Að vera eða ekki vera ráðherra. Það er aðalmálið í dag. Öll vissum við svo sem að þessir tveir flokkar ætluðu sér að mynda stjórn. Plottið á bak við ríkisstjórnarmyndunina var gegnsærra en í nokkrum glæpaþætti sem sjónvarpsstöðvarnar hefðu mögulega getað rofið.

Í góðri sakamálasögu snýst allt um „mótív“. Það sem fær fólk til að fremja glæp. Í þessum íslenska stjórnarmyndunarþriller kom hins vegar ekkert á óvart enda keyrðu sömu hvatir alla hlutaðeigendur áfram, bæði þá sem náðu saman og þá sem urðu út undan, nefnilega viljann til valds. Og svo voru einhverjir að berjast fyrir pólitísku framhaldslífi sínu. En það lá líka ljóst fyrir og spennan var því lítil og plottið fyrirsjáanlegt.

Það eina sem við vissum ekki var hverjir yrðu ráðherrar. Þetta var spennufaktorinn og hann var fínn fyrir sinn hatt. Rétt eins og í kviðdómi í amerískri glæpamynd eru aðeins sæti fyrir tólf. Sumir hrósa nú happi og hampa ráðherratign á meðan aðrir sitja heima og bryðja járnið.
Annars ætlaði ég nú ekki að eyða prentsvertu í vangaveltur um persónur og leikendur í fyrirsjáanlegum ráðherratryllinum, sem formenn stjórnarflokkanna sömdu, heldur hugtakið „ráðherra“. Þetta orð hefur verið svo áberandi í allri umræðu síðustu vikur að ekki verður hjá því komist að staldra aðeins við það. Og hvað kemur þá í ljós?

Helst það að orðið „ráðherra“ er gersamlega úrelt. Arfur frá nítjándu eða jafnvel átjándu öld þegar ríkir, hvítir karlar drottnuðu yfir öllu og konur höfðu ekki einu sinni kosningarétt. Orðið „ráðherra“ er svo gildishlaðið, án þess að ég vilji sérstaklega fara að hljóma eins og póstmódernisti eða öfgafemínisti, að það hlýtur að þarfnast endurskoðunar.

Um forskeytið „ráð-“ þarf ekki að fjölyrða. Það segir sitt og þegar búið er að spyrða því saman við „herra“ er þetta allt orðið svo valdsmannslegt og þrúgandi að maður getur ekki með nokkru móti tengt hugtakið við embættismenn sem þiggja vald sitt frá fólkinu og eiga að starfa í þágu þess. Ráðherra er ekki einhver sem hefur með ákveðinn málaflokk að gera, heldur sá sem valdið hefur. Sá sem ræður. Og það liggur í orðinu að hann er karlmaður.

Lífið er tungumálið og tungumálið er lífið. Við skynjum allt í kringum okkur í gegnum tungumálið og engan þarf því að undra að sú femíníska kenning, sem er vel rökstudd, um að tungumálið sé eitt helsta kúgunartæki feðraveldisins hafi staðist tímans tönn.

Orðið „ráðherra“ gerir ekkert annað en renna stoðum undir hana og hlýtur því að mæta andófi á 21. öldinni. Við erum nú með heilar fjórar konur í ríkisstjórn. Þær eru allar karlgerðar af tungumálinu og gerðar að ráðherrum. Það mætti skrifa langt mál um að konurnar í ríkisstjórn ættu að vera fleiri en ég læt það eiga sig að sinni og ætla heldur ekki að fara fram á að fleiri hæfar konur verði gerðar að herrum. Allir sem gæddir eru heilbrigðri skynsemi vilja jafnan rétt karla og kvenna. Í öllu.

Ráðherrann hlýtur því brátt að heyra sögunni til en allar góðar vættir forði okkur frá orðskrípinu „ráðfrú“. Væri ekki frekar nær að horfa til Bandaríkjamanna sem eru með „secretaries“ í stað ráðherra. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, ritari utanríkismála, hljómar alls ekki svo illa og það sem mestu skiptir er að Halldór Ásgrímsson hefði líka staðið vel undir því að vera ritari utanríkismála. Er ekki mál til komið að gefa ráðherrunum frí og leyfa riturunum að sinna sínum málum með sóma óháð kynferði, kynhneigð, litarhætti, trú og öllu því sem skilur okkur að um leið og það bindur okkur saman?