Ég velkist ekki í nokkrum vafa um að tóbak sé eðalfíkniefni sem stendur upp úr öllum þeim aragrúa eiturefna, löglegra og ólöglegra, sem hægt er að ánetjast. Áhrif þess eru örvandi og sljóvgandi í senn. Maður sturlast ekki við neyslu þess og breytist ekki í vitskertan bavíana við það að draga að sér tóbaksreykinn og finna nikótínið streyma um æðarnar. Maður getur keyrt bíl undir áhrifum þess og jafnvel hugsað heila hugsun eða tvær. Flest önnur fíkniefni notar maður hins vegar þvert á móti til þess að losna undan oki hugsunarinnar en með tóbakinu sýgur maður að sér kosmíska krafta og nikótínið sem skerpir hugann.

Gallinn við blessað reyktóbakið er hins vegar sá að það fer heldur illa með líkamann. Skemmir lungun, lamar bifhárin með tilheyrandi slímdrullu og rústar æðakerfinu. Margt þykir því benda til þess að langvarandi tóbaksnotkun geti dregið mann til dauða. Þar fyrir utan er ekki lengur með góðu móti hægt að fýra upp í sígarettu án þess að úr einhverju horni heyrist væl í smáborgaralegri tepru sem sakar mann um að sýna sér banatilræði með þeirri áður sjálfsögðu iðju að fá sér smók.

Ókostirnir við reyktóbakið eru því, illu heilli, fleiri en kostirnir og það er því ekki um annað að ræða en hætta. Verst bara að það er ekki heiglum hent þar sem tóbakið togar fastar í mann en heróín. Mér skilst að það sé fyrst og fremst nikótínið sem nær slíku tangarhaldi á reykingafólki að bæði sál og líkami garga á innspýtingu á svona eins og hálftíma fresti.

Alvörufíklum, eins og mér, er því fyrirmunað að drepa í síðustu sígarettunni eins og ekkert sé. Það er meiri háttar mál að hætta og það verður ekki gert án hjálpartækja. Fyrir utan geðlyfið zyban ber mest á allskonar nikótínmenguðu dóti sem á að slá á löngunina í sígó. Ég hef prufað plástra, tyggjó og sogtöflur en alltaf hallað mér aftur að bláu Camel-sígarettunum mínum enda orðinn þess fullviss, eftir allt þetta brölt, að sígarettan er, þrátt fyrir allt, fullkomnasta tólið til neyslu nikótíns.

Ég sá því ekki fram á annað en ég væri dæmdur til áframhaldandi reykinga, andnauðar og uppkasta í hóstarokum um miðjar nætur þegar lausnin birtist í litlu hvítu munnstykki. Þetta er lítill stautur með nikótínhleðslu sem maður sýgur eins og sígarettu. Stauturinn er vissulega ekki jafnsjarmerandi og alvörusígaretta en hann býr yfir meiri klassa en tyggjó og sogtöflur. Galdurinn við hann er svo fyrst og fremst sá að hann viðheldur öllum þeim kækjum sem fylgja reykingum en sígarettum fylgir margvísleg áráttuhegðun sem plástrar og tyggjó fá ekki rofið.

Eiríkur Jónsson, kollegi minn, kynnti mig fyrir stautnum og benti mér á að það væri einmitt „athöfnin“ sem fylgdi stautnum sem gerði gæfumuninn. Stauturinn fer vel í hendi og munni, rétt eins og rettan. Allir sem reykja eða hafa reykt vita að við tilteknar aðstæður er sígarettan ómissandi. Síminn hringir og maður kveikir í sígarettu áður en maður svarar. Þegar maður fær slæmar fréttir kveikir maður sér í sígarettu og nær að anda djúpt nokkrum sinnum á meðan taugaáfallið nær hámarki. Við þessar aðstæður er absúrd að skella plástri á upphandlegginn eða henda upp í sig tuggugúmmíi en fullkomlega eðlilegt að grípa stautinn.

Fyrir utan þennan augljósa kost er einnig ákveðin yfirlýsing fólgin í stautnum. Reykingar eru nefnilega mjög töff. Annars hefðu alvörutöffarar eins og Humphrey Bogart, Steve McQueen, Bette Davis og John Wayne aldrei reykt sig í hel. Manni finnst maður því vera býsna ósvalur fyrst eftir að maður hefur svipt sig sígarettunni og upplifir sig átakanlega berskjaldaðan þegar maður mætir fólki, sem manni er illa við á förnum vegi, án þess að geta horft framan í það, sljóum augum eins og Jean Paul-Belmondo, með rettuna lafandi í munnvikinu. Þá kemur stauturinn sér ákaflega vel þar sem honum fylgja þessi skýru skilaboð: ÉG REYKTI. ÉG ER TÖFF.

Stauturinn er því mögnuð heildarlausn á stórkostlegu heilsufarsvandamáli og ýmsum persónulegum flækjum og þar sem við félagarnir erum búnir að kveikja á honum er þess ekki langt að bíða að hann muni þykja svo flottur að jafnvel fólk sem aldrei hefur reykt fer að totta hann. Hvað reykingafólk sem vill hætta varðar er þetta í það minnsta ekki spurning. Það er gott að vera reyklaus og lausnin er að stauta sig hægt og bítandi frá fíkninni til betra lífs.