Eftir að ég hætti að eiga bíl hef ég farið allra minna ferða fótgangandi eða í stætó sem er hið besta mál. Einn af mínum skárri kunningjum benti mér svo á það um daginn að ferðageislaspilari væri ómissandi öllum þeim sem ætla að fara gangandi í gegnum lífið. Það er víst svo gott að tapa sér í tónlistinni og hugsa í friði fyrir umhverfishljóðum og háværu áreiti hins daglega lífs.
Ég kýldi á þetta en get ekki beinlínis sagt að ég hafi eignast athvarf frá umhverfinu með því að setja á mig heyrnartólin en ég stíg þó inn í nýjan heim í hvert skipti sem ég ýti á "play".
Tónlistina vel ég auðvitað út frá andlegri líðan og þegar Morrison byrjað að kyrja "Strange days have found us/And through their strange hours/We linger alone/Bodies confused/Memories misused/As we run from the day/To a strange night of stone" breytist ég í leikstjóra og aðalpersónu minnar eigin bíómyndar.
Allt sem fyrir augu ber lýtur lögmálum frásagnarinnar sem stjórnast af tónlistinni. Vegfarendur verða handbendi hins alvitra sögumenns sem ferðast úr einu hugarfylgsni til annars og gerir fólki upp meiningar og langanir: "People are strange when you're a stranger/Faces look ugly when you're alone/Women seem wicked when you're unwanted/Streets are uneven when you're down."
Stundum æsist leikurinn og ekki síst seint á föstudagskvöldum í miðborginni þegar stjórnleysið tekur völdin og leikendur hætta að hlíða stjóranum: "Welcome to the jungle/It gets worse here evryday/Ya learn ta live like an animal/In the jungle where we play."
Það er alltaf hægt að finna einhver lög sem fara vel við hvert einasta myndskeið í lífinu og tónlistarvalið getur gefið mikilvægar vísbendingar um andlegt ástand þess sem velur og þegar The Doors, Guns N´Roses og aðrir brjálæðingar drottna yfir lagalistanum veit maður að það er kominn tími til að skipta um takt og reyna aftur hvort sem leiðin liggur yfir Esjuna eða til tunglsins.

Stuð milli stríða

Ég hef aldrei verið neitt átakanlega stoltur yfir því að vera Íslendingur og yfirleitt leiðst þjóðernisbelgingurinn í okkur sem gengur aðallega út á það að við séum, klárust, sterkust, sætust og best í öllu miðað við höfðatölu.
Höfuðborgin okkar hefur alltaf verið mér þyrnir í augum enda varla smábær á heimsmælikvarða og ég hef alltaf staðið fastur á þeirri skoðun að Reykjavík sé ljót borg og illa skipulögð. Mér skilst svo á kunningjum mínum sem kjósa Sjálfstæðisflokkinn í öll mál að borgin sé orðin enn ljótari en hún var eftir að R- listinn tók þar öll völd.
Þessi neikvæðu viðhorf mín sem sjálfsagt hafa grundvallast á alíslenskri minnimáttarkennd gufuðu upp eins og dögg fyrir sólu eftir að ég engdist í tilgangsleysi á Mallorca í hálfan mánuð. Þar þvælast lummulegir Bretar, Þjóðverjar og vitaskuld Íslendingar um ljótar borgir sem bjóða ekki upp á neitt annað en verslanir sem selja ódýrt áfengi, glingur, skran og hallærisleg föt.
Þarna áttaði ég mig loksins á því hversu mikil forréttindi það eru að vera Reykvíkingur og það hefur ekki liðið sá dagur síðan ég kom aftur heim að ég hafi ekki gengið um götur borgarinnar og dáðst að öllum fínu hátískubúðunum og fallegustu stelpum í heimi sem líða niður Laugaveginn og gætu rétt eins verið að spóka sig í Beverly Hills.
Reykjavík er lítil heimsborg þar sem allra þjóða kvikindi blandast saman í dásamlegan mannlífshrærigraut þannig að meira að segja aflitaðir FM hnakkarnir á sportbílunum sínum verða krúttlegur þáttur litskrúðugrar tilverunnar.
Hér höfum við allt til alls nema sólina en það er einfaldlega ekki þess virði að eltast við hana með flugi. Það er út í hött að leita að lífsgleði og mannlífsfegurð í útlöndum þegar maður býr í Reykjavík.

Stuð milli stríða

Teiknimyndasöguhetjan Frank Castle, sem er bestur þekktur sem The Punisher, fékk sig fullsaddan af dugleysi yfirvalda og þeim vettlingatökum sem dómkerfið tekur á glæpamönnum þegar fjölskylda hans féll fyrir hendi mafíósa. Þá gaf sig eitthvað í höfði þessa fyrrum landgönguliða í Bandaríkjaher, hann klæddi sig í svartan galla með risastórri hauskúpu á maganum, dustaði rykið af stærstu byssunum í vopnabúrinu sínu og hélt út í nóttina til þess að leita hefnda að hætti kappa Íslendingasagnanna. Hann var ekki lengi að koma banamönnum konu sinnar og barna í hel en hélt samt áfram að drepa misindismenn og er enn að.

Drápin byrjuðu 1974

Refsarinn kom fyrst fram á sjónarsviðið í Spiderman-blaðinu The Amazing Spiderman #129 í febrúar 1974. Þar lýsti J. Jonah Jameson, ritstjóri The Daily Bugle, honum sem "...fréttnæmasta fyrirbærinu sem skotið hefur upp kollinum í New York síðan Boss Tweed var og hét". Jameson er eins og flestir vita yfirmaður ljósmyndarans Peter Parker, sem breytir sér í Köngulóarmanninn utan vinnutíma. Lói og Refsarinn lenda að sjálfsögðu upp á kant enda er Köngulóarmaðurinn góður gæi sem kemur skúrkunum bara í hendur lögreglunnar á meðan The Punisher drepur þá.
Þegar Refsarinn mætti til leiks í Spiderman #129 var ekkert vitað um hann annað en það að hann var leigumorðingi sem drap aðeins glæpamenn. Hann væri handbendi annars skúrks, Sjakalans, sem taldi honum trú um að Köngulóarmaðurinn væri morðingi sem ætti skilið að deyja. "Ég drep aðeins þá sem eiga skilið að deyja og Spiderman er einn af þeim."
Þegar þessir andstæðingar hittast augliti til auglitis gerir The Punisher frekari grein fyrir starfi sínu: "Þetta er ekkert sem ég nýt þess að gera heldur er þetta bara einfaldlega eitthvað sem verður að gera. Og ég hef engu að tapa þó ég hætti því sem eftir er af lífi mínu til þess að útrýma meindýrum á borð við þig".
Misskilningurinn var þó leiðréttur og síðan þá hafa Spiderman og The Punisher stundum neyðst til að snúa bökum saman í baráttunni gegn glæpum þó þeim sé það báðum þvert um geð enda engir kærleikar á milli þeirra. Þess á milli reynir Spiderman svo að koma lögum yfir Refsarann þar sem hann er vissulega lögbrjótur þó hann hljóti að vera aðalstjarnan í blautum draumum öfgahægrimanna út um allan heim.

Dýrið gengur laust

Það var myndasöguhöfundurinn Gerry Conway sem skóp The Punisher og ætlaði honum ekki stórt hlutverk í upphafi. "Hann var peð í hönum annars illmennis, The Jackal, átti bara að vera skúrkur í þessu eina blaði og vera sigraður í lokin." Þetta gekk þó ekki eftir þar sem höfundurinn féll fyrir sköpunarverki sínu. "Rödd hans varð sterkari en ég átti von á svo ég gerði meira úr honum."
Lesendur deildu tilfinningum Conway og The Punisher sló strax í gegn og þau fantabrögð sem hann bætti glæpalýðinn féllu í kramið hjá myndasögunördum. Hann var vinsælasta gestastjarnan hjá Marvel og skaut upp kollinum í sögum um Spiderman, Daredevil og Captain America sem allir reyndu að binda endi á morðæði Refsarans.
Vinsælir Refsarans héldu áfram að vaxa en þrátt fyrir það treysti Marvel sér ekki til að sleppa honum lausum í eigin blaði vegna þess hversu ofbeldisfullur hann var. Þetta breyttist árið 1986 þegar tíðni glæpa í Bandaríkjunum hafði snaraukist og fólk óttaðist stöðugt um öryggi sitt á förnum vegi. Þá greip Marvel tækifærið og sleppti The Punisher lausum og fólki virtist líka það býsna vel að vita af morðóðum brjálæðingi sem kálaði glæpamönnum í kippum á götum New York borgar.
Refsarinn gekk þó of langt og missti til að mynda vitið algerlega um tíma og fór að skjóta fólk sem henti rusli á förnum vegi og gekk yfir götur á rauðu ljósi. Þessi magnaða persóna varð skyndilega of stór biti fyrir fólk að kyngja og árið 1996 var framleiðslu á öllum Punisher-bókum hætt. Síðasti naglinn í líkkistu Refsarans var svo bíómynd um hann með sænska vöðvatröllinu Dolph Lundgren í hlutverki Castles. Myndin var vonlaus og fékk dóma og viðtökur eftir því. Tími Refsarans var greinilega liðinn.

Velkominn aftur, Frank

Það segir því líklega mest um kraftinn í The Punisher að hann hefur aftur endurheimt fyrri vinsældir sínar og gott betur og er mættur til leiks í nýrri stórmynd sem verður frumsýnd á Íslandi að viku liðinni. Það er töffarinn Tom Jane sem hefur tekið að sér að hressa upp á ímynd Refsarans sem Lundgren gekk algerlega frá á sínum tíma. Jane virðist hafa tekist þetta ætlunarverk en hann þykir standa sig með mikilli prýði í þessari öflugu mynd sem hefur það fyrst og fremst umfram aðrar teiknimyndasöuhetjumyndir að hún er miklu ruddalegri sem er í fullkomnu samræmi við eðli aðalpersónunnar.
Nýja myndin byggir að hluta til á bókinni Welcome Back Frank eftir Garth Ennis, höfund The Preacher, en hann hóf Punisher til virðingar á pappírnum á ný.
Ennis gengur út frá því að Frank sé geðbilaður fjöldamorðingi og morðið á fjölskyldu hans hafi ekki ráðið úrslitum. Í sögunni Born fylgir hann Frank eftir í Víetnam og þar birtist hann sem snarbrjálaður morðingi. Hann kemur heim blóðugur upp að öxlum og gerist ábyrgur fjölskyldufaðir en það er deginum ljósara að innra með honum blundar óður morðingi sem býður eftir tilefni til að brjótast út.
"Ennis gerði stóra breytingu á persónunni og hann er orðinn rosalega vinsæll aftur," segir Pétur Yamagata, umsjónarmaður myndasögudeildar Nexus. "Á níunda áratugnum varð hann venjuleg andhetja, svolítið líkur Batman og fleirum. Þetta varð þurrt og leiðinlegt efni sem hætti að seljast."

Bandaríski kvikmyndagerðarmaðurinn Michael Moore er funheitur þessa dagana. Hann stendur fastur á því að George W. Bush hafi komist í Hvíta húsið árið 2000 með því að gera lýðræðislegar forsetakosningar að valdaráni. Síðast hjólaði hann í forsetann í heimildarmyndinni Farenheit 9/11 sem hlaut Gullpálmann í Cannes á dögunum.

Moore fer svo sem ekkert leynt með það að tilgangur verka hans sé að koma Bush frá völdum og þannig hljóta annarra þjóða kvikindi sem ekki fá að kjósa í Bandaríkjunum í nóvember og telja heiminn á leið til helvítis með Bush við stjórnvölinn að snúast á sveif með honum.
Það sem vefst samt fyrir góðum gæja eins og mér er tilhneiging Moores til að fara frjálslega með staðreyndir og laga alla framsetningu efnis að yfirlýstum tilgangi sínum. Sjálfur ver Moore sig með þeim rökum að í kómedíu sé ekki hægt að vera ónákvæmur. Moore er vissulega fyndinn og beitir háðinu grimmt á andstæðinga sína en hefur hann efni á að kalla Farenheit 9/11 "heimildarmynd" ef glensið gefur honum frelsi frá staðreyndum?
Þessi aðferð virkar vel en verður seint kennd við vandaða blaðamennsku og Moore var nýlega sakaður um það í The Times að afhjúpa með vinnubrögðum sínum ákveðnar brotalamir í nútímablaðamennsku. Þar var gengið svo langt að líkja Farenheit 9/11 við gamanþættina The Office sem eru teknir í heimildarmyndastíl.
Moore hafur, þrátt fyrir þetta, margt til síns máls og mér finnst hann alveg mega vera fyndinn en þarf um leið að spyrja mig ítrekað að því hvort sannleikurinn og ekkert nema sannleikurinn sé samt ekki alltaf sterkasta vopnið í heilögu stríði við ofsatrúarmann á þurrafylliríi?

Þegar Halldór Laxness lýsti morgunkomunni í íslenskri sveit í einum eftirminnilegasta kafla Sjálfstæðs fólks byrjaði hann á orðunum "hægan hægan" en í kjölfarið tók við lýsing sem gerði morguninn í augum lítils drengs á Íslandi að öllum heimsins morgnum og Sjálfstætt fólk að verki sem höfðar til allra, alltaf.
Svona eiga morgnar líka að vera. Byrja hægt þannig að hverjum og einum gefist ráðrúm til að búa sig andlega undir geðveiki hversdagsins sem bíður handan við fyrsta kaffibollann.

Morgnarnir mínir byrja allir á Ægissíðunni klukkan rétt rúmlega átta og þeir eru alltaf fallegir, hvernig sem viðrar á himinhvolfinu eða í huga mér. Sjórinn er á sínum stað, sami maðurinn með sama hundinn gengur eftir sama göngustígnum. Sömu bílarnir með sama fólkinu innanborðs keyra fram hjá í sömu áttir. Morgun eftir morgun. Sömu börnin koma hlaupandi út úr sömu húsunum, með sömu húfurnar, sama glampann í augunum, sömu skólatöskurnar og væntanlega sömu bækurnar.
Á þessu augnabliki er allt eins og það á að vera. Síðan kemur strætó og allt breytist og ekkert verður eins. Þessir morgnar mínir minna mig alltaf, á hverjum morgni, á bíómyndina Groundhog Day þar sem Bill Murray var fastur í sama deginum þar til hann lærði að elska, kasta hrokanum og lifa í sátt við sjálfa sig og umhverfi sitt. Og þegar maður er byrjaður að leiða hugann að því einfalda í lífinu og þeim lærdómi sem má draga af því notalega við eilífa endurtekningu hins sama getur maður ekki stillt sig um að láta sig dreyma um að æðstu valdhafar á Íslandi og í Bandaríkjunum gæfu sér tíma til að bíða eftir leið 6 með manni eina morgunstund þar sem það eru fyrst og fremst þeir sem ráða því hvaða hörmungar bíða manns þegar maður stígur út úr vagninum.

Stuð milli stríða

Það er sjálfsagt ekki á neitt fiðurfé hallað þó fullyrt sé að Andrés Önd sé frægasta önd allra tíma en þetta magnaða hugarfóstur Walt Disney fagnar 70 ára afmæli sínu í dag.
Andrés, eða Donald Duck eins og hann heitir á frummálinu, kom fyrst fram á sjónarsviðið þann 9. júní 1934 í teiknimyndinni The Wise Little Hen, eða Skynsama hænan. Þessi titill er auðvitað alveg galinn í ljósi þess hvernig persóna Andrésar þróaðist en öll heilbrigð skynsemi er iðulega víðs fjarri þegar Andrés er annars vegar.

Illskiljanlegt kvak verður að visku

Andrés er sjálfsagt flóknasta og dýpsta persónan í Disneygalleríinu og gæddur miklu fleiri mannlegum eiginleikum en hinn leiðinlega klári Mikki Mús sem hefur skyggt á Drésa frá fyrsta degi. Andrésinn í teiknimyndunum var latur og uppstökkur slæpingi og nánast óskiljanlegt kvakið í honum þótti einna fyndnast í fari hans.
Það féll síðan í hlut Carl Barks að útfæra persónu Andrésar á pappír í Andrésblöðunum sem hafa stytt fólki á öllum aldri stundir áratugum saman. Barks dýpkaði persónu andarinnar geðvondu og lét hann tala mannamál. Þá bjó Barks til Andabæ þar sem söguhetjan gat vitaskuld ekki lifað í lausu lofti. Bæinn fyllti hann síðan af litskrúðugum íbúum sem hafa fylgt Andrési síðan, bæði til ánægju en oftar til ama og óþæginda.
Fremstir í þessum flokki eru vitaskuld litlu frændurnir hans, þeir Rip, Rap og Rup, forríki frændinn Jóakim Aðalönd, kærastan Andrésína, Hábeinn, hinn óþolandi heppni samkeppnisaðili Andrésar um hylli Andrésínu, og uppfinningamaðurinn Georg gírlausi.
Barks hélt því statt og stöðugt fram að enga dýpri merkingu væri að finna í sögum hans um Andrés en það er þó ekki hægt að líta fram hjá því að oftast er Andrés að takast á við vandamál og aðstæður sem eru dæmigerðar fyrir hið daglega streð hins alþjóðlega meðaljóns.

Önd glímir við mannlegan breyskleika

"Mér hefur alltaf fundist ég vera óheppinn eins og Andrés sem er fórnarlamb svo margra aðstæðna," sagði Barks einhverju sinni um sig og afmælisbarn dagsins. "En það fyrirfinnst ekki sú manneskja í Bandaríkjunum sem getur ekki samsamað sig Andrési. Hann er allt og allir; hann gerir sömu mistök og við öll. Stundum er hann vondur en oftast er hann góður náungi og gaur sem á það til að klúðra sínum málum eins og hver annar meðalmaður og það held ég sé ein af ástæðunum fyrir því að fólki líkar við öndina."
Það er varla miklu við þessa greiningu að bæta. Andrés er við öll í hnotskurn, hégómagjarn, uppstökkur, gramur, afbrýðisamur, leggur sig allan fram í uppeldinu og verður fyrir stöðugum áföllum í brauðstritinu og missir sig í aðstæðum sem hann ræður ekki við. Hann nýtur því samúðar lesandans um leið og hann gerir fólki kleift að hlæja að sjálfu sér og gráglettni eigin örlaga. Andrés er því ekki einungis flöt teiknimyndafígúra heldur ein af nafntoguðustu persónum heimsbókmenntanna í öllum sínum endalausa fjölbreytileika.