Föstudagur, 06. janúar 2006
Eli Roth ber sterkar taugar til Íslands, en hann dvaldi hér um nokkurra vikna skeið á unglingsárunum og vann meðal annars á Ingólfshvoli í nágrenni Selfoss. Þar fékk hann hugmyndina að hryllingsmyndinni Cabin Fever sem síðar varð hans fyrsta leikstjórnarverkefni og sló hressilega í gegn árið 2002.
Varð ekki ríkur á Cabin Fever
"Vinsældir Cabin Fever gerðu það að verkum að mér buðust ótal verkefni og ég hellti mér út í mjög margt. Það er alveg eðlilegt, en þegar maður er búinn að vera að reyna að komast inn í þennan bransa allt sitt líf vill maður auðvitað helst hitta alla og komast yfir sem mest. Ég komst þó fljótt að raun um að ég gæti ekki gert tíu myndir í einu auk þess sem hlutirnir gerast hægt hjá kvikmyndaverunum. Ég var því orðinn óþolinmóður og ákvað að sleppa öllu og demba mér í að gera Hostel."
Eli bætir því við að þótt Cabin Fever hafi verið ódýr og hafi rakað inn peningum hafi hún ekki gert hann ríkan. "Það urðu margir ríkir á Cabin Fever en ég vil taka það fram að ég var ekki einn af þeim, en hún opnaði mér greiða leið inn í bransann."
Sá á kvölina sem á völina
Þegar Eli var að drukkna í öllum þessum verkefnum og vissi ekki hvað hann átti til bragðs að taka leitaði hann til Tarantinos. "Quentin bauð mér heim til sín að horfa á bíó en við vorum orðnir góðir vinir eftir að hann hreifst af Cabin Fever. Hann er einn fárra sem ég get leitað til með hvað sem er, enda voru aðstæður mínar svipaðar um þetta leyti og hjá honum eftir að Reservoir Dogs sló í gegn. Ég var kominn með fullt af tilboðum frá kvikmyndaverunum, meðal annars um að leikstýra The Dukes of Hazzard með Johnny Knoxville og Sean William Scott. Þannig að ég spurði Quentin hvað ég ætti að gera næst? Quentin benti mér á, sem ég vissi, að hver sem er gæti gert þessa mynd og ef ég vildi verða ný rödd í bransanum yrði ég að koma með eitthvað ferskt. Annars yrði ég bara einn af "þessum gaurum" og myndi ekki halda neinum sérkennum."
Sjúkleg hugmynd
Eli reifaði í framhaldinu hugmyndina að Hostel og þá varð ekki aftur snúið. "Quentin fríkaði út og sagði að þetta væri sjúkasta hugmynd sem hann hefði heyrt og hvatti mig til þess að skrifa handritið samstundis. Þegar Tarantino segir að hugmynd þín sé sjúk þá veistu að hún er sjúk og vel þess virði að vinna úr."
Tarantino vildi endilega leggja nafn sitt við myndina og ákvað að gerast meðframleiðandi. "Þetta var í desember fyrir ári, og það er ótrúlegt að það hafi tekist að klára þetta á einu ári og að myndin skuli vera tilbúin til frumsýningar. Ég byrjaði að skrifa í desember og skrifaði eins og brjálæðingur eitthvað um 20 blaðsíður á dag," segir Eli sem var strax ákveðinn í að hafa Íslending í einu aðalhlutverkanna.
"Ég skrifaði hlutverk Óla sérstaklega fyrir Eyþór Guðjónsson sem ég hafði kynnst þegar ég kom til Íslands að kynna Cabin Fever. Það var samt eitthvert hik á honum þannig að ég fékk íslenska leikara í áheyrnarprufur. Þá gaf Eyþór sig, skipti um skoðun og vildi ekki hleypa öðrum að og tók að sér hlutverkið."
Litríkur Íslendingur
Óli er mikill drykkju- og djammbolti sem sængar hjá öllum konum sem hann kemst yfir og sjálfsagt má lengi deila um hvort hann sé holdgervingur hins dæmigerða íslenska karlmanns.
"Ég bað menntamálaráðherrann ykkar, Þorgerði Katrínu, afsökunar á Óla og á því að hafa eyðilagt íslenska menningu út á við með honum. Hún sagði mér að þetta væri ekki alveg nákvæmt hjá mér og tók afsökunarbeiðnina til greina. Þegar ég hitti forsetann ykkar spurði ég hann hvort ég þyrfti ekki á náðun forseta að halda fyrir að gera þjóðinni þetta en hann hélt nú ekki. Sagði enga ástæðu til þess."
Það fer ekki mikið fyrir svokölluðum "bregðuatriðum" í Hostel enda segist Eli hafa takmarkaða trú á slíkum brellum í hryllingsmyndum. "Ef þú ert með fleiri en þrjú bregðuatriði í mynd þá treysti ég ekki þeim sem eru að gera þær. Ég vildi hins vegar fara hægt af stað í Hostel, byggja upp rólega stemningu og kippa svo fótunum undan áhorfendum. Það er bjart yfir Hostel framan af, miklir litir og við slökum á meðan við fylgjumst með hressum strákum í stelpuleit. Eyþór er mjög áberandi í appelsínugulu 66° Norður-úlpunni sinni og ég lét sauma íslenska fánann í öxlina á honum og passaði alltaf upp á að fáninn væri í mynd. Þegar Óli hverfur ásamt úlpunni fer allur litur úr myndinni líka og drunginn tekur yfir. Ég vildi að áhorfandinn færi í þessa ferð með gaurunum. Ferð sem byrjar á léttu nótunum og endar með skelfingu."
Peningaöflin skilja ekki hrylling
Eli gerði Cabin Fever fyrir frekar lítinn pening og það sama er að segja um Hostel. "Við hefðum getað eytt 20 milljónum dollara í Hostel en kusum að gera það ekki. Ódýrar hryllingsmyndir eru mjög oft góðar en það er ekkert skilyrði að þær séu það. Það auðveldar manni hins vegar vinnuna ef myndin er ódýr vegna þess að eftir því sem framleiðendur setja meiri pening í hana vilja þeir skipta sér meira af. Framleiðendur hafa stöðugar áhyggjur af fjöldanum en hryllingsmyndum er alls ekki ætlað að þóknast meirihlutanum. Hryllingsmyndir fá aldrei háa einkunn í áhorfendakönnunum og prufusýningum. Þær eiga heldur ekki að gera það. Bestu meðmæli sem hryllingsmynd getur fengið eru þau að fólk segi "ekki fara og sjá þessa mynd". Þetta er kjarninn í hryllingsmyndunum og þetta eru þau viðbrögð sem þær eiga að framkalla en kvikmyndaverin skilja þetta ekki. Það má aldrei feta öruggar slóðir við gerð hryllingsmynda. Saw sló í gegn öllum að óvörum, en þar gættu menn þess vandlega að taka sénsa í stað þess að halda sig á troðnum slóðum."
Íhaldssöm kvikmyndagrein
Þótt hryllingsmyndin sé á yfirborðinu ögrandi kvikmyndagrein er hún sjálfsagt um leið sú íhaldssamasta. Hún ýtir yfirleitt undir hefðbundin vestræn fjölskyldugildi og oftar en ekki eru fórnarlömb morðingjanna í hryllingsmyndum unglingar sem stunda kynlíf og nota eiturlyf. Þá getur það kostað mann lífið að fara í sturtu eftir að hafa stolið peningum frá vinnuveitanda sínum eins og Janet Leigh komst svo óþægilega að í Pshyco eftir Alfred Hitchcock. Í hryllingsmyndunum deyja þeir sem stíga út fyrir ramma borgaralegra laga og gilda.
Eli viðurkennir fúslega að það megi greina ákveðna ádeilu í Hostel. "Við flækjumst með mönnum sem geta ekki fengið nóg af kynlífi, dópi og brennivíni. Þeir fara land úr landi og ekkert er nógu gott og nógu mikið fyrir þá. Þeir vilja alltaf meira. Stelpurnar sem þeir sofa hjá eru ekki raunverulegar stelpur í hugum þeirra. Þær eru bara viðföng eða hlutir til þess að fá útrás á. Þegar þeir eru í Amsterdam eru þeir alveg stjórnlausir í einhvers konar Disneylandi sem er bannað börnum. En sök bítur sekan og dæmið snýst við þegar þeir verða viðfangsefni glæpamannanna. Þá eru þeir allt í einu orðnir leikföng, söluvara eins og stelpurnar sem þeir horfðu á í gluggum hóruhúsanna í Amsterdam. Stelpurnar sem þeir halda að þeir séu að leika sér með í Slóvakíu eru þvert á móti að selja þá og líkama þeirra."
Langar í afslöppun á Íslandi
Eli segir að framundan hjá sér sé ekkert nema kynningarvinna í kringum Hostel. "Ég er búinn að ferðast um Bandaríkin og nú bíður allur heimurinn. Það er búið að taka mig heilt ár að gera þessa mynd og nú ætla ég að gefa mér góðan tíma til þess að fylgja henni eftir og ekki síst að fylgjast með áhorfendum horfa á hana en ég hef ofboðslega gaman að því að fylgjast með því hvernig fólkið í salnum bregst við myndum mínum. Þegar þessu er lokið langar mig mest til þess að koma til Íslands og slappa vel af. Fara í ræktina í Laugum, borða skyr, eyða tíma á Ingólfshvoli og fara á hestbak. Ég á hest á Ingólfshvoli sem heitir Bára og það skemmtilegasta sem ég geri er að fara í reiðtúra."
Eli segist leggja mikið upp úr því að vera sjálfs síns herra og ætli að festa vinnuferlið sem hann notaði við gerð Hostel í sessi. "Ég er kominn með kerfi og framvegis vil ég gera myndir eins og ég gerði Hostel. Einbeita mér að einni mynd, gera hana í einum rykk og slappa svo af á milli. Gangi Hostel vel treysti ég mig enn frekar í sessi og fæ tækifæri til að gera fleiri myndir."
Hrollvekjan fær frí
Eli segist gera ráð fyrir að gefa hrollvekjunni frí í bili þegar hann verður búinn að fara alla leið með Hostel. "Ég elska hrylling og er mjög hrifinn af verkum Roberts Rodriguez og Sams Raimi. Ég er góður í hryllingi en geri ekki ráð fyrir að gera aðra blóðuga hryllingsmynd á næstunni. Ég mun samt alltaf halda áfram að gera hryllingsmyndir en ætla ekki að festast í þessari grein. Það er meira í mig spunnið en svo og tilboðin sem ég hef fengið frá kvikmyndaverunum sýna að þar er fólk á sömu skoðun. Ég gæti til dæmis vel hugsað mér að gera víkingamynd ef ég dytti niður á góða sögu. Ég er byrjaður að lesa Íslendingasögurnar og líst mjög vel á."
Þegar Eli er bent á að Egils saga sé tvímælalaust hressilegasta sagan og persóna Egils bjóði upp á ótal möguleika ekki síst þar sem hann sé aðaltöffari Íslendingasagnanna og sá eini sem ekki var drepinn. "Nú, fór Egill alltaf til
útlanda að berjast og hélt friðinn heima? Sniðugt. Þetta er ekki ósvipuð hugmyndafræði og í Hostel. Farðu til útlanda til að drepa. Það virkar."