Ég hef ekki enn öðlast fulla trú á mannkyninu eftir að hafa unnið fyrir mér sem bensínafgreiðslumaður á síðari hluta nýliðinnar aldar. Meintir "viðskiptavinir" (annað orð yfir manneskjur) hafa einkennilega ríka tilhneigingu til þess að sýna sínar verstu hliðar þegar þeir standa andspænis fólki í þjónustustörfum, fólki sem er uppálagt, af vinnuveitendum sínum, að láta allt yfir sig ganga og þar með hefur hinn almenni, vansæli og illa fullnægði fýlupúki fengið skotleyfi á það.

Á bensínstöðinni fékk maður yfir sig gusurnar frá stjórnmálafólki, sjónvarpsstjörnum og alls konar öðru liði sem grundvallar tilveru sína á því að smjaðra fyrir almenningi þegar því hentar og brosa þess á milli til þeirra sauðsvörtu af forsíðum Séð og heyrt þar sem allir eru svo svakalega ánægðir með sig og glaðir yfir því að vera til.
Meðaljóninn var svo sem litlu skárri en fræga fólkið en einhvern veginn fannst manni honum frekar stætt á því að kasta grímu siðmenntaðrar manneskju á almannafæri og breytast í óargadýr sem er að kafna úr frekju og sérgæsku.
Það eru markaðsöflin sem hafa grafið svona heiftarlega undan mennsku okkar með því að skapa fólki svigrúm til að níðast á sjálfsvirðingu náungans í skjóli svokallaðrar "þjónustu" en síðan þjónustan varð að markaðstæki hefur mannkynið færst stöðugt nær því að verða hjörð ofdekraðra og sérhlífinna aumingja.
Halli gamli sem vann með mér hafði lagt vegi og brýr yfir landið þvert og endilangt og byrjað að draga afla að landi á barnsaldri til þess eins að sitja, á efri árum, undir fúkyrðaflaumi flottræfla á Glitnisbílum sem fengu ekki nógu góða þjónustu. Það er eitthvað sorglegt við þetta en Halli brást við yfirganginum með því að bjóðast til að koma heim með fólki og vaska upp og ryksuga fyrir það en tautaði svo í hálfum hljóðum að lífið hefði verið betra í den þegar þjónustan var bara veitt í kirkjum og hjá vændiskonum.

Þýski leikarinn Udo Kier fer með veigamikið hlutverk í One Point O eftir Martein Þórsson og Jeff Renfroe. Þeir skrifuðu hlutverk Udos með hann í huga og lögðu mikið upp úr því að fá hann til liðs við sig. Það var auðsótt mál og Udo var fyrsti leikarinn sem samþykkti að leika í One Point O en á eftir fylgdi eðalfólk á borð við Deborah Unger, Jeremy Sisto, Bruce Payne og Lance Henriksen.

"Lars Von Trier kynnti mig fyrir Marteini og Jeff fyrir nokkrum árum og mér leist mjög vel á handritið þeirra frá upphafi þannig að um leið og fjármagn fékkst til að gera One Point O sló ég til," sagði Udo þegar Fréttablaðið náði sambandi við hann þar sem hann var staddur í Los Angeles.
"Ég er mjög hrifinn af myrkum viðfangsefnum í kvikmyndum og One Point O höfðaði því strax til mín. Við tókum myndina í Rúmeníu og það var æðislegt en ég hafði aldrei komið þangað áður og var þar við tökur í tíu daga."
Udo er alvanur því að leika í ódýrum kvikmyndum og telur peninga síður en svo ráða úrslitum um gæði. "Það er hægt að gera ótrúlega hluti ef maður er með rétta tökumanninn og þessi mynd er ofboðslega flott. Það er alveg ótrúlegt hversu miklum áhrifum tökumaðurinn nær fram."

Blóðugur ferill

Udo er gamall reynslubolti sem hefur komið víða við á litskrúðugum ferli og unnið með nokkrum athyglisverðustu leikstjórum síðustu áratuga. Hann fæddist í Þýskalandi árið 1944 og er því 61 árs. Hann lék í myndum sérvitringsins og listamannsins Andy Warhol um Frankenstein og Dracula 1973 og 1974. Þá var hann í Suspiria eftir Dario Argento og hefur unnið með sérvitringum eins og Rainer Werner Fassbinder (Lili Marleen), Lars Von Trier (Dancer in the Dark, Dogville) og Gus Van Sant (My Own Private Idaho). Þá kom Kier við sögu í Shadow of the Vampire frá árinu 2000 en hann bindur sig þó síður en svo eingöngu við listrænar, alvarlegar og óháðar myndir og hefur skotið upp kollinum í jafn ólíkum myndum og Ace Ventura: Pet Detective, Barb Wire, Blade, Armageddon og End of Days með Arnold Schwarzenegger.

Gaman að vinna með nýliðum

"Netið veit nú meira um mig en ég sjálfur en mér skilst að því sé haldið fram að ég hafi leikið í um það bil 160 kvikmyndum. Það er ekki fjarri lagi og ég hef verið mjög heppinn í gegnum árin og notið þess að vinna með frábærum leikstjórum eins og Fassbinder, Gus Van Sant og Von Trier. En ég gæti þess samt líka alltaf að vinna reglulega með nýjum leikstjórum. Mér finnst það mjög skemmtilegt, sérstaklega ef þeir eru að gera sína fyrstu mynd. Það er svo mikil óbeisluð orka í fólki sem er að byrja. Væntingarnar og vonirnar eru líka svo miklar og stórar og það er svo mikið í húfi vegna þess að ef myndin gengur vel ertu í góðum málum en ef hún klikkar ertu í verulega vondum málum og gætir lent í meiriháttar vandræðum með að koma næstu mynd þinni á koppinn."

10 ár að rukka Fassbinder

Udo sparar ekki hrósið þegar talið berst að Marteini og Jeff. "Þeir eru mjög hæfileikaríkir og söfnuðu saman frábærum hópi. Deborah er til dæmis að gera frábæra hluti í myndinni." Allir þeir úrvalsleikarar sem komu að One Point O þáðu lágmarkslaun fyrir vinnu sína en Udo finnst alveg sjálfsagt að slaka á kröfunum og fá í staðinn að vinna með nýju og fersku fólki. "Þetta snýst ekki bara um peninga. Ég fékk einungis borgað fyrir leik í einni Fassbinder-mynd og það tók mig 10 ár að kreista þann pening út. Ég hef verið svo heppinn hérna í Ameríku að ég hef fengið að vinna með Spielberg og fleirum verið í stórum stúdíómyndum myndum eins og Blade og Surviving Christmas. Það eru svona myndir sem gera mér kleift að taka að mér hlutverk í óháðum myndum, sem mér finnst miklu skemmtilegra. Eftir því sem myndirnar verða stærri og dýrari færist stjórnin meira yfir á peningaöflin. Maður hefur ekkert að segja. Meira að segja leikstjórarnir ráða engu og peningamennirnir taka allar úrslitaákvarðanir."

Kvikmyndin One Point O, eða Ein gráða, eftir þá félaga Martein Þórsson og Jeff Renfroe var frumsýnd á Sundance kvikmyndahátíðinni á síðasta ári. Hún hefur farið víða í kjölfarið og yfirleitt fengið fína dóma. "Er maður ekki alltaf taugaveiklaðastur heima hjá sér?" spyr Marteinn, sem frumsýndi myndina á Íslandi á fimmtudag og lagði myndina í dóm landa sinna.

Ofsóknaræði og taugaveiklun eru meginstef Einnar gráðu en Marteinn þvertekur þó fyrir að hann og Jeff séu tæpir á taugum. "Við erum alls ekki nojaðir. Það eru frekar allir í kringum okkur í Ameríku sem eru ofsóknarbrjálaðir og við vildum hafa svona paranoid Polanski-fílíng í þessu."
Það má skoða Eina gráðu sem gagnrýni á auglýsingaskrum og Marteinn segir að sagan sé að einhverju leyti sprottin upp úr kynnum sínum og Jeffs af auglýsingabransanum. "Við höfum unnið við auglýsingagerð en þar er allt dauðhreinsað og lítill sköpunarkraftur. Það er alltaf verið að reyna að skilyrða fólk. Við vildum skrifa eitthvað um þetta og útkoman varð svona."
Þeir félagar eru um þessar mundir að vinna að handriti myndar sem byggir á myndasögunni Stray Toasters. Marteinn segir að það verkefni sé tímafrekt og hann vilji því hrinda einu til tveimur öðrum verkefnum af stað á Íslandi í millitíðinni. "Mig langar að gera hryllingsmynd hérna," segir Marteinn og bætir því við að Ísland sé kjörinn tökustaður fyrir hrylling. "Svo er ég að undirbúa verkefni með Snorra Þórissyni. Það er rómantísk kómedía sem stendur til að gera hérna."
Marteinn hefur búið í Toronto í Kanada frá árinu 1997 og hefur sínar höfuðstöðvar þar. "Ég er líka öðru hvoru í Los Angeles en Jeff býr þar."
Þeir félagar tefla fram virkilega sterkum leikurum í Einni gráðu og líklega hefur jafn glæsilegur hópur alþjóðlegra stjarna ekki unnið áður undir stjórn Íslendings. Jeremy Sisto fer með aðalhlutverkið en einnig ber mikið á gamla jaxlinum Udo Kier, Lance Henriksen úr Aliens, Deborah Unger úr The Game og Bruce Payne.
"Nokkrir höfðu áhuga á aðalhlutverkinu, þar á meðal Adrien Brody (The Pianist), sem datt út þegar fjármagnið datt út."
Marteinn segir að fjármögnun myndarinnar hafi komist í uppnám í tvígang en þeir félagar hafi aldrei gefist upp. "Þetta hafðist í lokin með smá tilslökunum sem fólu meðal annars í sér að við urðum að taka myndina í Búkarest í Rúmeníu. Við hefðum helst viljað gera það í Bandaríkjunum en þetta var ódýrast í Rúmeníu."

Það þótti heimsfrétt þegar leikarahjónin Brad Pitt og Jennifer Aniston tilkynntu það á dögunum að þau væru skilin að borði og sæng.
21. öldin er varla byrjuð en þó mætti halda að skilnaður aldarinnar væri þegar orðinn að veruleika en þegar haft er í huga að skilnaðir hjóna eru daglegt brauð og í raun eina heilbrigða lausnin á þeirri hugsunarvillu sem hjónabönd eru er taugaveiklunin í kringum þennan tiltekna skilnað auðvitað galin.

Rót vandans er sú að við viljum elska bæði Pitt og Aniston en vestræn tvíhyggja krefst þess í svona tilfellum að annar aðilinn sé góður og hinn vondur. Við viljum hins vegar ekki trúa neinu illu upp á þetta sómafólk og höfum því sameinast um að kenna kynþokkafyllstu konu allra tíma, Angelinu Jolie, um ósköpin.
Angelina hefur yfirbragð tálkvendisins, hjónadjöfulsins sem í svart/hvítum reyfurum getur fengið menn til að fremja morð og önnur heimskupör með loðnum loforðum um kynlíf á heimsmælikvarða. Daðurmáttur Angelinu er orðinn slíkur að nú mega ekki spyrjast út brestir í stjörnuhjónaböndum í Hollywood án þess að reynt sé að blanda henni í málið og gera hana seka um villuráf frægra eiginmanna. Þetta er auðvitað í meira lagi ósanngjarnt og til þess eins fallið að firra karlana ábyrgð gerða sinna. Þetta eru svo sem engin ný vísindi og voru markaðssett snilldarlega í karlremburitinu Biblíunni þar sem öll ógæfa mannkyns er skrifuð á konuna eftir að Eva vélar einfeldninginn Adam til að bíta í eplið. Mergurinn málsins er sá að Adam hefði getað afþakkað og ef Pitt er svo blindaður af fegurð Angelinu að hann getur ekki haldið trú við eiginkonu sína þá er það vandamál þeirra hjóna. Bitinn stendur þá í Pitt en ekki Angelinu sem er bara Angelina og getur ekkert gert að því.

Bandaríski leikstjórinn Eli Roth skemmti sér á Íslandi yfir áramótin en notaði ferðina hingað einnig til þess að ræða við og prófa nokkurn fjölda íslenska leikara fyrir ódýra hryllingsmynd sem hann ætlar að hrista fram úr erminni á þessu ári. Myndin á að heita Hostel og fjallar um þrjá unga menn á pakpokaferðalagi um Evrópu en það vill svo skemmtilega til að einn þeirra er Íslendingur.

Sá mun vera mikið partíljón og stuðbolti sem lætur móðan mása um landið sitt og slær að öllum líkindum um sig með alls konar íslenskum orðum á borð við "rjómaskyr", "lambakjöt", "brennivín" og "snípur" sem eru Eli afar hugleikin. Íslendingurinn mun vera ansi áberandi fyrsta þriðjung myndarinnar og á að vera skemmtilegasta persóna hennar. Örlög hans eru þó óljós en"hressi gaurinn" í hryllingsmyndum á það oftar en ekki til að drepast á subbulegan hátt.
Ólafur Egill Egilsson, Björn Thors, Björgvin Franz Gíslason og Auðunn Blöndal eru á meðal þeirra sem Eli hitti að máli og mun Auðunn vera mjög líklegur til að hreppa hnossið enda virðist hlutverkið í fljótu bragði henta spaugaranum úr 70 mínútum og Svínasúpunni ákaflega vel.
Eli Roth vakti verulega athygli með hryllingsmyndinni Cabin Fever en hann hugmyndina að þessu byrjendaverki sínu fékk hann eftir að hann dvaldi á bænum Ingólfshvoli í nágrenni Selfoss árið 1991. Cabin Fever þótti koma með ferska vinda inn í staðnaðan hryllingsmyndageirann árið 2002 og ekki minni menn en Peter Jackson, David Lynch og Quentin Tarantino hafa lofað Eli í hástert en það er einmitt að undirlagi Tarantinos sem Eli ákvað að drífa sig í að gera Hostel.
Eli er með fjölmörg stórverkefni í gangi þar á meðal myndirnar Scavenger Hunt og endurgerð hrollvekjunnar The Bad Seed. Þetta eru stórar stúdíómyndir og hlutirnir í kringum þær gerast því hægt og þar sem Eli leiddist þófið skrifaði hann handritið að Hostel í snarhasti í nóvember og desember. Eftir að Tarantino hafði kíkt á það og hvatt hann til að taka myndina í einum grænum rauk Eli til Prag þar sem hann fann tökustaði og stefnir að því að byrja tökur í febrúar eða mars.
Myndin verður gerð fyrir lítinn pening á milli stórverkefna en Eli hefur meðal annars sagt frá því í viðtali við Fréttablaðið að hryllingsmyndir eigi að vera ódýrar. Kraftur þeirra liggi í vanefnunum.
Hjólin snúast hratt þegar Eli fer af stað og hann mun að öllum líkindum tilkynna um val á leikara í hlutverk Íslendingsins á næstu vikum enda stefnir hann á að frumsýna Hostel fyrir áramót.

Ég þoli ekki íslenska veturinn, kuldann og myrkrið. Það er auðvitað með ólíkindum að maður sé ekki búinn að aðlagast þessum ósköpum í gegnum erfðir samkvæmt kokkabókum Darwins en það eitt að 21. aldar maður eins og ég sem getur rakið ættir sínar beint til Egils Skallagrímssonar skuli ekki halda veturinn út segir auðvitað allt sem segja þarf um þetta guðsvolaða land; það er á mörkum hins byggilega heims og þeir landnemar sem völdu þann kostinn að setjast hér að hljóta að hafa verið annað hvort pöddufullir eða orðnir geggjaðir af leiðindunum í Noregi.

Hvernig fólk dró fram lífið hérna í upphafi, án allra nútímaþæginda og geðdeyfðarlyfja, er mér hulin ráðgáta enda gengur maður fyrir tvöföldum skammti af prósakki í skammdeginu, botnkyndir allt og vefur sig æðardúni áður en maður leggst til hvílu sem maður gæti haldið að væri sín síðasta miðað við harmagrátinn og feigðarspangólið í vindinum.
Það sem mér svíður þó mest í kuldanum er hversu vonlaust það er að bera sig vel við þessar geggjuðu aðstæður. Það er ekki hægt að vera töff, kúl eða svalur í heimskautakulda. Það er skelfing til þess að hugsa að karlkynsafkomandi víkinga skuli þurfa að ganga um útbíaður í varasalva og rakakremum, í síðum nærbuxum, lopasokkum, flíspeysu og Kanaúlpu. Með trefil, sultardropa í nefinu, rýnandi eins og sjónskert moldvarpa út um um móðug gleraugun.
Íslenski veturinn sviptir lífið og tilveruna öllum sjarma þannig að eftir stendur manneskjan í sinni sorglegustu mynd í hvítri auðninni. Það er ekki einu sinni töff að reykja á þessu landi en jafnvel sjálfur Marlon Brando í sínu besta formi, spengilegur í leðurjakka, yrði eins og taðskegglingur ef hann þyrfti að húka uppi undir húsvegg í skafrenningi með rettuna sína. Hnattstaða þessa lands gerir þjóðina sjálfkrafa að leppalúðum.

Gerræðisleg tóbakslög sem sjálfsagt standast ekki stjórnarskrána í núverandi mynd meina mér að skrifa fallega um tóbak. Ég ætla samt að taka sénsinn og kveðja þennan óþverra hér enda er ekki beinlínis hægt að tala um að hér á eftir fari lofrulla þó um hálfgerða minningargrein sé að ræða.

Mér fannst of plebbalegt að hætta að reykja þann fyrsta janúar og hef því ákveðið að hætta ekki á morgun, heldur hinn og þá lýkur 15 ára erótísku sambandi mínu við sígaretturnar sem ég taldi mig löngum vera að sjúga úr kosmíska krafta. Ávinningurinn af öllu stubbatottinu hefur hins vegar aðallega verið fólginn í æðaþrengslum, síþreytu og slímstífluðum öndunarvegi.
Það er samt ekki laust við að mér finnist það frekar aumingjalegt að hætta að drepa mig hægt og rólega á miðri leið enda hefur reykingafasisminn í þjóðfélaginu nánast gert það að þegnskyldu að sýna heilbrigt andóf og standa vörð um persónufrelsi með reykingum.
Ástæðan fyrir því að ég hætti getur samt aldrei orðið aulalegri en ástæðan fyrir því að ég byrjaði. Humphrey Bogart reykti og mér fannst og finnst hann töff. Það þurfti ekki meira til. Hann tærðist upp af lungnakrabba og dó 57 ára. Ég reyndi einu sinni að telja mér trú um að það væri líka töff.
Það er samt ekkert smámál að hemja tóbaksfíknina og ég er núna í miðju sorgarferli. Þetta er eins og að missa náin vin sem hefur fylgt manni í gegnum súrt og sætt. Ég upplifði þetta einnig þegar ég gerði mér grein fyrir því að ég yrði að segja skilið við áfengi það sem ég ætti eftir ólifað. Tómleikatilfinning heltók mig og ég var tvær vikur að sigrast á sorginni en þá tóku við miklu betri tímar.
Þetta varður eins með retturnar; djúp sorg en síðan ærslafull og súrefnisrík gleði.

Tímamót eru leiðinleg og virðast hafa þann tilgang einan að afmarka þjáningar og leiðindi á lífsleiðinni og auðvelda lánadrottnum að halda utan um skuldir vorar, reikna vexti ofan á þær og innheimta eftirstöðvar fortíðarsukks, sem væri auðvitað bara nútíðarsukk ef það þyrfti ekki alltaf að vera að rjúfa þá sögulegu samfellu sem fábreytileg tilveran er, með endalausum mótum mánuða og ára.

Árið skiptist í 52 vikur og innan þess eru vikumótin einna meinlausust og einkennast aðallega af landlægri sunnudagsþynnku og angistinni sem fylgir því að byrja nýja vinnuviku á mánudögum. Mánaðamótin eru öllu verri en þá skiptast á augnabliki skin og skúr í lífinu; launin detta inn á bankareikninginn og út aftur augnabliki síðar.
Mánaðamótin eru þó hátíð samanborið við bölvuð áramótin, en þá rennur upp einhver svona skelfileg "stund sannleikans" þar sem farið er yfir hörmungar ársins; fjölmiðlarnir rifja upp sameiginlegar martraðir okkar á meðan banka- og lánastofnanir troðfylla póstkassana af yfirlitum yfir einkahrylling liðins árs, þannig að maður getur meira að segja gerst völva og spáð fyrir um hversu morkið sultarlífið verði í afborgunarhelvítinu næstu árin. Blindfullur og aðframkominn af þunglyndi, angist og sorg gónir svo hinn íslenski meðljón ofan í vodkablönduna sína á gamlárskvöld og ákveður að bæta ráð sitt með rausið í Markúsi Erni í bakgrunninum; hætta að reykja, drekka minna, klippa kreditkortið, skokka í það minnsta þrisvar á árinu, drekka meira vatn og hvað eina annað sem getur lyft tilverunni á æðra plan.
Þessi heit ætti auðvitað frekar að strengja í mars, ágúst eða október enda heldur það sem lofað er í örvæntingu á uppgjörsstund á milli tveggja ára í mesta lagi í viku. Síðan tekur sami gamli hrunadansinn við í vikur, mánuði og ár með reglulegum málamyndauppgjörum.