Kvikmyndin Children of Men hefur vakið mikla og verðskuldaða athygli, ekki síst vegna þess hversu grimm framtíðarsýn hennar er. Í myndinni er mannkynið hætt að fjölga sér og allt stefnir því í ragnarök á einum mannsaldri eða svo. Við munum deyja út og myndinni hefur því verið lýst sem dystópíu. Útópíu með öfugum formerkjum.
Ég get engan veginn tekið undir þetta sjónarmið þar sem grunnhugmyndin að baki Children of Men er að mínu mati fullkomin útópía enda getur fátt gert heiminn betri en útdauði mannkyns.

Við höfum hvort eð er öll, óháð hörundslit og trúarbrögðum, getað sameinast um það eitt að skila heiminum til komandi kynslóða í verra ástandi en við tókum við honum. Eigingirni og græðgi einkenna allt mannanna brölt. Öll auðsöfnun, arðrán og náttúruspjöll yrðu hins vegar með öllu tilgangslaus ef enginn yrði til þess að erfa ósköpin og halda eyðileggingunni áfram.

Barneignir eru því í raun undirrót alls ills þó að rómantískar hugmyndir um ótal kraftaverk á degi hverjum hafi byrgt fólki sýn á þessa augljósu staðreynd. Ef við myndum öll fallast á að hætta að viðhalda stofninum gætum við sem fyrir erum hætt að horfa til framtíðar og beðið róleg eftir því að deyja út.
Landvinningar yrðu einskisverðir, þjóðarmorð óþörf þar sem við værum öll á útleið og öllum yrði slétt sama um hver ætti kvótann.

Nýrýkir auðmenn gætu haldið áfram að borga útbrunnum poppurum formúur fyrir stundarskemmtun án þess að nokkur þyrfti að hneykslast enda ekkert annað að gera en eyða öllum peningunum á meðan tími gefst til.
Síðasti maður út myndi svo slökkva ljósin og með tímanum myndi náttúran, mölur og ryð granda öllum stálstyrktu og steinsteyptu minnisvörðunum um græðgi okkar og heimsku. Dýr merkurinnar myndu aftur ríkja og án okkar yrði jörðin paradís.

Theodór Júlíusson hefur komið víða við á löngum leikferli. Áður en leiklistin heltók hann var hann bakari á Siglufirði. Þórarinn Þórarinsson ræðir við Theodór um bakstur, ást á elliheimili, gítargutl og síldarævinýri.

Theodór er lærður bakari og þótt leiklistin hafi verið honum hugleikin síðan í æsku gerði hann ráð fyrir því að baksturinn yrði ævistarf hans. „Ég kláraði sveinsprófið 19 ára gamall. Þá gifti ég mig líka og eignaðist mitt fyrsta barn skömmu síðar. Við fórum svo þrjú til Noregs eftir sveinsprófið og þar fór ég í konditorinám í eitt og hálft ár. Meiningin var auðvitað að leggja þetta fyrir sig,“ segir Theodór.

Frá Noregi lá leið Theodórs til Reykjavíkur en eftir stutta viðdvöl fór hann til Ísafjarðar þar sem Gamla bakaríið bráðvantaði bakara. „Ég var á Ísafirði í tvö ár og þar hellti ég mér strax út í leiklistina. Ég starfaði með Litla leikklúbbnum á Ísafirði með mjög góðu fólki. Þarna kom gott fólk til að leikstýra og maður fylltist miklum áhuga.“

Ólæknandi leiklistarbaktería

Leiklistarbakterían hafði þó grasserað í Theodóri miklu lengur. „Þetta hefur alltaf fylgt mér. Faðir minn var í leiklist og ég stundaði áhugaleik á Siglufirði af miklu kappi, tók virkan þátt í félagsstarfi í skólanum og var prímusmótorinn í leikfélaginu á Siglufirði.“ Theodór segir unglingsárin einnig hafa snúist mikið um tónlist og hann stofnaði hljómsveit með félögum sínum sem leystist ekki upp fyrr en hann fór til Noregs.

Eftir Ísafjarðarárin sneri Theodór aftur á heimaslóðir og tók við rekstri bakarís á Siglufirði. „Ég rak bakaríið í tvö til þrjú ár en þá var komin einhver ólund í mig og ég var farinn að finna á mér að þetta myndi ekki verða ævistarf mitt.“ Theodór hætti rekstrinum og gerðist æskulýðs- og íþróttafulltrúi Siglufjarðar. „Ég fór samt aftur á fullt í leiklistinni, varð formaður leikfélagsins og sótti nokkur námskeið bæði hér heima og erlendis.”

Aftur í baksturinn

Theodór segir að það hafi komið niður á pyngjuni þegar hann hætti eigin rekstri og gerðist launamaður. „Það varð allt erfiðara enda heimilið stórt og dæturnar orðnar þrjár.“ Theodór þáði því tilboð um starf í bakaríi á Dalvík með möguleika á að gerast meðeigandi. „Við hjónin slógum til og fluttum til Dalvíkur. Þar byrjar sama sagan og ég kemst strax í samband við fólk í leikfélaginu á Dalvík og held áfram að leika þar.“
Á Dalvík komst Theodór í kynni við fólk hjá Leikfélagi Akureyrar sem hafði þá var orðið atvinnuleikhús. Hann var síðan ráðinn þangað árið 1978.

Stokkið út í nám

„Það truflaði mig svolítið að hafa ekki einhvers konar leikaramenntun þó ég hafi verið duglegur að sækja námskeið og sótti um í skólanum Drama Studio í London, komst inn og fór út árið 1986. Þetta var raunverulega framhaldsnám og ég útskrifaðist þaðan eftir árs nám. Þetta var óskaplega skemmtilegt og ég naut þess líka að hafa töluvert mikla sviðsreynslu umfram aðra nemendur enda hafði ég þá þegar unnið með mörgum góðum leikstjórum en það er á við margra ára nám.“

Sest að í Borgarleikhúsinu

Haustið 1988 fór Theodór suður til þess að leika gestahlutverk hjá Leikfélagi Reykjavíkur í
söngleiknum Heimsmeistarakeppninni í maraþondansi eftir Horace McCoy. „Ég fékk leyfi til að fara suður og þetta hafði þau áhrif á mig að ég fór að hugsa mér til hreyfings,“ segir Theodór, sem fékk lausráðningu við Borgarleikhúsið í kjölfarið. „Þetta var um það leyti sem Borgarleikhúsið opnaði og konan mín fékk vinnu í miðasöluni og varð fjótlega gerð að miðasölustjóra. Eftir þetta var í sjálfu sér ekki aftur snúið og við tókum ákvörðun um að flytja alfarið suður. Ég fékk svo fastráðningu við Borgarleikhúsið 1991 og hef verið hér síðan.“

Síldarævintýrið

Sú taug sem tengir Theodór við Siglufjörð er römm og æskustöðvarnar eru honum ofarlega í huga. „Ég er fæddur þarna og uppalinn og konan mín líka. Við sóttum alltaf mjög mikið á Siglufjörð, til dæmis eftir að við fluttum til Akureyrar. Við eyðum yfirleitt sumarfríunum þarna enda eigum við mikið af ættingjum á Siglufirði og ég stundaði sjómennsku þaðan á sumrin. Árið 1991 var sú hugmynd viðruð við mig að reynt yrði að gera eitthvað um verslunar-mannahelgi í tengslum við Síldarminjasafnið. ”

Theodór sá fyrir sér að þetta gæti orðið gaman, sló til og tók að sér skipulagningu fyrsta Síldarævintýrisins. „Þetta heppnaðist vel. Við vorum heppin með veður og það komu ótrúlega margir miðað við hversu fyrirvarinn var stuttur. Það var því ákveðið að halda þessu áfram og endurtaka leikinn að ári. Þá varð alger sprenging. Það var eiginlega alveg skelfilegt. Það kom svo mikið af fólki.“

Allt fór þetta þó vel og Theodór var í fremstu víglínu Síldarævintýrisins á næstu árum. „Það er mjög gefandi og gaman að fá að taka þátt í einhverju sem lukkast jafn vel en eftir sex ár var ég eiginlega búinn að fá nóg. Þetta er slítandi til lengdar og þar sem ég hafði nóg að gera í leikhúsinu á veturna þótti mér tími til kominn að fá aftur almennilegt sumarfrí. Ég ákvað því að hætta en sem betur fer tók gott fólk við þessu og þetta hefur haldið áfram allar götur síðan.“

Stormarnir sækja í sig veðrið

Theodór og félagar hans sem byrjuðu að spila popptónlist í hljómsveitinni Stormar á Siglufirði 1963 komu aftur saman eftir að Síldarævintýrið varð að veruleikaog hafa síðan komið fram af og til á Siglufirði. „Það má segja að þetta sé tómstundagaman fyrir okkur.“
Theodór segist „gutla svolítið á gítar“ með sveitinni en hann hafi fyrst og fremst verið söngvari sveitarinnar og gegni því hlutverki enn. „Við byggjum alfarið á þeirri tónlist sem við spiluðum í gamla daga, Kinks, Rolling Stones og svo framvegis.“
Stormarnir hafa haft hægt um sig síðustu tvö ár eða svo en eru að sækja í sig veðrið. „Þessa dagana erum við að taka okkur saman í andlitinu og erum komnir í startholurnar. Við höfum bara haft svo mikið að gera að það var ágætt að taka smá pásu.“

Ást á elliheimili

Theodór er að æfa fyrir söngleik sem til stendur að setja á fjalirnar í Borgarleikhúsinu í febrúar. „Þetta er samstarfsverkefni Borgarleikhússins og Vesturports. Vinnuheitið á söngleiknum er Ást og hann gerist á elliheimili. Þeir sömdu þetta Gísli Örn Garðarsson og Víkingur Kristjánsson. Ég er að vinna þarna með mjög skemmtilegu fólki eins og Kristbjörgu Kjeld, Ómari Ragnarssyni, Magnúsi Ólafssyni, Pétri Einarssyni, Hönnu Maríu Karlsdóttur og Charlotte Böving. Það verður mjög spennandi að sjá hvernig þetta kemur út og líf á elliheimili er spennandi viðfangsefni að taka fyrir.“

Sköpunargleðin og krafturinn í Vesturportshópnum hefur vakið mikla athygli á undanförnum árum og Theodór segir samstarfið vera mjög skemmtilegt. „Ég kynntist flestum þessum krökkum sem eru í Vesturporti þegar þau byrjuðu hér í Borgarleikhúsinu. Gísli Örn, Nína og Björn léku öll í Púntila og Matta þar sem ég fór með burðarrulluna. Ég þekki þessa krakka vel og hef fylgst stoltur með sigrum þeirra sem eru alveg ótrúlegir og þau hafa sýnt fram á að leiklist er er útflutningsvara. Það er mjög gaman að vera kominn í vinnu með Gísla Örn sem leikstjóra.“

Vondir menn og góðir

Theodór skýtur reglulega upp kollinum í íslenskum kvikmyndum og hann fer ekki leynt með að kvikmyndaleikurinn á afskaplega vel við hann. „Þetta er allt annað form og allt öðruvísi vinna en mér finnst þetta mjög skemmtilegt. Ég er þakklátur fyrir að hafa fengið tækifæri til að leika í talsvert mörgum bíómyndum og fást við ólík hlutverk. Það litar starfið að fá að fara í eina og eina bíómynd. Ég hef verið mjög heppinn að fá að vinna með leikstjórum eins og Friðriki Þór, Ragnari Bragasyni, að ég tali nú ekki um Baltasar Kormák sem er stórkostlega skapandi listamaður sem sannur heiður er að fá að vinna með.“

Baltasar leikstýrði Theodór í Mýrinni þar sem sá síðarnefndi fór á kostum sem illmennið og fautinn Elliði en í sameiningu tókst leikaranum og leikstjóranum að laða fram villidýrið í dagfarsprúða norðanmanninum. „Þessi rulla hefur vakið mikla athygli en ég hugsaði aldrei um hversu svakalegur hann er. Þetta er bara verkefni sem þarf að leysa og í sameiningu tókst okkur að gera persónuna eins og hún átti að vera: Ógnvekjandi glæpamaður! Það er bara þannig með þessa blessuðu leiklist að það þýðir ekkert að vera að velta sér upp úr rullunum. Maður skilar bara persónunum eins og þeim er lýst og þær koma fyrir í handritinu hvort sem um er að ræða vonda eða góða menn.“

Þórarinn Tyrfingsson, yfirlæknir SÁÁ, segir skilningsleysi stjórnvalda, einkum framsóknarmanna, á málefnum drykkjusjúkra og vímuefnaneytenda, átakanlegt. Með því að vísa fyrri skjólstæðingum Byrgisins til Samhjálpar, sem Þórarinn kallar ofsatrúarhóp, hafi Magnús Stefánsson, félagsmálaráðherra, opinberað það viðhorf ráðamanna að fíkn sé synd en ekki sjúkdómur.

„Framsóknarflokkurinn hefur ráðið þessum málaflokki og bæði þingmenn og ráðherrar flokksins hafa mótað þessa stefnu sem nú er augljós og sýnileg öllum,“ segir Þórarinn og bætir því við að hingað til hafi verið litið á fíkn sem sjúkdóm og það veki því furðu að yfirvöld hafi ekki séð ástæðu til að leita ráða hjá SÁÁ og fagfólki sem fengist hefur við sjúkdóminn.

„Það hefur ekki nokkur einasti embættismaður eða stjórnmálamaður haft samband við mig sem forstöðumann þessarar stofnunar eða borið formlega upp erindi við okkur út af þessu máli. Enginn.“
Þórarinn sendi heilbrigðisráðherra þó, sumarið 2004, greinargerð um málefni endurkomufólks og kom með tillögur til úrbóta. Við þetta tækifæri varaði Þórarinn einnig við hættunni sem fælist í því að fela trúarhópum ummönnun þessara einstaklinga.“

Syndaaflausn er ekki lækning

„Ég segi nú ekki að okkur finnist við sniðgengin en ég er harmi sleginn yfir þessu þar sem þarna kemur svo berlega í ljós hvaða stefnu og hugmyndafræði Framsóknarflokkurinn hefur í málefnum vímuefnasjúks fólks. Það er litið á þetta fólk sem syndugt og að besta meðferðin við fíknisjúkdómum sé kristniboð og syndaaflausn innan um það sem ég myndi hiklaust kalla ofsatrúarsamtök. Það er ekki hægt að lýsa því öðruvísi þegar fólk má ekki hugsa eða bera fram eðlilegar spurningar og er bara vísað á Biblíuna og öllum spurningum er svarað með orðréttum tilvitnunum í hana. Þetta er ofsatrú sem kemur í veg fyrir eðlilega hugsun og að menn nýti sér þá nútímaþekkingu sem er fyrir hendi í þessu þjóðfélagi.“

Tímaskekkja Framsóknar

Þórarinn leggur áherslu á að fíkn sé sjúkdómur og ætti því að vera meðhöndluð sem slík en stjórnvöld virðist hafa misst sjónar á þeim skilningi. "Málið er einfaldlega það að svo lengi sem ég man hefur íslenska þjóðin og heilbrigðisyfirvöld litið svo á að áfengis- og vímuefnafíkn væri sjúkdómur og meðhöndlað hann með lögum og fjárveitingum á þann hátt. Það skýtur því skökku við að nú, árið 2007 skuli forystumenn og allir innan Framsóknarflokksins meðhöndla málið með þessum hætti. Það er líka enn undarlegra að þeir sem talað hafa fyrir hönd Sjálfstæðisflokksins virðast vera sömu skoðunar en mér þykir furðulegt að þeir skuli ekki þvo hendur sínar af þessari stefnu frekar en að halda fram að hún hafi borið góðan árangur.”

SÁÁ beinir skjólstæðingum sínum til AA-samtakana og mælir með 12 spora kerfi þeirra í baráttu fólks við fíknina. Annað spor AA er svohljóðandi: „Við fórum að trúa að máttur, okkur æðri, gæti gert okkur heil að nýju.“ AA-leiðin gerir því ráð fyrir því að meinið sé að einhverju leyti andlegt og lausnin hljóti því að þurfa að vera það líka. „Þarna er kynnt leið sem hefur virkað fyrir marga en það er þó tekið fram að hún virkar ekki fyrir alla,“ segir Þórarinn og bætir við að hvorki AA-bókin né AA-kerfið eitt og sér dugi til meðferðar við áfengis- og vímuefnafíkn einstaklina. „Það lesmál hefur ekki verið endurnýjað í áratugi. Biblían er miklu eldri og því enn síður tæk þó menn geti byggt upp slíkt prógramm þá myndum við nú ekki gera það með núverandi þekkingu.“

Kosningamál

Þórarinn bætir því við að valdhafar verði að gera það upp við sig hvað fíknsjúkdómar eru í þeirra huga. „Haldi þeir að þetta sé synd þá skulu þeir bara koma fram með það og þá er það þeirra pólitíska stefna sem verður lögð í dóm kjósenda í næstu kosningum en þetta er greinilega stefna Framsóknarflokksins og hluta Sjálfstæðisflokksins eins og staðan er í dag.“

Þó þessi staða sé komin upp nú segist Þórarinn þó ekki líta svo á að um skyndilega stefnubreytingu í málaflokknum sé að ræða. „Þetta hefur legið fyrir framan mann og fyrir augum mínum í nokkurn tíma. Ég hef haft vísbendingar um það hvernig farið er með skjólstæðinga okkar á þessum trúarheimilum en einhvern veginn hef ég ekki viljað trúa því að svona væri farið með fólk. Það er ekki fyrr en allt í einu, á síðustu dögum, að hakan dettur niður á manni og maður gerir sér allt í einu ljóst hvernig þjóðfélagi við lifum í þó ég trúi þessu varla enn ef ég á að segja alveg eins og er.“

Litið niður á fíkla

Þórarinn segir skilningsleysi stjórnvalda einnig kristallast í ákvörðun ríkisstjórnarinnar um að fela lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins formennsku í nefnd sem ætlað er að fjalla um málefni langt leiddra vímuefnasjúklinga. Aftur skíni í gegn skilningsleysi á eðli sjúkdómsins.

„Ég skrifaði greinar í Morgunblaðið fyrir nokkrum árum um að það þyrfti að leiðrétta stefnuna í vímuefnamálum því hún væri komin í þann farveg að það bæri að meðhöndla það fólk sem er að nota ólögleg vímuefni sem afbrotamenn. Ég hef heldur viljað halda hinum áherslupunktinum á lofti, að þetta væri fyrst og fremst sjúkt fólk og það ætti að meðhöndla það með betri heilbrigðisþjónustu en ekki auknum refsingum. Með þessari nefndarskipan, þar sem lögreglustjóri er í forsvari, sýnist mér enn meiri áhersla lögð á það að fólk sem er heimilislaust og er í vanda vegna geðsjúkdóma og fíkniefnaneyslu sé viðfang lögreglu og dómskerfis og það er yfirleitt litið svo á að það sé afbrotafólk.”

Vanhugsuð neyðarúrræði

Þórarinn segist með gagnrýni sinni ekki vera að setja út á það þótt yfirvöld þurfi í vandræðum sínum að grípa til ýmissa neyðarúrræða. „Ég skil það vel að þegar jafn viðamiklar breytingar hafa orðið í heilbrigðiskerfinu og raun ber vitni þá komi það niður einhvers staðar og getur birst með ýmsu móti sem við kærum okkur ekki um. Ég er ekki að setja út á það. Heldur að hugmyndafræðin sé sú að ekki sé leitað til fagfólks og láta þá þekkignu sem við höfum yfir að ráða í geðlækningum, fíknlækningum og félagsvísindum ráða því til hvaða úrræða við grípum þegar við erum í slíkum vanda sem við erum í nú.“

Janúar er ekki skemmtilegur mánuður en samt hefði maður haldið að fólk gæti fundið sér eitthvað ögn uppbyggilegra að gera í myrkrinu, kuldanum og snjófjúkinu en góna endalaust á vömbina á sér. Hvert sem ég kem, hvar sem ég er, í blöðum og sjónvarpi er fólk endalaust að tala um átök og að koma sér í form. Mér finnst ég vera skelfilega útundan í þessari umræðu allri vegna þess að ég bætti ekki á mig milligrammi yfir hátíðarnar. Hef í raun verið fastur í 63 kílóunum eftir að ég hætti að drekka bjór fyrir þremur árum.

Það er ekki nóg með að mér finnist ég vera útundan vegna þess að ég get auðvitað ekki tekið þátt í umræðum og reynslusögum um átök, í það minnsta ekki átök við eigið spik, heldur upplifi ég mig lítinn og horaðan, beinlínis minnimáttar.

Í Fréttablaðinu í gær var talað við mann sem hefur misst alla mína líkamsþyngd og rúmlega það á 10 mánuðum. Heill ég! Fokinn eins og ekkert sé. Mér finnst ég því eðlilega hálf feigur þegar ég heyri fólk tala um megrun. Hefði ég farið í svona átak væri ég ekki lengur til.

Á meðan fjöldinn þráir það að léttast og komast í eitthvert órætt „form“ á ég þá ósk heitasta að þyngjast. Ég hef sett mér það takmark að bæta á mig 7 kílóum á árinu og rjúfa 70 kílóa múrinn með látum. Veit samt ekki hvernig ég fer að því þar sem ég hef gert nokkrar atrennur undanfarið. Ég ét hamborgara, pizzur, egg og beikon, pasta með rjómaostasósu og nautakjöt með bernaise eins og ég eigi lífið að leysa en allt kemur fyrir ekki. Ekki gramm.

Það blasir svo sem við að þessi langþráðu sjö kíló gætu leynst í fljótandi brauðinu, bjórnum, en ég leggst svo lágt að drekka þann fjanda aftur. Bjór er ekki bara bragðvondur heldur fádæma hallærislegur og leiðinlegur drykkur sem lúðar drekka. Að ætla að fita sig með bjórdrykkju er því álíka töff og að megra sig með því að drekka Herbalife. Nei takk. Þetta hlýtur að hafast með rjómasósum og snakki.

Hjónin Jonathan Dayton og Valerie Faris slógu óvænt í gegn með sinni fyrstu kvikmynd, Little Miss Sunshine, sem fjögur þúsund manns hafa séð á þeirri viku sem hún hefur verið sýnd í Reykjavík. Þórarinn Þórarinsson ræddi við Jonathan um þessa litlu krúttlegu mynd sem flytur þann boðskap að fólki sé farsælast að líta á lífið sem dans.

Little Miss Sunshine er lítil mynd sem hefur slegið í gegn hvarvetna og það er óhætt að segja að hún hafi fengið draumabyrjun þegar hún var sýnd á Sundance kvikmyndahátíðinni þar sem áhorfendur risu úr sætum sínum að lokinni frumsýningu og hylltu höfunda hennar með dynjandi lófaklappi. Sigurganga myndarinnar hefur verið óslitin síðan en þessar miklu vinsældir komu leikstjórunum í opna skjöldu.

„Þessar vinsældir komu okkur á óvart, ekki síst þar sem þetta er okkar fyrsta mynd,“ segir Jonathan en þau hjónin hafa unnið saman að kvikmyndagerð í um 20 ár og hafa meðal annars gert tónlistarmyndbönd fyrir R.E.M., Janet Jackson og Paulu Abdul. „Við höfum alla tíð verið heilluð af kvikmyndagerð og töldum okkur vera með frábært efni í höndunum en óraði ekki fyrir þessu. Það eina sem við vissum var að sagan og innihald hennar skiptu okkur miklu máli en það er alls ekki sjálfgefið að það sem maður heillast af höfði til annarra. Hvað þá fólki í öðrum löndum þannig að þetta hefur verið mjög ánægjulegt og þá ekki síst vinsældirnar utan Bandaríkjanna.“

Dönsum okkur frá metingnum

Little Miss Sunshine greinir frá ferðalagi fjölskyldu, hjónum með tvö börn, samkynhneigðum og þunglyndum frænda og rugluðum afa sem hefur tekið upp fíkniefnaneyslu á gamals aldri. Allt er fólkið í einhverjum andlegum hremmingum fyrir utan sjö ára dótturina en fjölskyldan leggur land undir fót þegar stúlkunni býðst að taka þátt í fegurðarsamkeppni barna. Aðstandendur hennar eru óttalegt minnipokafólk en eygir von um glæstan sigur og stendur þétt að baki yngsta fjölskyldumeðlimnum.

„Handritshöfundurinn sá Little Miss Sunshine fyrir sér sem nútímalega vegamynd sem segði þessa fjölskyldusögu án allrar tilfinningasemi og væmni. Ég held að myndin höfði jafnsterkt til fólks og raun ber vitni vegna þess að við þekkjum öll þessi vandamál og óöryggið sem persónurnar glíma við. Myndin fjallar um tvenn ólík lífsviðhorf sem takast á. Annars vegar að líta á lífið sem samkeppni og hins vegar sem dans. Þegar þú dansar gerir þú það einungis vegna þess að þú nýtur þess og hefur ekki áhyggjur af því að vera dæmdur. Þegar upp er staðið eru það þessi skilaboð sem myndin hefur fram að færa, að það sé farsælast að horfa á lífið eins og dans og njóta reynslunnar frekar en að vera í stöðugri samkeppni og einblína á það hvort maður sé númer eitt.“

Bandaríkjamenn missa sig í kapphlaupinu

„Ég held að Bandaríkjamenn séu sérstaklega uppteknir af því að vera númer eitt,“ segir Jonathan. „Heimurinn er hins vegar að breytast og þetta viðhorf er að breiðast út um allan heim. Við höfum því miður flutt þessa sigurvegaraþráhyggju út um víða veröld. Það eru alls konar keppnir í gangi úti um allt. Við erum til dæmis með American Idol í sjónvarpinu hérna en þátturinn er gerður eftir bresku módeli. Eigið þið kannski líka ykkar útgáfu af American Idol? Þetta er fáránlegt. Það er alveg út í hött hvað við leggjum öll á okkur en það er notalegt að sjá að fólk nær þessum punkti í Little Miss Sunshine.“

Jonathan segist hafa rekið sig á það að Bandaríkjamenn eigi það til að misskilja myndina og sumir haldi því fram að hún upphefji aumingjaskap. „Þetta er alls ekki rétt og punkturinn virðist því miður fara fram hjá þeim sem leggja þennan skilning í myndina. Við erum einfaldlega að segja fólki að láta ekki samkeppnina heltaka sig. Við erum einfaldlega að segja fólki að kalla sig ekki „sigurvegara“ og ekki „tapara“ heldur. Við erum í raun öll þátttakendur í einhvers konar fegurðarsamkeppni út í gegnum lífið en við megum ekki láta þetta lita alla tilveru okkar.“

Barnakeppnir litnar hornauga

Jonathan segir góðu heilli að þó mikið sé um fegurðarsamkeppnir barna í Bandaríkjunum þá séu þær almennt litnar hornauga. „Þessar keppnir ganga yfirleitt fram af fólki og þó það sé hellingur af þeim í gangi þá eru þær samt einkennileg menningarfyrirbæri á jaðrinum og flestum er brugðið þegar þeir sjá börnin á sviði. Öll börnin sem koma fram í myndinni eru raunverulegir keppendur í fegurðarsamkeppnum en við ákváðum að það færi best á því að sýna þessi börn eins og þau eru í raun og veru. Ég hef mínar persónulegu skoðanir á þessum keppnum en vildi í myndinni horfa á heildarmyndina og það hvernig við stillum okkur öll upp sem keppendur. Við vildum tryggja að fegurðarsamkeppnin yfirskyggði ekki myndina og kaffærði boðskapinn. Það er svo óneitanlega áhugavert að fólk úr þessum barnafegurðarsamkeppnabransa hefur tekið myndinni vel og lítur alls ekki á hana sem fordæmingu á fyrirbærinu.“

Vandað leikaraval

Leikararnir í myndinni þykja standa sig með mikilli prýði með hina ungu Abigail Breslin, Greg Kinnear og Toni Collette í broddi fylkingar en gamanleikarinn Steve Carell úr bandarísku The Office-þáttunum þykir einnig sýna á sér nýja og skemmtilega hlið í hlutverki frændans þunglynda.

„Við gerðum okkur fulla grein fyrir því að leikhópurinn gæti skipt sköpum fyrir útkomuna og vönduðum okkur vel þegar við völdum í hlutverkin. Við vissum að við yrðum að finna leikara sem gætu verið sannfærandi á tilfinningasviðinu og verið ekta og fyndir um leið. Steve Carell sagðist aldrei hafa litið svo á að hann væri að leika í gamanmynd þó hann hafi verið meðvitaður um að þetta væri fyndið og hann var því aldrei að reyna að vera fyndinn. Þetta er eitt af því sem fékk þetta allt til að ganga upp, að leikararnir voru ekki að rembast við að vera fyndnir.“

Samlynd hjón

Jonathan segir það síður en svo vefjast fyrir þeim hjónum að vinna saman og það sé ekki vandamál að hafa tvo leikstjóra. „Við erum gift, eigum þrjú börn og höfum unnið saman í rúm tuttugu ár þannig að fyrir okkur er það eðlilegasti hlutur í heimi að vinna náið saman. Við gerðum þetta allt saman og vorum alveg samstíga í gegnum allt ferlið. Við unnum bæði með leikurunum en þegar við tökum atriðin upp átti annað okkar það til að draga sig aðeins í hlé á meðan hitt hélt áfram að gefa leikurunum fyrirmæli en við gættum þess vandlega að lenda ekki í mótsögn hvort við annað.

Jonathan segir þau hjónin undir áhrifum frá ýmsum leikstjórum, evrópskum og bandarískum. Glöggir áhorfendur þykjast jafnvel greina skandinavísk áhrif í Little Miss Sun-shine og það er síður en svo úr lausu lofti gripið. „Við erum ofboðslega hrifin af myndunum Tilsammans og Fucking Åmål eftir Svíann Lukas Moodysson og svo höldum við mikið upp á Almodóvar.“

Ég er einföld manneskja og eyði tíma mínum yfir Skjá einum, drekk brennivín á virkum dögum og hangi á netinu. Ég er samt til og hugsa þótt tilvera mín sé ekki eftirsóknarverð eða spennandi. Ég er með alveg helling af skoðunum og veit ýmislegt betur en þið hin. Stjórnmálamennirnir sem eru alltaf að gaspra í sjónvarpinu eru fífl og fallega og fræga fólkið í Séð&heyrt og Mannlífi eru kórónaðir fábjánar sem eiga upphaf sitt og endi á glanspappírnum. Gervimanneskjur.

Þetta veit ég vegna þess að ég er alvöru maður. Venjulegur maður sem keyrir enn á sumardekkjum, skuldar tryggingar og átti að fara með bílinn í skoðun fyrir hálfu ári. Ég veit þetta allt vegna þess að ég kaupi matinn minn í Bónus og borða fiskbollur upp úr dós.

Sjálfsmynd mín er dælduð og mér líður ekki vel en samt er ég yfir þetta pakk hafinn enda er ég ekta þrátt fyrir allt.
Internetið hefur sem betur fer gefið mér tækifæri til þess að tjá mig og láta í mér heyra en áður en spjallrásirnar þar opnuðu var ég að springa af því ég þurfti að byrgja allar mínar meiningar innra með mér. Málefnin.com breyttu á sínum tíma lífi mínu og þar hef ég fengið útrás í nokkur ár. Þrasað við fólk á mínu plani og látið ráðamenn kenna á písknum mínum. Nú er þetta ball búið vegna þess að allir nafnlausu vinir mínir þarna eru búnir að stofna Moggablogg og tjá sig nú undir eigin nafni og jafnvel mynd og fá meiri athygli en ég þoli. Mér finnst ég ekki nógu klár til að stofna Moggablogg. Ekki enn.

Ég hef samt sem betur fer fundið mér enn betra athvarf á Barnaland.is. Þar hefur safnast saman fólk sem er verr statt andlega en ég og slúðrar um fallega og fræga fólkið. Ég þekki samt enga fræga en er búinn að vera duglegur að búa til sögur sem hitt liðið étur upp og finnst ég vera ógeðslega vel tengdur. Þarna er ég kóngur í ríki mínu og samt á ég ekki einu sinni börn og hef aldrei skipt á kúkableyju.

Mér leiðast flest mót. Sérstaklega íþróttamót, mannamót en fyrst og fremst mót mánaða og ára. Þessi tímamót virðast hafa þann tilgang einan að afmarka þjáningar og leiðindi á lífsleiðinni og auðvelda lánadrottnum að halda utan um skuldir vorar, reikna vexti og dráttarvexti ofan á þær og innheimta eftirstöðvar fortíðarsukks, sem væri auðvitað bara nútíðarsukk ef það þyrfti ekki alltaf að vera að rjúfa þá sögulegu samfellu, sem fábreytileg tilveran er, með mánaða- og áramótum.

Áramótin eru stærri og því verri en mánaðamótin en þá þykir tilefni til að staldra við, þakka fyrir liðið ár og óska fólki velfarnaðar á því næsta. Allt frekar innihaldslaust enda orðin tóm.

Sú iðja að standa eins og glópur á áramótum, líta um öxl og reyna um leið að spá fyrir um hið óorðna er fánýt en lýsandi fyrir það hversu mikinn óþarfa ys og þys við erum með út af einhverju jafn sjálfsögðu og að 1. janúar taki við af 31. desember. Þetta er alltaf í meginatriðum eins, ár eftir ár og dag eftir dag, ef því er að skipta.

Íslendingar eru enn sem fyrr grobbnir vitleysingar og oflátungar og í útlöndum er saklaust fólk brytjað niður af einbeittum vilja og geðveiki. Stundum meira að segja með sérstakri blessun Íslendinga. Það er ekki mikið varið í að staldra við og rifja þetta upp, sérstaklega í ljósi þess að það eina sem annálar gera er að færa manni heim sanninn um að mannkyninu er fyrirmunað að læra af sögunni og reynslunni.

Á nýliðnu ári voru framin mögnuð umhverfishryðjuverk og harðstjóri var hengdur. Þessi illvirki sem og mörg önnur voru framin í skjóli þess að þau væru Íslendingum og mannkyni öllu til heilla en samt verður árið 2007 ekkert betra en árin á undan enda á enn eftir að sökkva miklu landi, drepa fullt af fólki og nota fordæmd meðul illvirkja á þá sjálfa.
Vituð þér enn eða hvað?