Ég er aldrei verri við sjálfan mig en þegar ég er góður við mig. Þá læt ég það eftir mér að drekka tvo lítra af kóki á dag, fæ mér inni á milli tíu svarta kaffibolla og reyki tuttugu sígarettur með þessum himnesku en baneitruðu drykkjarföngum.

Ég hef svo sem komist ágætlega upp með ofneyslu löglegu fíkniefnanna sykurs, nikótíns og koffíns en afleiðingar neyslunnar eru skyndilega farnar að segja til sín. Líkamleg hnignun mín hefur verið svo hröð að mér er skapi næst að tala um stökkbreytingu. Ég reyndi fyrst að afsaka þetta með því að aldurinn væri farinn að segja til sín en komst ekki hjá því að viðurkenna fyrir sjálfum mér að það væri fíkniefnunum mínum að kenna að ég væri orðin svefnvana taugahrúga með stöðuga magaverki og handskjálfta.

Ég stend því frammi fyrir tveimur augljósum valkostum; halda áfram á sömu braut eða snúa blaðinu við og endurheimta fyrri þrótt. Ákvað að velja seinni kostinn og ýmist draga úr eða hætta neyslu þessara undursamlegu efna. Í kjölfar jafn stórrar ákvörðunar gengur maður í gegnum sorgarferli þar sem líf manns hefur meira og minna hverfst um þetta dót sem hefur haldið manni vakandi og gangandi árum saman.
Þetta er svipað því og að missa góðan vin en rétt eins og maður kemst yfir slíkt getur maður hrist þessa sorg af sér. Það þarf bara eitthvað annað að koma í staðinn og í mínu tilfelli er það sund. Það er greinilega eitthvað til í þeim lífseiga orðrómi að hreyfing sé manni góð og bæti geðslag og andlega líðan.

Nokkrar ferðir í Vesturbæjarlauginni nægja til þess að öll löngun í kaffi og sígó hverfur og maður stígur upp úr vatninu eins og nýr maður. Hefur skolað af sér syndir fortíðarinnar og getur því slakað á ferskur í heita pottinum og hlustað á mergjaðar samræður alvitringanna sem þar halda til. Jafn kjarngott andans fóður finnur maður ekki í slímusetum fyrir framan sjónvarpið, svo mikið er víst.

Breska stríðsljóðskáldið Robert Graves er þekktast á Íslandi fyrir sögulegu skáldsöguna Ég, Kládíus. Hann eyddi drjúgum hluta ævi sinnar í fjallaþorpinu Deia á Mæjorka og nú geta aðdáendur hans sem leggja leið sína þangað skoðað heimili hans sem hefur verið breytt í safn.

Tomas Graves er yngsti sonur skáldsins og býr í nágrenni við hús föður síns. „Ég fæddist í Palma og ólst upp í Deia en var sendur í nám til Englands. Ég lít samt miklu frekar á mig sem Mæjorkabúa en Englending. Mæjorka er mitt heimaland og ég bý til skiptis í Deia og í Palma. Ég fer sjaldan til Englands enda þarf ég þess ekki vegna þess að það koma allir hingað,“ segir Tomas.

Börn skáldsins hafa unnið náið að opnun Graves-safnsins með bæjaryfirvöldum í Deia en bæjarstjórninni var mjög annt um að opna húsið almenningi enda eru eyjaskeggjar ákaflega stoltir af því nafntogaða fólki sem hefur kosið að setjast að á Mæjorka og nægir í því sambandi að nefna að þeir líta á kvikmyndaleikarann Michael Douglas sem sinn helsta sendiherra en hann hefur um áratugabil átt hús á afviknum stað á milli fjallaþorpanna Valldemossa og Deia.

Sótti gull í greipar Rómarkeisara

Graves skrifaði Ég, Kládíus í Deia og bókin kom út árið 1934. „Faðir minn var ekki stoltur af bókinni enda leit hann alltaf fyrst og fremst á sig sem ljóðskáld. Hann skrifaði hana til þess að borga fyrir byggingu þessa húss. Kládíus var því bara skrifaður fyrir peningana og hann gaf vel af sér. Bókin naut til dæmis mikilla vinsælda á Spáni. Ég held að Kládíus hafi höfðað til Spánverja vegna þess að söguþráðurinn féll að vissu leyti að stjórnmálaástandinu á Spáni og það má skoða Juan Carlos Spánarkonung og valdabröltið í kringum hann sem ákveðna hliðstæðu Kládíusar keisara. Þá byggði pabbi líka persónurnar á eyjarskeggjum þannig að þær hafa ýmis spænsk einkenni.“

Sjónvarpsþættirnir sem byggðu á sögunni komu út árið 1976 og nautu meðal annars mikilla vinsælda á Íslandi og þjóðin saup hveljur yfir sukksömu líferni Rómarkeisarana þegar Ríkissjónvarpið sýndi þættina. „Fjölskyldan græddi nú ekki mikið á þáttunum þar sem pabbi hafði selt sjónvarpsréttinn áður en þættirnir fóru í framleiðslu.“

Í útlegð á Mæjorka

„Faðir minn flutti frá Englandi og settist að í Deia árið 1929 meðal annars til þess að flýja kjaftasögur sem fóru á kreik eftir að það komst upp að hann átti í ástarsambandi við skáldkonuna Lauru Riding,“ segir Tomas um búferlafutning föður síns. „Þetta var mjög erfitt mál sem tók mikið á föður minn, eiginkonu hans og ástkonuna sem reyndi að fyrirfara sér með því að stökkva út um glugga. Faðir minn skildi við eiginkonu sína og fór af landi brott með Lauru sem vildi fá frið og ró.“

Graves barðist í fyrri heimsstyrjöldinni þar sem hann særðist alvarlega og náði sér aldrei að fullu og þekktustu ljóð hans eru byggð á biturri stríðsreynslunni. „Hann gerði svo upp við stríðið, spillingu innan hersins og enskt samfélag sem hann hafði fengið sig fullsaddan af í endurminningum sínum Goodbye to all that. Bókin vakti hörð viðbrögð og kostaði hann marga vini en hann fór af landi brott áður en hún kom út og það má segja að með bókinni hafi hann kvatt England.“

Tomas segir að lungnaskaði sem faðir hans varð fyrir í stríðinu hafi orðið til þess að hann þurfti að setjast að í heitu loftslagi. „Hann setti stefnuna á Norður-Spán en kom við í Frakklandi á leiðinni og þar benti Gertrude Stein honum á að Mæjorka væri miklu heppilegri staður fyrir hann ef hann gæti þolað fásinnið og þar sem fásinni var einmitt það sem hann var að sækjast eftir settist hann að hér í Deia.“
Graves þurfti að yfirgefa Mæjorka árið 1936 þegar borgarastyrjöldin braust út á Spáni og hann átti ekki afturkvæmt fyrr en eftir seinni heimsstyrjöldina. Hann hafði þá skilið við Lauru og tekið saman við Beryl Hodge, móður Tomasar.

Í fótspor föðurins

Robert Graves hélt sig að mestu á Mæjorka eftir að hann sneri aftur að stríðinu loknu enda taldi hann sig ekki hafa mikið að sækja til föðurlandsins. Hann var níutíu ára þegar hann lést í Deia árið 1985 og liggur grafinn við hlið Beryl í litlum kirkjugarði í hæðunum yfir þorpinu.
Tomas hefur fetað í fótspor föður síns, hefur gefið út þrjár skáldsögur og lifir rólegu lífi á Mæjorka þar sem hann skrifar, málar og semur tónlist.

“Ég er yfir mig hrifinn af Íslandi og hef komið tvisvar til landsins. Ég fékk hugmyndina að sögunni þegar ég var síðast í Reykjavík og hélt áfram að þróa hana þegar ég kom aftur heim til Bandaríkjanna,” segir Steve Murphy höfundur myndasögunnar Umbra sem gerist á Íslandi. Sagan fjallar um ástkonurnar Freyju og Öskju sem komast í kast við harðsvíraða glæpamenn þegar þær rannsaka grunsamlegan líkfund úti á landi.

“Ég eyddi þremur vikum á Íslandi um miðjan tíunda áratuginn, leigði mér bíl og keyrði allan hringveginn. Ég heillaðist gjörsamlega af yfirþyrmandi landslaginu, fossunum, jöklunum og hreinni náttúrunni. Ég kom svo aftur í janúar 1999 og var í nokkra daga. Ég vildi upplifa Ísland að vetrarlagi en hélt mig alfarið í Reykjavík og gerði lítið annað en að ganag um borgina, bæði á dagin og um nætur. Það var kalt og hvasst og mér fannst þetta mjög villt.”

Steve að því sé eins farið með sig og marga aðra að tónlist Bjarkar hafi fyrst vakið áhuga hans á landinu. “Ég las síðan nokkrar bækur um landið og hreifst af almennum áhuga og trú Íslendinga á yfiskilvitlega hluti, álfa, huldufólk og ég veit ekki hvað. Eftir því sem ég las meira fékk áhuga á Íslendingasögunum og landslaginu.”

Steve segist hafa hug á því að koma aftur til Íslands og dvelja þa´mun lengur. “Ég stefni að því að skoða fljótlega möguleika á því að leigja íbúð í Reykjavík í eitt ár en mig langar virkilega til þess að búa á Íslandi.”

Gunnar Smári Egilsson, forstjóri Dagsbrúnar, stendur í ströngu þessa dagana. Fyrirtækið sem hann stýrir tapaði einum og hálfum milljarði á fyrri helmingi þessa árs og danskir blaðaútgefendur hafa brugðist hart og snöggt við áformum hans um að gefa út fríblað í ætt við Fréttablaðið í Danmörku.

Gunnari Smára er að mestu eignaður heiðurinn að baki velgegni Fréttablaðsins og ævintýraleg velgengni þess hefur gert hann að milljónamæringi og komið honum í yfirburðastöðu á íslenskum fjölmiðlamarkaði.
Ferill Gunnars Smára í fjölmiðlum er langur og skrautlegur. Lengst af var hann utangarðsmaður á íslenskum blaðamarkaði og á heiðurinn af ófáum götublöðum sem öll lognuðust út af eða fóru á hausinn. Þá setti Gunnar Smári Íslandsmet í meiðyrðadómum enda aðhylltist hann harða götublaðamennsku og eirði engum í skrifum sínum.

Gunnar Smári byrjaði í blaðamennsku á Tímanum 22 ára gamall og hefur verið með puttana í blaðaútgáfu allar götur síðan. Hann hefur á ferlinum ritstýrt, auk Fréttablaðsins, Pressunni, Morgunpóstinum, Mánudagspóstinum, Eintaki og síðast Helgarpóstinum. Hann hætti á Helgarpóstinum í ágúst árið 1995 þegar hann „slíðraði pennann“ í kveðjugrein sinni þar sem hann sagði skilið við blaðamennskuna. Ári síðar komst hann í fjárhagslegt þrot og sat uppi atvinnulaus og útlægur.

Einbeittur vilji Gunnars Smára til að halda úti ágengum vikublöðum og þau skakkaföll sem því fylgdu lagði hann þó ekki endanlega að velli og hann sótti aftur inn á blaðamarkaðinn árið 1997 með menningartímaritinu Fjölni sem verður helst minnst fyrir það að hafa birt lengstu greinar sem hafa komið fyrir sjónir íslenskra blaðalesenda.
Fjölnir fjaraði fljótt út en Gunnar Smári skaut aftur upp kollinum ári síðar þegar hann var fenginn til að móta Fókus, vikulegt fylgirit gamla DV. Þáverandi eigendur DV, feðgarnir Sveinn Eyjólfsson og Eyjólfur Sveinsson, fengu hann síðar til þess að útfæra hugmynd um ókeypis dagblað sem yrði borið inn á öll heimili á höfðuðborgarsvæðinu og Fréttablaðið varð að veruleika. Hugmyndin að baki blaðinu þótti á sínum tíma í besta falli óðs manns æði og hugnaðist Gunnari Smára því vel. „Stærsti kostur Gunnars Smára er að hann er fljótur að grípa góðar hugmyndir á lofti og hann hefur úthald til þess að láta þær verða að veruleika,“ segir félagi Gunnars Smára sem hefur sopið nokkrar fjörurnar með honum í útgáfumálum.

Fréttablaðið kom fyrst út árið 2001 og fyrsta útgáfuárið var að sönnu brösótt en eftir gjaldþrot og eigendaskipti, náði Fréttablaðið flugi og skilaði Gunnari Smára á þann stað sem hann er á í dag. Götustrákurinn og ólíkindatólið sem sat 14 daga í skuldafangelsi árið 1997 og hafði þá ekki efni á að kaupa sér „litla kókflösku,“ eins og hann hefur orðað það sjálfur, stóð uppi með pálmann í höndunum.

Fáir efast um hæfileika Gunnars Smára þegar það kemur að blaðaútgáfu en þær raddir heyrast hins vegar að hann hafi öðlast völd umfram getu í viðskiptalífinu og það muni koma honum í koll í Danmörku.
„Gunnar Smári er ennþá bara Gunnar Smári. Það hefur ekkert breyst,“ segir viðmælandi Fréttablaðsins sem er flestum hnútum kunnur í viðskiptalífinu og bætir því við að Gunnar Smári hafi sýnt litla kænsku í innrás sinni á danskan blaðamarkað með því að tala of fjálglega og of fljótt um áform sín. Þannig hafi hann glutrað niður því forskoti sem hann hafði á Íslandi. Hann hafi verið brautryðjandi á fríblaðamarkaði hér heima fyrir fimm árum en muni koma síðastur inn á sama markað í Danmörku þar sem hann hann hafi gefið andstæðingum sínum tíma til að hasla sér völl og treysta varnirnar.

Sjálfur blæs Gunnar Smári á allar hrakspár og sagði í Fréttablaðinu í vikunni að keppinautarnir í Danaveldi væru: „...í raun ekki alvöru leikmenn. Það má frekar líkja þeim við þá sem hlaupa naktir inn á völlinn til að trufla leikinn.“
Þessi viðbrögð eru um margt lýsandi fyrir Gunnar Smára sem er gjarn á að gera lítið úr andstæðingum sínum og leggja til fólks með orðum þannig að undan svíði. Þeir sem þekkja Gunnar Smára og hafa unnið með honum lengi segja hann geta verið jafn leiðinlegan og hann geti verið skemmtilegur.
Hann þykir ákaflega frjór og skarpur í hugsun og þegar hann er í ham, sem gerist helst þegar hann verður heltekinn af tilteknum verkefnum, þykir félagsskapur hans upplífgandi og eftirsóknarverður.
Samstarfsfólk hans í gegnum tíðina hefur þó einnig flest fengið að kynnast skuggahliðum hans en hann getur verið afundinn, ósveigjanlegur og ósanngjarn. Þegar þessi gállinn er á honum getur hann verið baneitraður í tilsvörum og þeir eru ófáir blaðamennirnir og viðskiptafélagarnir sem hafa í gegnum tíðina gengið laskaðir af velli eftir snerru við Smárann.

Gunnar Smári er í eðli sínu brautryðjandi og það leynir sér ekkert að hann nýtur sín best í uppbyggingu, en þegar og ef hugarfóstur hans komast á lygnan sjó er eins og áhuginn fjari út og hann snýr sér að einhverju öðru. Fréttablaðið er besta dæmið um þetta en hann lagði líf og sál í uppbyggingu blaðsins en eftir sigurgöngu þess er Ísland ekki lengur nógu stórt og Gunnar Smári er nú kominn á kaf í Danmerkurinnrásina.
Þeir sem hafa unnið með Gunnari Smára eru sumir hverjir mátulega hrifnir af þessum þætti í fari hans og þykjast ekki þekkja hann fyrir sama manninn eftir að hann varð viðskiptamógúll og eiga það til að gantast með að hugsjónamaðurinn sé kominn hinum megin við borðið, að „enfant terrible“ íslenskrar blaðamennsku sé orðinn „einn af hinum“.

Þó Gunnar Smári sé vissulega orðinn uppteknari af afkomutölum en dálksentimetrum er þó ekki annað að sjá en hann sé enn samur við sig; kunni illa við sig á lygnum sjó og þegar hann hafi val um frið eða ófrið velji hann atið og ræðst enn jafnan á garðinn þar sem hann er hæstur.

Einum af mínum skárri kunningum, líklega þeim besta, var einhverju sinni tjáð að hann „kynni sig ekki“. Þessi dagfarsprúði og góði drengur kippti sér ekkert upp við þetta og svaraði að bragði: „Ég veit það og ég vil ekki læra mig.“

Mér fannst þetta þrælgott svar á sínum tíma enda sjálfur lítið fyrir það að taka leiðsögn og hlusta á gagnrýni.
Eftir því sem árin hafa liðið hef ég svo gert mér grein fyrir því að það er hvort eð er ekki hægt að „læra sig“ vegna þess að maður er og verður alltaf eins. Fólk þroskast ekki með aldrinum og breytist ekki heldur þó við reynum að telja okkur trú um annað.

Grunnpersónuleikinn kemur fljótt fram og á lífsleiðinni gerist það eitt að hann hleður utan á sig alls konar stælum og tiktúrum úr umhverfinu. Þessu fylgir að fólk bítur í sig fánýt prinsipp og kennisetningar, burðast með hugsjónir og jafnvel háleit markmið um að breyta heiminum. Þetta er auðvitað blekking þar sem það er tómt mál að tala um að ætla að breyta einhverju þegar maður getur ekki einu sinni breytt sjálfum sér.

Í þeim darraðardansi sem lífið er kvarnast viðhengin svo, blessunarlega í flestum tilfellum, af persónuleikanum, stælarnir dofna og hugsjónaeldurinn kafnar. Þetta er misskilið sem þroski eða eitthvað álíka djúpt en það eina sem skiptir máli er að það sem eftir stendur er massívur saltstólpinn sem við vorum í upphafi. Bröltið sem er að baki hættir að skipta máli og maður reynir að telja sér trú um að stólpinn sé þrátt fyrir allt gegnheill og góður. Það er hins vegar líka aukaatriði þar sem við erum handan góðs og ills og fólk er annað hvort bara skemmtilegt eða leiðinlegt. Þau persónueinkenni koma fram strax í frumbernsku og eru uppistaða óbreytanlega saltstólpans sem við erum, vorum og munum vera. Bókstafstrúarfólk getur ekki einu sinni breytt þessu sem er verr vegna þess að það var, er og mun alltaf vera leiðinlegt.

Ísland og þá fyrst og fremst Reykjavík er sögusvið bandarísku myndasögunnar Umbra sem fjallar um rannsókn lögreglunnar á dularfullu morðmáli.
Sagan hefst árið 1999 þegar beinagrind finnst í helli úti á landi. Meinafræðingurinn Askja fær það verkefni að rannsaka beinin og kemst fljótlega að því að ekki er allt með felldu þar sem beinin virðast vera af einhvers konar frummanni sem hefur verið ráðinn bani með byssukúlu.

Umbra er eftir myndasöguhöfundinn Murphy sem hefur helst unnið sér það til frægðar að skrifa myndasögur um stökkbreyttu bardagaskjaldbökurnar Teenage Mutant Ninja Turtles en hann hefur heldur betur skipt um gír og yrkisefni.
Sagan skiptist í þrjá hluta og tvö fyrstu blöðin eru komin til landsins. Pétur Yngvi Yamagata hjá myndasöguversluninni Nexus segist ekki þekkja vel til fyrri verka Murphys en hann hafi einfaldlega ekki getað stillt sig um að kaupa Umbra. „Það er eitthvað ómótstæðilegt við bandaríska sakamálasögu sem gerist á Íslandi.“

Askja vinnur náið með rannsóknarlögreglukonunni Freyju að rannsókn málsins og samstarfið er svo farsælt að þær enda saman í eldheitum ástarleik í Bláa lóninu að næturlagi.
Leikurinn æsist svo enn frekar þegar rannsóknarstofa Öskju er sprengd í loft upp og byssumaður sýnir henni banatilræði í kjölfarið. Freyja skerst þá í leikinn, skiptist á skotum við misindismanninn á götum Reykjavíkur þar til eltingarleikur hennar við skúrkinn nær hámarki í Hallgrímskirkju.

Það er því engin lognmolla í henni Reykjavík þegar Murphy leyfir hinni vösku Freyju að leika þar lausum hala og það er ljóst að höfundurinn þekkir ágætlega til staðhátta. Varla er þó hægt að segja að íslenskur raunveruleiki blasi við á síðum myndasögunnar þó að persónurnar sjáist drekka „brenevin“.
Þessi hildarleikur sem hófst á götum Reykjavíkur verður til lykta leiddur í þriðja hefti Umbra en allt útlit er fyrir að lokauppgjörið muni fara fram á Grænlandi en Murphy segir skilið við Öskju innan um ísjakana við Grænlandsstrendur í lok annars hluta.

Einhverra undarlegra hluta vegna þykir margt það besta sem gert var í tónlist, kvikmyndum og sjónvarpi á níunda áratugnum átakanlega hallærislegt í dag. Líklega hefur þetta mest að gera með fatatísku tímabilsins sem er vissulega skelfileg þegar horft er um öxl.
Lögguþættirnir Miami Vice eru eins „eitís“ og hugsast getur og eru í raun frábær heimild um tíðaranda þessa bleika áratugar sem gat af sér ófá tískuslysin í tónlist, fatnaði, sjónvarpi og kvikmyndum.

Þættirnir sjálfir eldast hins vegar ágætlega enda voru þeir byltingarkenndir á sínum tíma og hafa haft meiri áhrif á seinni tíma sjónvarpsefni en margan grunar og hljóta að teljast til bestu menningarafurða tímabilsins.

Metródalsmaðurinn

Leynilögreglan Sonny Crockett var þungamiðja þáttanna og leikarinn Don Johnson fór mikinn í hlutverki hans en frægðarsól hans hefur aldrei risið jafn hátt og þegar hann komst í fataskáp Crocketts.
Fötin sköpuðu manninn í þessu tilfelli, bæði hvað leikarann og persónuna varðar og Johnsons er helst minnst fyrir klæðaburðinn sem hafði gríðarleg áhrif á karla­tísku níunda áratugarins.

Fatahönnuður þáttanna lagði mikla áherslu á að föt Crocketts væru þægileg, kæruleysisleg en um leið smart. Hann var því jafnan í ljósum eða hvítum jökkum, víðum buxum, ermalausum bolum í pastellitum og ætíð berfættur í óreimuðum skóm. Þá skartaði hann jafnan þriggja daga skeggi, svörtum sólgleraugum og reykti í nánast hverju atriði. Þarna var kominn fram töffari nýrra tíma og margir vilja meina að Johnson hafi í hlutverki Crocketts verið frumútgáfa metrómannsins svokallaða; útlit hans var útpælt og hann var karlmennskan holdi klædd í mjúkum litum en með Miami Vice var pastellitum rudd braut inn í karlatískuna.

Hallærisgaurar á útleið

Bandarískar sjónvarpslöggur höfðu hingað til meira eða minna verið hálfgerðir hallærisgaurar; sjúskaðir durtar sem höfðu um allt annað að hugsa en fataval og litasamsetningu.
Framleiðendur Miami Vice voru ákveðnir í því að kynna nýja tegund löggutöffara til sögunnar og skýldu sér á bak við það að Crockett og Tubbs væru engar venjulegar löggur. Þeir væru leynilöggur í gervi eiturlyfjasala og þyrftu því að klæða sig og hegða sér í samræmi við það. Þess vegna gátu þeir keyrt um á Ferrari , siglt hraðbátum og klætt sig í föt sem engin lögregla á venjulegum launum hefði efni á.
Philip Michael Thomas lék Tubbs, félaga Crocketts, og mátti láta sér lynda að standa í skugga Johnsons. Tubbs var stillt upp sem andstæðu Crocketts í fatavali. Hann var öllu virðulegri, jafnan í tvíhnepptum jakkafötum með silkimjúka áferð.
Saman höfðu þessar tvær persónur gríðarleg áhrif á klæðaburð karlmanna á níunda áratugnum sem stældu þá báða í gríð og erg þó losaralegur klæðaburður Johnsons hafi vissulega náð meiri hylli.

Tónlistarmyndbönd og skotbardagar

Miami Vice þættirnir hresstu heldur betur upp á staðnaða lögguþáttaflóruna í bandarísku sjónvarpi árið 1984 enda vildi höfundur þeirra, Anthony Yerkovich, gera eitthvað nýtt.
Sagan segir að grunnhugmyndin að Miami Vice hafi verið sú að gera lögguþátt undir áhrifum MTV. Andi MTV svífur því yfir vötnum í Miami, bæði í klippingum og sviðsmyndum, auk þess sem heilu tónlistarmyndböndin voru fléttuð inni í söguþráð þáttanna. Þetta er óneitanlega ódýr aðferð til þess að teygja á söguþræðinum en þessi vinnubrögð tíðkast enn þann dag í dag. Í tilfelli Miami Vice þjónaði tónlistin þó ákveðnum tilgangi og lögin sem komust að í þáttunum voru öll vinsæl þegar þættirnir fóru í loftið og styrktu þannig tengsl áhorfenda við þættina og tónlistariðnaðinn.

Miami Vice voru stílfærðari þættir en áður þekktist í amerísku sjónvarpi og mikil vinna var lögð í sviðsmyndir, búninga, tónlistarval og allt þess háttar. Leikstjórinn Michael Mann var einn framleiðenda þáttanna og honum er eignaður heiðurinn af glæsilegri umgjörðinni og „Miami Vice-stílnum“ eins og hann leggur sig. Mann gerði enda í raun engan greinarmun á kvikmyndum og sjónvarpi og leit á hvern þátt sem 50 mínútna bíómynd.

Réttir menn á réttum tíma

Miami Vice var ekki spáð langlífi í fyrstu og NBC-sjónvarpsstöðin hafði ekki meiri trú á þáttunum en svo að hún setti þá á dagskrá klukkan 22 á föstudagskvöldum sem þótti vonlaus tími fyrir nýja þætti þar sem þeir máttu þá etja kappi við rótgróna þætti á borð við Dallas.
Miami Vice náði þó strax vinsældum og eftir fyrsta árið fengu þættirnir fimmtán tilnefningar til Emmy-verðlauna. Þeir voru því greinilega komnir til að vera og voru framleiddir til ársins 1989. Þættirnir lifa þó enn góðu lífi enda verður framlag þeirra til poppmenningarinnar og áhrif á tískustrauma seint vanmetið. Endurútgáfur þeirra á DVD-diskum seljast vel og þeir eru þeim sem muna tímana tvenna ofarlega í huga þessa dagana eftir að Michael Mann blés nýju lífi í Crockett og Tubbs með stórmyndinni Miami Vice þar sem stórstjörnurnar Colin Farrell og Jamie Foxx fylla skörð Johnsons og Thomas.

Ég er veikur fyrir mótmælum og mótmælendum og finnst að fólk ætti að gera miklu meira af því að taka afstöðu og sýna hana í verki með hrópum, köllum og mátulegum bægslagangi.
Mótmæli eru í eðli sínu töff vegna þess að þau fela í sér andóf og engum mótmælanda ætti því að vera brugðið þó hann mæti mótstöðu þegar hann kemur til leiks, væntanlega tilbúinn til þess að fórna lífi og limum fyrir sannfæringu sína.

Mótmæli eru í eðli sínu töff einfaldlega vegna þess að þau fela í sér andóf og engum mótmælanda ætti því að vera brugðið þó hann mæti andstöðu þegar hann mætir til leiks, væntanlega tilbúinn til þess að fórna lífi og limum fyrir sannfæringu sína.

Íslendingar eru vanir friðsamlegum mótmælum enda er blóðhiti okkar við frostmark og sannfæringarkrafturinn oft ekki meiri en svo að veðrið getur haft veruleg áhrif á mótmælaáhugann. Maður gat því ekki annað en dáðst að fólkinu sem nennti að brölta að Kárahnjúkum til þess að mótmæla virkjunarframkvæmdum þar og tefja þær um leið með því að hlekkja sig við vinnuvélar.

Sjarminn fór hins vegar fljótt af þessu liði þegar það skarst í odda með því og lögreglu og mótmælendurnir hlupu grenjandi í fjölmiðla, einhverjir með kúlu á hausnum og marbeltti, og klögðuðu lögguna fyrir harðræði.
Því hefur löngum verið haldið fram að Íslendingar kunni ekki að mótmæla og þá oft horft til Frakka í samanburðinum en þeir kunna öðrum fremur að mótmæla þannig að eftir er tekið. Mikill meirihluti mótmælendanna á Kárahnjæúkum eru sagðir koma að utan og því haldið fram að “atvinnumótmælendur” séu á ferð. Þetta hlýtur að vera af og frá þar sem mótmælendur sem bera sig illa undan stympingum við lögreglu hljóta í besta falli að vera amatörar.

Þeir sem hafa verið með óspektir á almannafæri, fullir í miðbænum, vita að lögreglan hefur víðtæka heimild til þess að hafa afskipti af þeim og jafnvel fjarlægja. Þá eru flestir líka með það á tæru að þegar maður sýnir mótþróa við handtöku á lögreglan það til að bregðast við af nokkurri hörku.
Núningur milli yfirvalda og andhófsfólks er óhjákvæmilegur í almennilegum mótmælum og þeir sem treysta sér til þess að hlekkja sig við þungavinnuvélar verða einnig að vera undir það búnir að á þeim sé tekið. Annars er betur heina setið en af stað farið. Það er töff að mótmæla en í meira lagi aumingjalegt að væla síðan undan því að lögreglan hafi haft afskipti af manni enda segir það sig sjálft að ef heimurinn væri svo fallegur og góður að mótmælendur gætu fengið að vaða uppi hvar sem er hindrunarlaust þá þyrftum við ekki að mótmæla neinu.

Saga nektardans við gólffasta súlu er ekki ýkja löng á Íslandi og lengi vel sat búllan Bóhem við Vitastíg ein að þeim sem sóttust eftir slíkum fimleikum. Bóhem var frekar hrörlegur staður sem óx þó svo ásmegin að staðurinn var fluttur í stærra húsnæði við Grensásveg.

Árið 1996 var Dan Morgan, Kanadamaður sem hafði búið á Íslandi um árabil, ráðinn skemmtanastjóri á staðnum. Hann hafði unnið sem barþjónn í Reykjavík en reynsla af rekstri nektardansstaða í heimalandinu átti að gagnast honum til að „rífa staðinn upp“ eins og hann orðaði það í viðtali við DV í mars 1996.

Paradísarmissir

Morgan hafði háar hugmyndir um rekstur Bóhem og í viðtalinu við DV sagði hann staðinn hafa verið „lastabæli“ en ekki skemmtistað áður en hann tók við honum. Morgan var þó ekki lengi í súluparadísinni þar sem honum sinnaðist við eigendur Bóhem. Hann hætti í framhaldinu í illu og Samúel Sveinsson, rúmlega tvítugur barþjónn á Bóhem, tók við starfi hans.

Morgan lagði strax drögin að stofnun nýs nektarstaðar, Vegas við Laugaveg, og var stríðshanskanum þá kastað. Það taldist til tíðinda að súlustaðirnir í Reykjavík væru orðnir tveir þó þeir hafi síðar orðið í það minnsta sjö þegar mest var.
Vikublaðið Helgarpósturinn gaf málinu því gaum og Morgan hafði varla opnað Vegas þegar hann og Samúel voru byrjaðir að munnhöggvast á síðum blaðsins.

Rúðubrot, íkveikjutilraun og hótanir

Samúel sakaði Morgan um „ítrekaðar hótanir, rúðubrot, rógsherferð og annað slíkt athæfi til að knésetja rekstur Bóhem á ólöglegan hátt.“
Hann sagðist þó ekki hræðast hótanir Morgans og taldi víst að Vegas færi á hausinn á þremur mánuðum. „Þeir sem reka þennan Vegas-stað eru algerir tittir. Þeir hafa ítrekað hringt hingað og hótað mér öllu illu, og jafnvel brotið nokkrar rúður á staðnum. Um daginn hringdu þeir og spurðu hvort við fyndum ekki lykt af bensíni. Dyravörðurinn fór fram og fann þá bensínbrúsa sem búið var að hella úr yfir alla glugga. Einnig hef ég heyrt að þeir hafi verið að ljúga því, að ég sé að selja dóp hérna inni og koma óorði á mig á þann hátt. En allt það sem þeir gera okkur fá þeir borgað til baka. Þeir geta bókað það.“

Athafnamaður, ekki trúður

Morgan svaraði fullum hálsi í HP og sagði ásakanirnar út í hött. „Ég hef aldrei talað við þennan Samúel. Ég er allt of upptekinn til að vera að leika barnalega leiki, eins og að hella bensíni yfir staðinn.“ Hann bætti við að hann ætlaði sér að ganga frá keppinautnum með löglegum hætti.
„Öfugt við þá, haga ég mér ekki eins og barnaskólakrakki. Ég er athafnamaður en ekki trúður.“
Morgan taldi sig eiga inni peninga hjá fyrrum vinnuveitendum sínum á Bóhem en þá sagðist hann ekki ætla að innheimta með ofbeldi. „Ég er nú að höfða mál gegn þeim. Við munum hrekja þá úr bransanum með löglegum hætti.“
Þá tók Morgan vitaskuld ekki undir hrakspár Samúels um að hann myndi fara á hausinn innan nokkura mánaða. „Vegas verður miklu huggulegri og hreinni staður en Bóhem ... Það verður ekkert dóp hér inni eða fullir dansarar – öfugt við það sem gerist á Bóhem. Ég hef löngu sannað, að ég er miklu betri í að reka svona stað en þessi Samúel, sem veit ekkert hvað hann er að gera. Við munum einfaldlega hafa þá undir í heiðarlegum viðskiptum.“

Karlarígur snýst upp í ofbeldi

Orðaskak súlukónganna hafði ekki birst á prenti þegar Guðjón Sverrisson, eigandi Bóhem, var barinn til óbóta í hrottalegri árás tveggja grímuklæddra manna. Árásarmennirnir lumbruðu meðal annars á Guðjóni með járnröri þannig að hann lá eftir óvígur í blóði sínu og var fluttur á spítala með alvarlega áverka.
Eiríkur Bergmann Einarsson, blaðamaður HP, ræddi við Guðjón eftir árásina en atburðarásin var svo hröð þessa daga að orðaskak Samúels og Morgans birtist í sama tölublaði og fréttin um árásina.

„Í átökunum náði ég að rífa grímuna af öðrum mannanna og sá þá að dyravörður sem ég þekki frá skemmtistaðnum Vegas, var þar að verki. Ég tel mig líka vita hver hinn maðurinn er, en þar sem ég náði ekki grímunni af honum vil ég ekki fullyrða um það að svo komnu máli.“

Morgan og dyravörðurinn voru færðir til yfirheyrslu en í samtali við HP lagði Dan meintum árásarmanni til fjarvistarsönnun; sagði hann hafa verið í heimsókn hjá sér þegar árásin var gerð.
„Þessi árás er alls ekki runnin undan mínum rifjum, enda þarf ég ekki að beita slíkum brögðum í samkeppninni. Ég held hins vegar að aðrir utanaðkomandi aðilar vilji með þessum aðferðum koma okkur báðum út úr rekstri og hirða markaðinn. Í fyrrakvöld fékk ég til að mynda nafnlausa upphringingu þar sem mér var tjáð að það ætti að ganga frá mér. Ég er nú með nokkra menn í að kanna hvað gerðist og ég mun komast að því hverjir börðu Guðjón.“

Mafíustríð?

Súludeilan náði hámarki með árásinni á Guðjón og þó Morgan hafi svarið af sér allar sakir var þeirri spurningu varpað fram í fyrirsögn í HP hvort „mafíustríð“ væri háð milli nektardansstaða.
Núningurinn milli Morgans og Guðjóns byrjaði á meðan sá fyrrnefndi starfaði enn á Bóhem. Þá enduðu deilurnar með handalögmálum og brottrekstri Dans. Dramatískri atburðarásinni var lýst með þessum orðum í HP:

„Dyravörður, sem þá starfaði á Bóhem en starfar nú hjá Vegas, segir að Guðjón hafi þá komið með fjölda manns og tekið staðinn yfir. Hjá Bóhem fengust þær skýringar að Dan Morgan hefði hirt staðinn ólöglega af Guðjóni og hent honum út. Guðjón hefði neyðst til að bregðast við á þennan hátt. Í kjölfar þessara atburða fór Dan að leita fyrir sér með að opna nýjan stað og opnaði þannig nektardansstaðinn Vegas um seinustu helgi.“

Vopnahlé

Bófahasarinn sem hófst á síðum HP og var svo snarpur að nánast öll atburðarásin komst fyrir í einu tölublaði fjaraði svo út í blaðinu viku síðar þegar Morgan dró í land.
Þá sagði hann allar hugmyndir um „mafíustríð“ byggðar á misskilningi þó togstreitan milli hans og Guðjóns hafi vissulega stigmagnast og endað með hótunum og látum.
„Mörg miður fögur orð voru látin falla í þessum deilum – en þau voru mikið til innihaldslaus. Við fórum síðan nokkrum sinnum inn á Bóhem til að reyna að rukka peninga sem við teljum að Guðjón skuldi okkur. En þetta fór allt friðsamlega fram. Við höfum ekki gert neinum neitt – nema með orðum.“

Þá hafnaði Morgan því að hann og Guðjón hefðu barist um yfirráðin á Bóhem. Hann sagðist þó vel skilja að deilan hefði komið fólki fyrir sjónir sem klíkustríð. „Þetta leit út eins og alger geðveiki á milli okkar, en þegar öllu er á botninn hvolft voru þetta bara innantóm orð og hugsunarlausar hótanir sem engin meining var í. Þetta gekk svona í nokkurn tíma og fólk sem stóð fyrir utan hélt náttúrlega að þetta væri eitthvert geðveikt glæponastríð.“

Herfanginu dreift um alla borg

Morgan sjálfur sat þó ekki lengi á friðarstóli þar sem honum sinnaðist skömmu síðar við meðeigendur sína á Vegas. Hann gekk á dyr með öllu starfsfólki staðarins og erlendu dansmeyjarnar sneru heim frekar ósáttar við viðskipti sín við íslenska súlukónga.
Væringar síðustu helgar jafnast ekki á við „sjö daga stríðið“ á íslenskum strippvígvelli, sem var þó aðeins gert upp sem karlagrobb og stormur í vatnsglasi. Í ljósi þess sem síðar gerðist hefði þó mátt ætla að súlumarkaðurinn væri þess virði að berjast fyrir þar sem strípi­klúbbarnir í Reykjavík urðu í það minnsta ekki færri en átta þegar leikar stóðu sem hæst og teygðu sig allt frá Austurstræti og upp á Grensásveg.

Ásgeir Þór Davíðsson, eigandi súlustaðarins Goldfinger, var plássfrekur í fréttum í byrjun vikunnar eftir að heimsókn hans til keppinautanna á nektardansstaðnum Bóhem lauk með því að sérsveit lögreglunnar færði hann í fangageymslur.

Sjálfum þótti Ásgeiri viðbúnaður lögreglunnar full mikill þótt hann hafi mætt góðglaður til að rukka eigendur Bóhem um húsaleigu sem hann telur þá skulda sér. Hann viðurkenndi þó fúslega, í viðtölum við fjölmiðla, að hann hefði gengið of langt og að heimsóknin hafi verið „fylleríisrugl.“

Ásgeir veitti sjónvarpsstöðinni NFS viðtal fyrir utan lögreglustöðina á Hverfisgötu um leið og honum var sleppt úr haldi og þykja þau viðbrögð hans lýsandi fyrir manninn en hann hefur alltaf verið ófeiminn við fjölmiðla, kemur til dyranna eins og hann er klæddur og svarar öllum spurningum með bros á vör.

Hann þykir oftast hafa vondan málstað að verja en tekst yfirleitt að snúa hlutunum upp í grín og ganga hnarreistur af velli eftir deilur við þá sem hafa horn í síðu hans og þeirrar starfsemi sem hann stendur fyrir.
Ásgeir þykir því býsna slyngur PR-maður. Fólk úr röðum andstæðinga hans viðurkennir að það sé erfitt að koma á hann höggi og í röðum fjölmiðlafólks er gantast með það að margur sprenglærður almannatengillinn gæti lært margt af káta kallinum í Kópavogi sem lætur aldrei reka sig á gat og snýr allri gagnrýni upp í grín.

Ásgeir Þór fæddist á Laugaveginum í Reykjavík fyrir 56 árum. Hann er sonur Önnu Pálsdóttur, húsmóður, og Davíðs Ágústs Guðmundssonar, byggingameistara. Foreldrar hans skildu þegar hann var tveggja ára og þá fluttist hann í Kópavoginn með móður sinni þar sem hann ólst upp. Hann gekk í barnaskóla í Kópavogi og stundaði síðar nám við Héraðsskólann á Laugarvatni.
Hann fór á sjóinn þrettán ára og var fyrst á gömlu Skjaldbreið hjá Ríkisskipum en kom síðan við á hinum ýmsu skipum þar til hann hóf matreiðslunám á Hótel Borg frá 1966 til 1969.

Hann var síðan bryti hjá Landhelgisgæslunni þangað til hann fór í land 1983 og haslaði sér völl í næturlífi Reykjavíkur með kaupum á Næturgrillinu. Hann stofnaði svo veitingastaðinn Skipperinn, rak síðan Hafnarkrána um skeið þar til hann breytti henni í súlustaðinn Maxim´s. Nektardansinn átti vel við hann og í framhaldinu opnaði hann súlustaðinn Goldfinger í iðnaðarhverfi Kópavogs. Þegar borgaryfirvöld hertu takið á súlustöðunum sá hann sér þann kost vænstan að loka Maxim´s og einbeita sér að rekstri Goldfinger sem er fyrir löngu orðinn nafntogaðasti ef ekki alræmdasti nektardansstaður landsins.

Ásgeir er jafnan kenndur við súlustaði sína og er í daglegu tali jafnan kallaður Geiri Maxim´s eða Geiri á Goldfinger en hjá ættingjum, vinum og kunningjum er hann bara Geiri.
Vinir Geira og ættingjar lýsa honum sem miklu gæðablóði með stórt hjarta. Hann er sagður traustur vinur vina sinna og í meira lagi ættrækinn en blóðböndin eru honum heilög. Þeir sem eru í náðinni hjá Geira fara því fæstir bónleiðir til búðar og þeir sem hafa þurft á honum að halda segja hann ætíð fyrstan til að rétta hjálparhönd.
Gott dæmi um þessa hlið súlukóngsins umdeilda er umhyggja hans fyrir viðskiptavinum sínum á Skippernum og Hafnarkránni. Lífið hafði leikið marga fastakúnna hans þar grátt og þegar hart var í ári hjá þeim átti Geiri það til að safna saman dreggjum næturinnar af borðum staðanna og gauka brjóstbirtunni að þeim áður en hann skutlaði þeim heim.

Þótt þeir sem standi Geira nærri ausi hann lofi er hann þó síður en svo allra. Starfsemi hans í Kópavoginum er þyrnir í augum margra sem telja sig geta sagt krassandi sögur af vafasömum viðskiptum hans. „Klámkóngurinn“ er bæði sagður „hold­gerv­ingur karlrembunnar“ og „sjálfskipaður talsmaður kvenfyrirlitningar“ þótt hann eigi það sjálfur til að lýsa sér sem femínista.

Náinn vinur Geira segir hann vissulega dansa á gráu svæði og leiðast það ekkert að fara fram á ystu nöf en fullyrðir að hann passi sig á að ganga aldrei of langt.
Geiri hefur í gegnum tíðina verið duglegur að láta fé af hendi rakna til góðgerðarmála og hefur meðal annars stutt dyggilega við íþróttafélög í Kópavoginum.
Andstæðingar hans telja þó víst að áhugi hans á góðgerðarmálum þjóni þeim tilgangi einum að bæta skuggalega ímynd hans á meðan þeir sem þekkja hann fullyrða að hugur fylgi máli.
Hvað sem því líður þá liggur það fyrir að ungmennafélagsandinn er Geira í blóð borinn og hann er gegnheill framsóknarmaður. Amma hans, Jakobína Ásgeirsdóttir, var hörð framsóknarkona og „mikill baktjaldamakkari innan flokksins,“ eins og einn viðmælenda Fréttablaðsins orðaði það. „Hann ólst því upp við það að Framsókn sé best og hefur aldrei hvikað frá því.“

Geiri á sjö börn og býr í Kópavoginum með Jaroslövu Davíðsson, eiginkonu sinni til níu ára, og sjö ára gamalli dóttur þeirra. „Hún er alveg frábær,“ sagði Geiri þegar hann lýsti eiginkonu sinni í Fréttablaðinu fyrir nokkrum árum. „Það er gott að ferðast með henni og hún er skapgóð ef ég geri ekkert af mér.“ Geiri er í hjarta sínu sagður mikill fjölskyldumaður og gerir lítið til að styggja frúna, þó að hann eigi það til að bregða undir sig betri fætinum þannig að eftir sé tekið eins og kom svo glögglega í ljós um helgina.

„Geiri er oftast rólegur heima og er fínn heimilisfaðir en þegar hann lyftir sér upp kaupir hann sér vodka og þrjá kassa af lítilli kók í gleri. Hann blandar aldrei í annað,“ segir vinur Geira sem hefur átt með honum margar góðar stundir í gegnum árin. „Svo fer hann og finnur sér einhverja til að drekka með og er alveg sama hverjir það eru svo lengi sem þeir eru skemmtilegir. Hann nennir ekki að drekka með leiðinlegu fólki.“ Samkvæmt þessu má því ætla að það hafi verið hress mannskapur sem gisti fangageymslur með honum um liðna helgi.

Þá er Reykjavík eina ferðina enn orðin ein hættulegasta borg í heimi og ef marka má dramatískar fréttir fjölmiðla jafnast ástandið í miðbænum um helgar á við það sem gerist verst í Beirút.
Menningarstigið á Laugaveginum er þar fyrir utan að sögn nær því sem þekktist á Sturlungaöld en því sem maður hefði getað búist við á þeirri tuttugustu og fyrstu.

Ofbeldi er vissulega alltaf krassandi fréttaefni en það er fátt nýtt í þessu. Íslendingar hafa verið berserkir, bavíanar og brjálæðingar með áfengi frá því land byggðist og nægir í þessu sambandi að minnast afreka Egils Skallagrímssonar, sem eyðilagði einu sinni partí með því að plokka augað úr gestgjafanum og æla upp í hann.

Uppátæki af þessu tagi þekkjast vitaskuld enn og þegar þau rata í fjölmiðla með tilheyrandi upphrópunum og dómsdagsspám fá góðborgararnir hland fyrir hjartað, byrgja glugga og setja slagbrand fyrir hurð. Samt hefur alltaf ríkt hálfgerð skálmöld á Reykjavíkurdjamminu og þau ósköp sem dundu yfir um helgina eru í raun síendurtekið efni.
Fautahjörðin virðist þó áberandi óróleg í augnablikinu en þeir sem á annað borð telja sig eiga eitthvað að sækja á djammið munu varla láta fréttirnar fæla sig frá fjörinu enda á alveg að vera hægt að djúsa í bænum án þess að eiga það á hættu að verða klofinn í herðar niður.

Í flestum tilfellum eru þetta ofbeldismenn að berja ofbeldismenn og það breytir engu hvar þeir skjóta upp kollinum. Hvort sem það er í Reykjavík eða á Selfossi munu kinnbein brotna og höfuðkúpur brákast.
Besta líftryggingin er því að hafa vit á að halda kjafti og blanda sér ekki í mál vígamannanna. Þá má vel kneyfa öl í borginni, alla daga og nætur, án þess að þurfa að reikna fyrirfram með því að missa líf eða útlim. Ég ætla í það minnsta að taka sjénsinn enda setur maður sig hvort eð er í bráða lífshættu á hverjum degi með því einu að fara fram úr rúminu.