Úr leikskrá Misery á NASA

Stephen King er óumdeildur konungur hryllingsbókmenntanna og hefur setið í hásæti sínu í rúm 30 ár en fyrsta skáldsaga hans, Carrie, kom út árið 1974. Vinsældir hans jukust hratt og örugglega í kjölfar þessarar blóðugu sögu eineltisfórnarlambs sem nær fram grimmilegum hefndum á kvölurum sínum með fjarhrifum. King festi sig síðan í sessi ári síðar með blóðsugusögunni Salem´s Lot sem kallast skemmtilega á við Dracula sem Bram Stoker skrifaði 1897.

Stephen King er fæddur árið 1947 í Portland í Maine og þar hefur hann búið mestan hluta ævinnar og fundið fjölmörgum sögum sínum stað þar, ekki síst í ímyndaða smábænum Castle Rock.
Þegar Carrie kom út vann King fyrir sér sem enskukennari, þénaði 6.400 dollara á ári og bjó með fjölskyldu sinni í hjólhýsi. Í dag veit hann ekki aura sinna tal og býr enn með Tabithu, eiginkonu sinni, í Maine en börnin þeirra þrjú eru löngu uppkomin.

King er með eindæmum afkastamikill rithöfundur og frá 1975 dældi hann út hryllingnum, gaf út í það minnsta einn langhund á ári. The Shining kom út 1977, The Stand 1978, The Dead Zone 1979 og Firestarter 1980. Árið 1981 sleppti hann morðóða hundinum Cujo lausum og 1983 steig hann bensínið í botn á morðóða kagganum Christine og fór hamförum í Pet Sematary.

Með þessum verkum Kings ávann hrollvekjan sér á ný lýðhylli í bókmenntum og þó margir rithöfundar hafi fylgt þeirri braut sem hann ruddi hrollvekjunni inn í samtíman ber hann enn höfuð og herðar yfir alla sporgöngumenn sína og er einn söluhæsti rithöfundur allra tíma.

Kvikmyndagerðarmenn voru eðlilega fljótir að átta sig á að hugverk Kings hentuðu vel til þess að skjóta bíógestum skelk í bringu og allar ofantaldar skáldsögur hans hafa verið kvikmyndaðar, sem og nánast allt annað sem hann hefur sent frá sér á prenti.

Leikstjórinn Brian De Palma reið á vaðið þegar hann kvikmyndaði Carrie 1976 og meistari Stanley Kubrick tók The Shining sínum tökum árið 1980 og hafði varanleg áhrif á hryllingsmyndabransann með nálgun sinni þó að King sjálfur kynni honum litlar þakkir.

Kvikmyndaútgáfur verka Kings eru æði misjafnar að gæðum og í öllum þessum aragrúa kvikmynda leynist oft á tíðum ótrúlegt drasl. Stundum er við kvikmyndagerðarfólkið að sakast þó ekki sé hægt að horfa framhjá því að King er sjálfur oft mistækur og það er síður en svo trygging fyrir gæðum kvikmynda að þær tengist nafni Kings. Myndir eins og The Shining, Stand By Me, Misery, The Shawshank Redemption og The Green Mile standa upp úr en þar tókst handritshöfundum og leikstjórum að vinna sérstaklega vel úr verkum höfundarins.

Stand By Me, Misery og The Shawshank Redemption eiga það sameiginlegt að þar lætur King allt yfirnáttúrulegt eiga sig en þó að fantasían taki öll völd í meirihluta verka hans er hann yfirleitt bestur með báða fætur á jörðinni og getur vel skrifað um venjulegt fólk í óvenjulegum aðstæðum, án þess að draugar, morðóðir bílar eða afturgengin gæludýr komi við sögu.

King er nefnilega ágætis rithöfundur þó að verk hans séu yfirleitt flokkuð sem hreinræktuð afþreying og því hálfgert rusl. Hann skrifar oft á tíðum skemmtilegan og lipran texta og getur, þegar vel liggur á honum, skapað áhugverðar persónur sem auðvelt er að heillast af og fá samúð með. Hryllingurinn er því oft lítið annað en umgjörð utan um sögur af fólki sem glímir við sömu vandamál og á í sömu innri baráttu og það fólk sem “alvöru” rithöfundar kryfja í verkum sínum.

King sýnir sínar bestu hliðar í Misery, þar sem hann keyrir upp magnaða spennu um leið og hann kafar ofan í hugarheim geðsjúks morðingja um leið og hann leikur sér með innri togstreitu rithöfundar sem vill brjótast undan oki fyrri verka sinna og hætta en getur það ekki.

Í Misery neyðist rithöfundurinn Paul Sheldon til þess að skrifa til þess að halda lífi og kaupir sér grið hjá brjálæðingnum Annie Wilkes með því að fóðra hana á köflum í rómantískri ástarsögu. Sagan átti síðar eftir að kallast á við líf Kings á undarlegan hátt en árið 1999 stórslasaðist hann þegar sendiferðabíll ók hann niður.

Eftir erfiða sjúkralegu lýsti King því yfir að hann myndi hætta að skrifa þegar hann væri búinn að hnýta nokkra lausa enda og ljúka við sagnabálk sinn The Dark Tower. Hléið sem hann gerði á skrifunum stóð þó ekki lengi því hann hefur tekið upp fyrri iðju og sendi nýlega frá sér tvær skáldsögur; The Cell og Lisey´s Story. Hann er vitaskuld ekki jafn illa settur og Sheldon þar sem hann hefur ekki morðóðan brjálæðing yfir sér sem hvetur hann áfram með því að sveifla exi yfir höfði hans en það er þó deginum ljósara að hryllingurinn heldur meistara sínum í heljargreipum og hann getur ekki hætt.

Á námsárum mínum vann ég fyrir mér og fjölskyldu minni með því að dæla bensíni. Þetta var vondur tími enda er Íslendingum í blóð borið að líta niður á fólk í þjónustustörfum og taka út á því alla þá gremju sem hleðst upp innra með þeim.

Fólk kemst upp með þetta í skjóli þess að þeir voru kúnnar og hefð því alltaf rétt fyrir sér. Þessi algalna og innantóma klysja sem gerilsneyddir markaðssérfræðingar hafa gert að heilagri ritningu með endalausri áherslu á “þjónustu” er auðvitað stórhættuleg og fyrst og fremst til þess fallin að gera fólk að ósjálfbjarga aumingum. En það er auðveldara að stýra neyslu aumingja þannig að markaðsfræðilega gengur þettta óvandaða herbragð upp.

Eftirlætishótun fúlu kúnnanna minna þegar þeim var misboðið var “þá fer ég bara eitthvert annað”. Við félagarnir á bensínstöðinni tókum þetta nú aldrei sérstaklega hátíðlega og gátum einhvern veginn ekki gert okkur grein fyrir því hvernig brotthvarf einhvers nöldrara gæti rústað tilveru okkar. Báðum þetta lið oftast vel að lifa og gerðum því kurteislega grein fyrir því að við kveddum það síður en svo með tárum.

Andúð mín á fólki sem er alltaf að fara eitthvert annað þegar því misbýður eitthvað smávægilegt er svo djúpstæð eftir þetta að ég fer helst aldrei neitt. Síst af öllu “eitthvert annað”.
Ég hef líka verið þeirrar gæfu aðnjótandi að kunna yfirleitt afskaplega vel við mig þar sem ég hef haft slímusetur. Gallinn við þetta er hins vegar að þegar maður kemur sér of notalega fyrir og hættir að nenna að hreyfa sig staðnar maður og ég hef því ákveðið að fara eitthvert annað. Ólíkt gömlu kúnnunum mínum geng ég hins vegar sáttur frá borði enda er ekkert vit í öðru þar sem það breytir engu hvert maður fer, Maður þarf alltaf að burðast með sjálfan sig.

Þrjátíu ár eru liðin frá því að Sylvester Stallone steig fyrst í hringinn í hlutverki hnefaleikarans Rocky Balboa. Í raun er illmögulegt að greina almennilega á milli persónunnar og leikarans og þeir fá nú báðir enn eitt tækifæri til þess að sanna sig í sjöttu Rocky-myndinni.

Sylvester Stallone naut gríðarlegra vinsælda á áttunda og níunda áratug síðustu aldar. Hann var ásamt Arnold Schwarzenegger helsta hasarmyndahetja Hollywood. Frægðina á hann helst að þakka tveimur þekktustu persónum sínum, Rocky og sérsveitahermanninum John Rambo.

Ferill leikarans hefur verið á jafnri og stöðugri niðurleið frá því hann lagði vélbyssuna frá sér árið 1988 og boxhanskana á hilluna tveimur árum síðar. Hann er þó ekki dauður úr öllum æðum og gerir nú tilkall til fornrar frægðar með sjöttu Rocky-myndinni, sem frumsýnd er á Íslandi í dag, og fjórðu Rambo-myndinni á næsta ári.

Rocky

Stallone hefur aldrei beinlínis þótt góður leikari og það er því ef til vill mörgum gleymt að árið 1976 var hann tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir bestan leik og handrit fyrstu Rocky-myndarinnar. Myndin sjálf fékk verðlaun sem besta myndin og leikstjórinn John G. Avildsen hampaði verðlaununum fyrir leikstjórn.

Myndin fjallaði um Rocky Balboa, mátulega treggáfaðan minnipokamann og annars flokks boxara sem fékk óvænt tækifæri til þess að mæta heimsmeistaranum í þungavikt, Apollo Creed, í hringnum. Rocky fór langt á viljanum þegar hann fékk stóra tækifærið og stóðst atið við meistarann í fimmtán lotur. Eftir það var Apollo dæmdur sigurinn en Rocky krækti í Adrian, stúlkuna sem hann elskaði.

Þetta gæti nánast verið saga Stallones sjálfs, sem var minniháttar leikari þegar hann skrifaði og lék í Rocky. Myndin var ódýr í framleiðslu en sló öllum á óvart í gegn á heimsvísu og eftir það voru honum allir vegir færir.

Rocky II

Rocky var í raun dæmigerð „fílgúdd-mynd“ og Stallone hélt sig við formúluna í Rocky II þar sem hann tók öll völd, lék aðalhlutverkið, skrifaði handritið og leikstýrði. Hér gengur Rocky að eiga Adrian og þeim fæðist sonur. Apollo er hins vegar ekki sáttur eftir fyrri viðureign þeirra þar sem hann er vændur um að hafa leyft aumingjanum Rocky að standa uppi í hárinu á sér í fimmtán lotur. Meistarinn skorar því aftur á Rocky en fer flatt á því þar sem Rocky kýlir hann kaldan og hampar heimsmeistaratitlinum.

Rocky III

Þegar hér er komið við sögu hefur Rocky himin höndum tekið. Er moldríkur heimsmeistari og býr í vellystingum. Hann ákveður að draga sig í hlé en þá stígur ófétið Clubber Lang fram, segir Rocky vera aumingja og skorar hann á hólm. Lang niðurlægir svo Rocky með rothöggi og hefur af honum titilinn.

Rocky er heillum horfinn þegar hans forni fjandi, Apollo, skýtur upp kollinum og tekur að sér að þjálfa hann svo hann megi endurheimta meistarabeltið. Apollo reynist haukur í horni og skipar Rocky að finna villidýrið í sér aftur og leyfa Lang að horfa í augu tígursins, rétt eins og hann mátti sjálfur gera áður en Rocky lamdi hann í gólfið. Lang á ekki sjö dagana sæla eftir þetta og Rocky endurheimtir titilinn eftir magnaðan bardaga.

Rocky IV

Árið er 1985 og Stallone stígur nú fram sem fullsköpuð kaldastríðshetja þegar hann mætir Rússanum Ivan Drago í hringnum. Svíin Dolph Lundgren lék andstæðinginn sem var í meira lagi ófétislegur og vitaskuld rakið illmenni. Rocky hefur í upphafi lítinn áhuga á að etja kappi við Drago en eftir að sá síðarnefndi drepur góðvin hans Apollo Creed með bylmingshöggi í bardaga bindur Rocky á sig hanskana og leitar hefnda.

Drago er dólgslegur sem fyrr og gerði frasann „I must break you“ ódauðlegan þegar hann ögraði okkar manni. Rocky er talinn eiga við ofurefli að etja en eftir stífa þjálfun í Síberíu rotar hann Drago og vefur sig alblóðugur í bandaríska fánann við undirleik hljómsveitarinnar Survivor sem kyrjar um hið brennandi hjarta sem er við það að springa.

Rocky V

Rocky er heillum horfinn. Gjaldþrota og fluttur aftur í slömmið í Fíladelfíu þar sem ævintýrið hófst. Hann er hættur að keppa enda heilaskemmdur eftir öll höggin sem hann hefur fengið. Eldurinn brennur þó enn í hjarta tígursins og hringurinn kallar. Hann snýr sér því að þjálfun ungs og efnilegs hnefaleikara en þegar hrokinn ber lærisveininn ofurliði þarf Rocky að lumbra á honum í gamaldags götubardaga. Þar sýnir hann að hann hefur engu gleymt og jarðar andstæðinginn.

Rocky Balboa

Þó að ekki hafi blásið byrlega fyrir Rocky í síðustu mynd mætir hann nú aftur til leiks eftir sextán ára hlé. Hann rekur lítinn veitingastað og skemmtir fastagestum sínum með frægðarsögum úr fortíðinni. Líf hans er ekki einu sinni skugginn af því sem hann átti að venjast í Rocky III. Adrian er látin og sonur hans vill ekkert með hann hafa. Rétt eins og í fyrstu myndinni fær hann óvænt tækifæri til þess að sanna sig á ný. Sú hugmynd kemur upp að leiða saman goðsögnina Rocky gegn ríkjandi heimsmeistara í hringnum. Þetta er meira hugsað sem grín en Rocky snýr þessu upp í tækifæri til þess að sýna og sanna að hann er bestur og andstæðingurinn fær því að horfa í augu tígursins, sem er helmingi eldri.

Hér má því segja að þeir Stallone og Rocky renni aftur saman en með Rocky Balboa ætlar Stallone að sýna hvað í sér býr og það verður ekki af kallinum tekið að hann er í flottu formi þó hann standi á sextugu.

Ég tók leigubíl um daginn. Það er svo sem ekki í frásögur færandi en ferðin var öll hin leiðinlegasta þar sem ég lenti á skrafhreifum leigubílstjóra. Þetta kom nokkuð flatt upp á mig þar sem allt fas mitt og framkoma sendir skýr skilaboð: „Haltu kjafti og keyrðu“. Kolsvarta áran sem umlykur mig hefur, árum saman, komið í veg fyrir að ég þurfi að halda uppi samræðum við leigubílstjóra.

Ég er ekki einn um að vilja þegja í leigubílum og kann ágæta sögu af einum þjáningarbræðra minna. Hann er þekktur þverhaus og tók einhverju sinni leigubíl í slagviðri, hávaðaroki og hellirigningu. Maðurinn var varla búinn að gefa upp áfangastað þegar ekillinn setti kjaftakvörnina í gang og malaði af miklum móð. Farþeginn hélt þetta út í fimm mínútur en strunsaði svo út úr bílnum á rauðu ljósi og kaus að ganga á leiðarenda, hundblautur með vindinn í fangið.
Sjálfur er ég of sporlatur og lífhræddur til að stökkva úr leigubíl á ferð en skildi samt ekki hvernig á því stóð að bílstjórinn skyldi valta yfir andfélagslegar varnir mínar, mislesa alla framkomu mína og álykta að ég nennti að eiga við hann orð.

Skýringin kom þó skömmu síðar þegar hann kom sér að efninu og því sem hann virkilega vildi ræða. Fjandans handboltann. Ég benti manninum á það að áhugi minn á handboltanum væri bundinn við það að hneykslast á því hvernig heil þjóð getur farið á límingunum yfir einhverju jafn innihaldslausu og fánýtu og þessu sporti. Eftir það ókum við í þögn. Ég var ekki í hans liði.

Íslendingar hljóta að vera eina þjóðin í heimi sem fagnar sigri í leik í riðlakeppni eins og verið sé að hampa heimsmeistarabikar. Undarleg þjóð sem getur sameinast um eitthvað jafn lítilfjörlegt og handbolta og Rockstar en er margklofin í velferðar-, umhverfismálum og öllu öðru sem skiptir heildina raunverulegu máli.