðgar menntamálaráðuneytið mig með því að segjast ekki nenna að veita mér styrk af því þeir vilji ekki láta mig skyggja á Björk þeirra. Hvurslags móðagnir eru þetta? Ég er öskureið yfir þessu og sagði við þá að ég myndi greiða þeim þessa helvítis styrkpeninga þeirra til baka með vöxtum. Ég var svo örugg með mig og sjáiði bara til hversu margar milljónir eintaka ég á eftir að selja á næstunni. Ég er með stóra samninga í gangi en ætla ekki að segja frá þeim á Íslandi þar sem hér vill fólk bara vinna skemmdarverk.
En ég verð alltaf Icy Spicy og þessir lygarar eiga ekki að fá að komast upp með að segja þetta. Bresk sjónvarpsstöð sagði orðrétt að Björk væri kannski þekktari en ég en að Leoncie væri best."


Fréttablaðið.


Öll dýrin mín stór og smá
Mánudagur, 10. nóvember 2003

"Ég hef haft áhuga á náttúrunni og dýrum frá því ég var barn og minnist þess í raun ekki að ég hafi nokkurn tíma ekki haft áhuga á þessu enda held ég að öll börn heillist af þessum hlutum", segir Sir David Attenborough sem hefur um áratuga skeið fært sjónvarpsáhorfendum magnaða náttúru og fjölskrúðugt dýralíf heim í stofu með vinsælum sjónvarpsþáttum sínum.

"Ég valdi mér þennan starfsvettvang vegna þess hversu ánægjulegur hann er. Það er fátt skemmtilegra en að fylgjast með náttúrunni." Attenborough hefur ferðast um hnöttinn þveran og endilangan og kynnt sér lifnaðarhætti flestra dýrategunda en treystir sér þó ekki til að nefna neitt eitt, sérstakt uppáhaldsdýr. "Ég hef þó mikinn áhuga á fuglum og hef fylgst með fuglum frá því að ég var barn."

Kjörið sjónvarpsefni

Bók Attenboroughs, Heimur spendýranna, kom út hjá Iðunni á dögunum og af því tilefni sótti hann Ísland heim og hélt meðal annars fyrirlestur um þá margvíslegu myndatökutækni sem beitt er við gerð þátta sinna og hvernig þróun myndavélanna hefur leitt til nýrra uppgötvana. Attenborough segir aðspurður að sjónvarpið sé miðill sem henti efni af því tagi sem hann framleiðir ákaflega vel: "Kvikmyndaiðnaðurinn hefur nær algerlega vanrækt náttúru- og dýralífsmyndir og ég held að það liggi í augum uppi að ástæðan sé fyrst og fremst sú að þegar þú ferð í kvikmyndahús viltu sjá eitthvað sem stendur yfir í tvær til þrjár klukkustundir svo það taki því nú að eyða kvöldinu í bíóferð. Það er auðvitað ákaflega erfitt að halda athygli áhorfandans í þennan tíma án þess að hafa söguþráð og að því leyti lúta náttúrulífsmyndir öðrum lögmálum og framvindan og "söguþráðurinn" er allt öðruvísi. Sjónvarpið þrífst, aftur á móti, á þáttum sem eru á bilinu hálf til ein klukkustund að lengd og er því alveg kjörið til þess að dreifa náttúrulífsmyndum."
Attenborough segist ekki gera þætti sína með neinn sérstakan markhóp í huga. "Það er nú það skemmtilega við náttúrulífsþættina að þeir geta höfðað til allra. Mér er til dæmis minnistætt að eftir einn þáttinn fékk ég bréf frá 7 ára barni sem var alveg heillað en þessi sami þáttur gaf einnig prófessor nokkrum ástæðu til að skrifa mér og lýsa yfir ánægju sinni með þáttinn. Þannið að ég held að þessir þættir höfði til allra frá 8 ára aldri til 88 ára, auk þess sem allar manngerðir á öllum menntunarstigum virðast finna eitthvað við sitt hæfi í náttúrunni."

Fallegir fuglar og óvæntar uppákomur

Attenborough er heimilisvinur Breta og með þekktari nöfnum í fjölmiðlabransanum þar í landi. Hann á ekki síður traustan hóp aðdáenda á Íslandi eins og sást best á aðsókninni á fyrirlestri hans í Salnum. Aðgangur var ókeypis á meðan húsrúm leyfði og hundruðir þurftu frá að hverfa þannig að það hefði sjálfsagt verið hægur vandi að selja inn á fyrirlesturinn og fylla stóra salinn í Háskólabíói. Þeir sem voru svo heppnir að fá sæti í Salnum segja þó að það hefði dregið nokkuð úr áhrifunum þar sem það sé einstök tilfinning að hlusta á Attenborough í návígi. Þessi mikli áhugi Íslendinga koma Attenborough í opna skjöldu þó hann segi land og þjóð, að vísu, aldrei hætta að koma sér á óvart.
"Það er svo margt við Ísland sem kemur á óvart. Ég er til að mynda alveg gáttaður á því hversu mörg útgáfufyrirtæki starfa á þessu fámenna landi. Ég hef ekki borið þetta nákvæmlega saman við Bretland en það er alveg ljóst að við höfum ekki nærri því jafn mikið af virkum útgefendum á Bretlandi þegar miðað er við mannfjölda og framboðið á íslenskum þýðingum erlendra verka er með ólíkindum. Ég hef komið hingað fimm eða sex sinnum áður og hef ferðast þó nokkuð um landið. Ég kom hingað þegar Surtsey birtist fyrst og svo fór ég þangað þegar hún var um það bil 10 ára gömul og svo kom ég líka til Íslands síðast þegar Hekla gaus. Hún er enn þá að gjósa er það ekki? Ég hef líka komið hingað sérstaklega til að filma fugla og í tilefni af útgáfum fleiri bóka eftir mig."
Attenborough hefur rannsakað dýr út um allan heim og því mætti ætla að honum þætti íslenskt dýralíf frekar fábrotið þar sem sauðkindin stenst varla samanburð við þær skepnur sem spóka sig til dæmis á sléttum Afríku. "Þið eigið mikið af mjög áhugaverðum og fallegum fuglum sem eru endalaus uppspretta efnis."

Heimurinn er stór

Attenborough segir fugla sérstaklega heillandi skepnur og segist ekki efast um það að þeir séu útbreiddasta og dugmesta dýrategund á Jörðinni. "Það segir ekki alla söguna að horfa á fugl og dást að fegurð hans. Stór hluti tilveru hans er okkur hulinn og við vitum sáralítið um hann. Ég hef leitast við það í þáttum mínum að opna fólki leið inn í hugarheim fuglsins. Fuglar fljúga langt út á sjó, þeir kafa og lifa á heimskautunum. Þeir hafa lagt himinhvolfið undir sig og eru á flugi nánast allt sitt líf."
Attenborough er um þessar mundir að vinna að þáttaröð um kóngulær, flugur og aðrar smáverur sem oft enda ævina í fuglsgoggi. "Ég hef mikinn áhuga á kóngulóm, drekaflugum og öðrum smádýrum sem hösluðu sér völl á Jörðinni langt á undan stærri dýrum." Attenborough bætir því við að hann sé yfirhöfuð heillaður af öllum skepnum. "Það er ekki aðalmálið hvort um er að ræða fugl, kónguló eða apa. Ég hef áhuga á því hvað þau gera og ekki síður hvers vegna. Þessar spurningar eru rauðu þráðurinn í þáttum mínum."
Þrátt fyrir að Attenborough hafi ferðast út um allar trissur og fest dýralíf á filmu í fjóra áratugi segist hann hvergi nærri vera búinn og hann eigi enn eftir að skyggnast í mörg skúmaskot, jafnvel í sínu næsta nágrenni. "Það eru meira að segja eftir staðir á Englandi sem ég hef ekki skoðað, að ég tali nú ekki um í Evrópu", segir Attenborough sem fullyrðir að hann hafi aldrei lent í lífsháska á öllu sínu flakki með myndavélina fyrir framan dýr merkurinnar.


Birt í Fréttablaðinu.


Skotið á hreyfanlegt mark
Sunnudagur, 09. nóvember 2003

Internetið er spennandi tæki til fréttamiðlunnar og hefur þann augljósa kost fram yfir dagblöð að það er hægt að dúndra "skúbbunum" umsvifalaust inn á Netið án þess að þurfa að eyða tíma í umbrot, prentun og dreifingu eins og gengur og gerist á prentmiðlum. Hver einasta mínúta er sem sagt deadline eins og þeir orðuðu það töffararnir sem ætluðu að breyta fjölmiðlaumhverfinu þegar netbólan alræmda náði hámarki.

Bólan er vitaskuld löngu sprungin og "gömlu" miðlarnir eru enn leiðandi. Sú staða kemur þó vitaskuld enn upp af og til að hlutirnir gerast hratt og þá geta vaskir netskúbbarar stolið boltanum. Það sjá sér þó fáir hag í því að halda úti fréttastofum á Netinu enda sýnir reynslan að það er álíka arðbært og að stafla 5000 króna búntum á bálköst.
Mesta gerjunin á Netinu er því á hinum svo kölluðu "bloggsíðum" og það má í raun segja að með tilkomu þeirra starfi þúsundir eins manns fréttastofa út um allt land. Fréttafluttningurinn getur þó verið af jafn áhugaverðu efni og salernisferðum einstaklinga eða árekstrum þeirra, við þjóðkunna athafnamenn, í bílaumferð Reykjavíkur. Þá er ritstjórnarleg ábyrgð hvers bloggara um sig ansi breytileg og áreiðanleikinn að sama skapi flöktandi.
Hrafn Jökulsson náði góðum árangri með Pressunni sinni á Strik.is fyrir nokkrum misserum og tókst ótrúlega oft að "skúbba" aðra miðla í hinum ólíklegustu málum.
Fréttahaukurinn vaski, Steingrímur Ólafsson , hefur náð að fylla ágætlega upp í það skarð sem Hrafn og félagar skyldu eftir sig með vef sínum www.frettir.com, þó það sé ákveðinn eðlismunur á síðunum.
Hraðinn sem netfréttamennskan býður upp á gerir það nefnilega óhjákvæmilega að verkum að skúbbgredda hleypur í menn og þeir freistast til að slengja heimildum sínum og vitneskju fram án þess að rannsaka málin í þaula.
Eitthvað sem blaðamaðurinn sem þarf hvort eð er að stilla vinnu sína í takt við prentvélarnar getur hæglega gert.
Hraðinn getur þannig gert það af verkum að það sem virðist bláköld staðreynd þegar því er skutlað á Netið er orðið að óljósum orðrómi skömmu seinna. Þetta sást ágætlega í liðinni viku þegar Fréttir.com tóku forystuna í fréttum af örlögum DV. Þá Fullyrti Steingrímur þann 3. nóvember að samningar hefðu náðst "um að Fréttablaðið yfirtaki rekstur DV og blöðin tvö
verði sameinuð undir einni yfirstjórn. Frá þessu verður skýrt annað hvort í dag eða á morgun."
Að kvöldi dags hafði þetta gjörbreyst og fréttir bárust af því að ekkert hefði orðið að samningum. Steingrímur hafði sem sagt skotið yfir markið. En stundum eru menn heppnir í netskúbbunum þar sem mörkin eru á stöðugri hreyfingu og skömmu seinna var upprunaleg frétt Steingríms staðfest og hann gat staðið við hana "bara á aðeins öðrum forsendum en upphaflega" eins og hann orðaði það sjálfur.
Hefði lokaniðurstaðan orðið önnur hefði Steingrímur líklega orðið býsna kindarlegur í einn til tvo daga þar til "fréttin" félli í gleymskunnar dá. Hann hefði líka getað baktryggt sig á sama hátt og Hrafn gerði á Pressunni en þar var hlutunum skipt í "fréttir" og "slúður". Það er hárfín lína sem skilur þessi fyrirbæri að en slúðrið er óstaðfest og getur verið kærulausara þó oft verði það að fullþroskaðri frétt í fyllingu tímans. Allt sem var ekki þaulkannað og staðfest á Pressunni féll í slúðurflokkinn, afgangurinn var fréttir. Fréttir Steingríms eru skyldari slúðri en "fréttum" þannig að hann gæti gengið enn lengra og skemmt sér enn betur ef hann tæki upp þessa klassísku flokkun eða breytti nafni síðunnar hreinlega í www.sludur.com. (Svo hefur lénið pressan.is auðvitað legið á lausu um skeið).

Smáa letrið í Fréttablaðinu.


Eyðimerkurdögun á Íslandi
Föstudagur, 07. nóvember 2003

warisdirie.gifWaris Dirie er komin til landsins í annað sinn að kynna nýja bók og tala gegn misþyrmingum á konum. Hún á góða vini hérna og Bláa lónið heillar hana. Hún vonar að í næstu heimsókn sinni geti hún notið þess að vera á Íslandi án þess að þurfa að tala um sorgir og ofbeldi.

"Ef ég gæti breytt heiminum með göldrum þá myndi ég stöðva allar þjáningar," segir Waris Dirie, ljósmyndafyrirsæta og sendifulltrúi hjá Sameinuðu Þjóðunum. Waris er einörð í baráttu sinni fyrir bættum kjörum kvenna en vill þó ekki misbjóða neinum. "Ég tala samt um slæma hluti. Ég segi frá því sem ég sé og mér mislíkar í heiminum. Alveg óháð því hvort það er á Vesturlöndum eða í Afríku. Ég vildi bara óska þess að allir gætu notið lífsins, það þarf ekki að gera meira til að bæta heiminn."
Eyðimerkurblóminu líður vel á Íslandi. "Þegar ég kem næst ætla ég ekkert að tala um sorg og ofbeldi gegn konum, eða það vona ég að minnsta kosti. Heimsókn mín hingað fyrir ári var mjög árangursrík og helsti munurinn núna er sá að fólk þekkir bækur mínar og störf. Næst þegar ég kem vil ég njóta þess að vera hér og hitta vini mína." Waris nefnir Amal Rún Qase sérstaklega til sögunnar og talar um hana sem systur sína, en þær kynntust í London eftir að Waris yfirgaf Sómalíu. "Þegar ég hugsa um Ísland ber hugurinn mig langleiðina í Bláa lónið. Það er töfrastaðurinn minn og ég get ekki beðið eftir því að komast þangað."


Blóðbönd

Taxi

Bloggar

Stöff