Eina ferðina enn var svindlað á okkur Íslendingum í Eurovision og við deildum neðsta sætinu með Norðmönnum, þrátt fyrir að hafa aldrei sent jafn gottt lag og glæsilega flytjendur til að leggja álfuna að fótum okkar. Hvað klikkaði eiginlega? Hvernig getur frábært popplag, samið af markaðsmanni og Skítamóralstextahöfundi, sem lagði sjálfan Mörð Árnason í málverndarglímu, hafnað á botninum?

Svarið liggur í augum uppi og þó enginn hafi boðið mér í Evróvisjónpartý og ég hafi því ekki heyrt neinar nýjar samsæriskenningar um það hvernig þessi og hin þjóðin sniðgekk okkur út af þessu og hinu, þá held ég að það sé ekki hægt að túlka þessa ömurlegu niðurstöðu (að deila botnsætinu með Norðmönnum sem eru heimsmeistarar í Eurovisiontapi) öðruvísi en á þann veg að verið sé að refsa okkur fyrir að vilja ekki vera aðilar að ESB. "Ef þið viljið ekki spila eftir okkar reglum, skulið þið drulla ykkur út af vellinum". Þetta er ábyggilega mórallinn á bak við þetta undarlega tap okkar snilldarlega samansetta TwoTricky dúetts. Mesta furða að sá snaggaralegi stjórnmálaskýrandi Gísli Marteinn Baldursson hafi ekki komið auga á þetta á meðan hann býsnaðist yfir heimsku og tónblindu dómnefnda nágrannalanda okkar.

Það þarf greinilega miklu meira en digurvaxinn markaðsmógúl til að gera Ísland að stórveldi í Evrópu tónlistarinnar, það þarf nefnilega digurvaxinn stjórnmálamann til að gera drauminn um fyrsta sætið að veruleika. Þrýstingur þjóðarinnar á Davíð Oddsson um að koma okkur inn í ESB hlýtur að stóraukast við þessi válegu tíðindi frá Danmörku. Hann hefur eitt ár til stefnu. Napurt og dapurt ár sem við hin notum til að sleikja sárin og pizzusalar og BT leita leiða til að græða geðveikt á einu kvöldi í maí árið 2002. Eurovision markaðsbrellan er nefnilega ónýt í bili.

Annars endist sorgin varla lengur en fram yfir helgi, þar sem lagahöfundurinn frækni verður ekki í vandræðum með að fegra þessa sneypuför. Markaðsmönnum er það nefnilega eðlislægt að hagræða staðreyndum, þannig að þegar upp er staðið "var þetta rosalega tæpt hjá okkur, en við rétt héldum neðsta sætinu".

Krónan er í andarslitrunum, bensínverð er að rjúka upp úr öllu valdi og bráðum fylgir allt annað í kjölfarið. Mikið var segi ég, enda er þetta góðærisþvaður fyrir löngu komið út í algera vitleysu og ég kem ekki til með að sakna þessa góðæris, enda varð ég aldrei var við það. Þetta hefur trúlega, lengst af, bara verið í nösunum á forsætisráðherra og ég skil eiginlega ekkert í góða hirðinum að ljúga svona vitleysu að sauðunum sínum. Það fer nefnilega Íslendingum ekki vel að halda að þeir hafi eitthvað milli handanna, þar sem þeir auka bara umframeyðsluna og kóróna svo vitleysuna með því að versla sér alls konar hlutabréf í Díkódum og Thermóplúsum og skilja svo ekkert í því að í stað þess að eiga sand af seðlum eru þeir allt í einu að fara á hausinn.

Þetta er nú samt ekki versta hliðin á þessu góðærisbulli. Það sem fer mest í taugarnar á mér í þessu öllu er að um leið og atvinnuástandið rétt skánar hverfur gott og traust fólk úr vanmetnu láglaunastörfunum og allar sjoppur, bensínstöðvar og stórmarkaðir fyllast af hysknum unglingum og alls kyns vanvitum. Það er auðvitað óþolandi að fá afgreidda dísilolíu á bensínbíl, smurolíu á vatnskassann, standa við kassann í sjoppunni og bíða endalaust á meðan gelgjan í afgreiðslunni blaðrar út í eitt um ævintýri næturinnar í gemsann sinn án þess að virða mann viðlits.

Allt þetta mun nú heyra sögunnni til. Dabbi þarf bara að finna einhvern hentugan blórabögul til að kenna um ófarirnar og eftir slatta af gjaldþrotum og sjálfsmorðum fer lífið að ganga sinn vanagang; "fagfólkið" fyllir aftur stórmarkaðina, sjoppurnar og bensínstöðvarnar og við förum að láta enda ná saman mánaðarlega með yfirdráttarheimildum, laus við allar grillur um að gull og grænir skógar séu handan við hornið.

Umræður um tilgang og gildi fjölmiðla hafa verið æði líflegar og skemmtilegar undanfarið, ekki síst fyrir tilstilli eina fjölmiðilsins á Íslandi sem stundar alvöru blaðamennsku, að vestrænum hætti, eða eitthvað í þá áttina. Ritstjórar þess blaðs, DV, hafa komið með ómetanlegt innlegg í umræðuna. Þessi innlegg sem birtast í leiðurum "alvörublaðsins" verða þó sennilega seint til þess fallin að varpa vitrænu ljósi á málið, en það er þó ekki hægt annað en hafa gaman að þeim, þar sem þau vekja upp fleiri spurningar en þau svara, ekki síst um eðli DV og veruleikatenginu þeirra sem í blaðið skrifa.

Þversagninar í málflutningi þeirra Jónasar og Óla Björns eru svo magnaðar að þeir virðast slegnir algerri blindu á þau vinnubrögð sem stunduð eru undir þeirra stjórn. Ég þarf nú varla að fjölyrða um skoðanir blaðafulltrúa ríkisstjórnarinnar, sem birtast reglulega í leiðara DV, en hitt er öllu dapurlegra að hinn bráðsnjalli penni, Jónas Kristjánsson, skuli skjóta sig í hnakkann í því offari sem hann fer gegn öðrum fjölmiðlum í skrifum sínum.

Leiðarar Jónasar hafa árum saman verið langframbærilegasta efni DV. Skemmtilega stílaðir, beinskeyttir og auðvitað dásamlega einhliða og þvermóðskufullir, ekki ósvipaðir bunu úr krana, sem rennnur, vitaskuld, bara í eina átt. Jónas hefur hlotið verðlaun fyrir gott málfar í leiðurum sínum og hann hefur líka stuggað við Kremlverjum og uppskorið mótmæli Rússa fyrir að kalla Jeltsín fyllibyttu. Leiðarar Jónasar hafa því alltaf verið, og eru enn, hin besta lesning. Þeir hafa oftar en ekki verið gott innlegg í hin ýmsu dægurþrös og lesendur hafa haft bæði gagn og gaman af því þegar þessi atvinnukverúlant lætur gaminn geysa. Veitingahúsagagnrýni hans var t.d. skemmtileg og fróðleg, en þegar hann gerðist fjölmilarýnir, á dögunum, fór að læðast að manni grunur um að Hannes Hólmsteinn, hafi haft rétt fyrir sér a.m.k. einu sinni, þegar hann sagði Jónas fyrrum beittasta penna landins, sem væri nú orðin nöldurseggur.

Það verður í það minnsta erfitt fyrir marga að taka mikið mark á skoðunum Jónasar, eftir leiðarann sem pakkaði öllum fjölmiðlum landsins saman sem illa ígrunduðu rusli, þar til DV stóð eitt eftir á toppnum, rjóminn á íslenska fjölmiðlaruslahaugnum - eini alvöru vestræni miðillinn. Gamla kjölfestan, Mogginn, er gerviblað sem sinnir eingöngu tilkynningaskyldu og þeir sem þar starfa hafa sagt skilið við fagleg vinnubrögð. Á Netinu ríða svo anarkistar og kaffihúsakómikkerar húsum og láta fagleg vinnubrögð lönd og leið fyrir fé og fimmtán mínúturnar hans Andy Warhols.

Jónas tók þennan skemmtilega þráð upp að nýju í leiðara sínum á laugardaginn. Hann telur sig að vísu hafa gert flestum fjölmiðlum full skil í síðasta leiðara, sá eini sem virtist enn ekki fullgreindur var Egill Helgason. Þeir sem hafa lesið skrif Jónasar vita allir hvaða hug hann ber til þeirra sem neyta áfengis, en andúð hans virðist, um þessar mundir, aðallega beinast gegn kaffidrykkjumönnum og þar fer Egill fremstur í flokki.

Egill þykir skemmtilegur. Hann er vinsæll og er "kaffihúsaspekingur" og þar af leiðandi vonlaus fréttamaður. Þetta er gamaldags menningarelítuviðhorf, sem gengur út á það að um leið og menn falla almenningi í geð, þá eru þeir fúskarar. Graham Greene fékk t.d. aldrei Nóbelsverðlaun, af því hann skrifaði spennusögur. Egill hefur hins vegar fengið verðlaun, að vísu bara Edduna en það er nóg til að gera hann ómögulegan.

Meginhluti leiðara Jónasar á laugardaginn fer í að skilgreina "kranablaðamennsku", en hún hefur að margra mati lengi verið stunduð á DV og gengur út á það að hringt er í misvitra álitsgjafa, skrúfað frá þeim, flaumnum veitt beint inn á segulband og svo áfram út á síður blaðsins. Einhverra hluta vegna telur Jónas Egil vera krana, sem hlýtur að teljast býsna undarlegt þar sem Egill hefur lagt mikla áherslu á að fá fulltrúa ólíkra sjónarmiða til sín í Silfur Egils. Hann er yfirleitt með þrjá til fjóra mismunandi krana og skrúfar svo frá þeim á víxl, þannig að upp spretta hin fróðlegustu skoðanaskipti. Egill hefur auk þess innleitt meiri fjölbreyttni krana, en gengur og gerist hjá öðrum fjölmiðlum, þar sem álitsgjafarnir sem mæta til hans eru ekki alltaf sömu gömlu "besserwesserarnir" heldur hefur hann gefið fulltrúum ungliða í stjórnmálahreyfingum mikið pláss.

Glæpur Egils, sem fjölmiðla- og blaðamanns, er að hafa gert stjórnmálaumræður, sem eru yfirleitt hrútleiðinlegar, "mainstream" og eitt vinsælasta sjónvarpsefni landsins. Það ber að sjálfsögðu vott um ótæk vinnubrögð. Bunar sá sem síst skyldi.

DV hefur lengi verið í tilvsitarkreppu og barist við þann andskota að trúverðugleiki þess er lítill og fer minnkandi. Ástæðan er aðallega sú að meginþorri fréttaneytenda lítur á blaðið sem n.k. niðurfall íslenskrar blaðamennsku, þannig að það skýtur óneitanlega skökku við og styrkir síst málstaðinn þegar niðurfallið fer að skamma kranann fyrir að kunna ekki til verka, þegar allir vita að niðurfallið og kraninn eru órjúfanlegir hlutar sömu heildar.

Snúum okkur þá að hinum krananum. Þeim sem bunast úr í leiðara DV mánudaginn 4. des. Þar er Óli Björn mættur galvaskur og aldrei þessu vant er hann á sömu bylgulengd og Jónas. Hann finnur gervimiðlum allt til foráttu, en þeir grassera einna helst á Netinu og þar drekka fúskararnir að sjálfsögðu ósköpin öll af kaffi. Óli hefur af því nokkrar áhyggjur að kaffibrandarakarlarnir á Netinu séu að heilaþvo fólk með þeim boðskap að fréttir séu afþreyingarefni og flutningur þeirra gangi út á að höfða til almennings og afla miðlinum vinsælda. Þetta er einkennilegt viðhorf manns sem stýrir dagblaði sem flytur reglulega fréttir af ást í meinum á sendibílastöðvum, sjómanni sem kúkar í buxurnar og týndum manni sem lítur út eins og Antonio Banderas og vinnur við naglhreinsun með órætt blik, þess sem allt hefur séð, í augum?!!!?

Þá sér Óli rautt yfir því að þessir nýju miðlar tengist fyrirtækjum og peningaöflum óeðlilegum böndum, en þrátt fyrir það er stjórnarmaður Íslandsbanka-FBA úgáfustjóri DV. Þá stingur það einnig í stúf að þeir Óli og Jónas virðast báðir á því að vinsældir meðal almennings bendi til ófaglegra vinnubragða hjá fjölmiðlum. Óli segir DV óhrætt við óvinsældir, fagmennskan er tekin fram fyrir slíkt. Samt er þó heilli síðu í DV á laugardaginn eytt í það að útlista nýja fjölmiðlakönnun og árétta sívaxandi vinsældir DV hjá almenningi. Samkvæmt reiknilíkönum ritstjóranna er greinin heilsíðuauglýsing um versnandi vinnubrögð á ritstjórn DV.

Svona könnun eins og Gallup birti fyrir helgi er margræðari en ljóð atómskáldanna og þar getur hver sem er ráðið merkinguna og túlkað niðurstöðurnar eftir eigin höfði. DV einbeitir sér að því að tíunda vinsældir sínar og minnist varla á netmiðillinn sem FF heldur úti og er að miklu leyti í eigu Eyjólfs Sveinssonar. Það hefur trúlega ekkert með það að gera munurinn á mbl.is og vísi.is, sem hingað til hafa verið hnífjafnir í þessum könnunum, er orðinn sýnilegur og svo ekki verður um villst mbl í hag. Þetta eru þó einu raunverulegu tíðindin sem þessi könnun hefur fram að færa, en teljast að sjálfsögðu ekki fréttnæm á DV og það hefur sjálfsagt ekkert með eignarhaldið á miðlunum að gera.

Það getur þó einnig verið að Jónasi og Óla sé almennt illa við netmiðla, hvort sem þeir eru í eigu Eyjólfs Sveinssonar eða ekki, enda eru þetta allt saman "gervimiðlar", mannaðir kaffibrúsakörlum. Þó mann renni óneitanlega í grun að andúð þeirra félaga á netmiðlum sé sprottin upp úr þeirri óhuggulegu vissu að Netið mun að lokum leysa prentmiðlana af hólmi og skrúfað verði fyrir krana þeirra félaga.

Edduverðlaunin voru veitt í annað sinn í gær að bandarískri fyrirmynd. Ýmsar spurningar hafa vaknað undanfarið um tilgang slíkrar sjálfshólssamkundu í þessu litla samfélagi okkar, enda sást það best á tilnefningunum hversu fátæklegur hópur hæfileikafólks hrærist í þessum íslenska sjóbisniss. Sama fólkið og sömu kvikmyndirnar skutu upp kollinum í nánast öllum flokkum og Friðrik Þór var svo settur á stall með Kevin Costner, Mel Gibson og Steven Spielberg og hirti öll helstu verðlaunin með einni mynd. Allt var þetta sem sagt á ameríska vísu bæðu umgjörðin og úrslitin.

Ef að líkum lætur og tillit er tekið til höfðatölu okkar Íslendinga þá munu Friðrik og Baltasar væntanlega bítast um Edduverðlaunin næstu árin og Hilmir Snær, Ingvar og Björn Jörundur skiptast á að vera besti leikarinn, þó mann renni óneitanlega í grun að Ingvar verði fastur áskrifandi að styttunum í einhver ár.

Verðlaunin eru væntanlega ekki kölluð Edda vegna þess að styttan er svo lík einhverri Eddu frænku, trúlegra er að tengingin sé sótt til Snorra Sturlusonar og nafnið sé því merkingarþrungin tengiliður við menningararfin og lifandi dæmi um hversu langt Íslendingar eru komnir í listsköpun síðan menn skrifuðu skáldsögur á beljuskinn í árdaga. Manni gæti þó dottið í hug að tengingin við Snorra sé frekar sú að Edda sé langaamma og eins og flestar svoleiðis kerlingar orðin ramkölkuð - a.m.k. fæ ég ekki séð hvað réttlætir það að frægasti Íslendingur fyrr og síðar, Björk Guðmundsdóttir, sé tilnefnd til verðlauna, sem besta leikkonan, fyrir leik í kvikmynd gerðri af taugaveikluðum og hrútleiðinlegum Dana, töluð á ensku og varla gerð fyrir íslenskt fjármagn. Hefur þetta eitthvað með fyrrnefndan skort á hæfileikafólki á Íslandi að gera? Er útflutningur á hæfileikafólki e.t.v. fjarstæður möguleiki, þar sem hæfileikavísitalan snarfalli með hverjum þeim sem fer. Björk fór og yfir tónlistarlífinu drottna Stefán Hilmarsson og undrabörnin í Skítamóral. Með fullri virðingu fyrir Björku og öllum hennar hæfileikum, þá er eitthvað bogið við þetta, það hefði verið eðlilegra að spænsk beiba hefði hlotið verðlaun fyrir leik sinn í íslenskri mynd.

Það mætti þó hugsanlega redda þessari krísu með því að verðlauna árlega þann Íslending sem bestum árangri hefur náð á erlendri grund og þau, Björk, Ólafur Jóhann, Kristján Jóhanns og Kári Stefánsson, gætu þá skipst á um að hirða styttuna. Þetta myndi verða til þess að hópur sigurvegara yrði ekki alltaf jafn einsleitur og Friðrik Þór og Ingvar þyrftu ekki alltaf að standa einir upp á sviði þegar sigurvegararnir eru hylltir.

En svona að öllu gríni slepptu þá held ég að sökum smæðar landsins, fás hæfileikafólks og almenns andleysis sé rétt að veita Edduverðlaun á svona u.þ.b. tíu ára fresti, þá verður smá endurnýjun og nýtt blóð fær tíma til að blandast kólestrólfullri eðjunni sem fyrir er. Nú þegar hafa Indriði Þorsteinsson og Þorgeir Þorgeirson verið heiðraðir fyrir brautryðjendastarf í íslenskri kvikmyndagerð og ef þetta heldur áfram á sama hraða fá þeir Hrafn Gunnlaugsson og Friðrik Þór slíkar viðurkenningar eftir fimm til sex ár.

Það eina sem kom skemmtilega á óvart í gær var að Erpur Eyvindarson var valinn besti sjónvarpsmaðurinn, en það hefur þó líka í för með sér neikvæðar hliðarverkanir, þar sem líkurnar á að drengurinn standi við orð sín og skjóti dómnefndina snarminnka.

Miðvikudaginn 15. nóvember sl. stóð leitin að Einari Erni Birgissyni sem hæst og ótti um að glæpsamlegt athæfi lægi að baki hvarfi hans stigmagnaðist. Ótrúlegur fjöldi fólks hafði komið að leitinni að Einari og almenningur fylgdist með málinu af athygli og krafan um öran og traustan fréttafluttning af framvindu mála var sterk. Það var þó síður en svo auðvelt að fylgjast með atburðarásinni, ekki síst fyrir tilstilli Internetsins, en það hefur sjálfsagt aldrei leikið jafn dramatískt hlutverk í fréttamáli á Íslandi áður. Rakalaus kjaftagangur og slúður gekk manna í millum með tölvupósti frá morgni til kvölds og útgáfurnar af málinu voru á köflum orðnar ansi margar og mis reyfarakenndar og uppruni sumra sagnanna eru öllum hulin ráðgáta þ.á.m. lögregu og leitarfólki, en engin þarf að efast um það að þessi ótrúlegi kjaftagangur á Netinu hefur síst verið til þess að bæta líðan aðstandenda og vina Einars sem biðu milli vonar og ótta, en ein kjaftasagan af líkfundi í Grindavík komst í loftið á einhverri útvarpsstöðinni á miðvikudagseftirmiðdegi, mörgum klukkustundum áður en Einar fannst.

Fréttahaukar voru út um allt að reyna að greina staðreyndir frá bulli, enda skylda fréttamiðla að reyna að birta jafnóðum staðreyndir í slíkum hvirfilbyl kjaftasagna sem geysaði á miðvikudaginn. Fréttaþyrstir og forvitnir Íslendingar sátu við tölvur sínar heima og að heiman, fengu hrúgur af kenningum í tölvupósti og skutust þá jafnharðann inn á netmiðlana til að reyna að fá sannleiksgildi skáldskaparins staðfest.

Þegar atburðir gerast jafn hratt og þarna eiga prentmiðlar og sjónvörp lítinn séns, útvarp og Netið eiga völlinn og staða netmiðlanna er óneitanlega sterk. Vísir.is og Mbl.is gera út á það að vera fyrstir með fréttirnar og flutningur þeirra af tíðindum var ör á miðvikudaginn, en samt var það Pressan á Strikinu sem tók afgerandi forystu og tókst með fáum og markvissum fréttum að leiða daginn.

Aðsókn að öllum þessum miðlum var vitaskuld með mesta móti á miðvikudaginn og fréttaþyrstir lesendur fundu fyrir því að aðgangur að netmiðlunum var tregari en gengur og gerist. Sérstaklega þótti Narfa Vísir.is erfiður viðureignar og þegar lesa átti lengra kom yfirleitt auð síða. Þar fyrir utan vörpuðu fréttirnar yfirleitt engu sérstöku ljósi á málið og þegar dró til tíðinda var Vísir.is ekki að sýna neina sérstaka tilburði umfram aðra, auk þess sem undarleg ritskoðun skaut upp kollinum þar og þessi heimasíða DV kaus að nafngreina ekki Atla Helgason, eins og móðurskipið DV gerði og Pressa Hrafns Jökulssonar hafði gert kvöldið áður. Þessi tepruskapur kom mönnum spánskt fyrir sjónir, þar sem nafn hins grunaða var á allra vitorði og hafði verið í umræðunni hjá þeim gífurlega fjölda fólks sem þátt tók í leitinni að Einari Erni nánast frá upphafi. Þar fyrir utan hafa miðlar undir merkjum FF ekki hikað við það, hingað til, að birta nöfn manna með réttarstöðu grunaðs manns og er þá skemmst að minnast mynd- og nafnbirtingar hins alræmda tannlæknis í stóra dópmálinu. Þá birtingu varði Óli Björn Kárason með kjafti og klóm, enda ekkert athugavert við hana, og DV hélt sínu striki og birti nafn Atla og mynd af honum á baksíðu á miðvikudeginum.

Vísir.is var með sömu frétt á forsíðu sinni, að vísu aðeins breytta, þar á bæ virtust menn hafa fengið ráðrúm til að þurrka út delluna í EIR og rt um að Atli hefði farið með lögreglu um nóttina í árangurslausa leit að líki Einars. Þetta slapp hins vegar í prentsmiðjuna. Gott og vel, leiðréttingar á rugli hljóta alltaf að vera af hinu góða. Hitt var undarlegra að nafn Atla birtist í frétt Vísis.is um stund en hvarf skyndilega og Atli varð "meðeigandinn", eins og margir kæmu til greina, það sem eftir lifði dags.

Þeir sem vildu fá traustar upplýsingar sem snertu málið, leituðu á náðir Pressunnar og gengu afrit af fréttum Pressunnar og tenglar sem vísuðu á fréttirnar í tölvupósti út um allar trissur. Til Moggans sneru menn sér svo þegar sækja átti heilagan og dauðhreinsaðan sannleikan og einhvers staðar á milli var Vísir.is með sinn "öfluga fréttaflutning" og tregan netaðgang. Það er undarlegt að menn þar á bæ berji sér svo á brjóst og telji brennandi áhuga almennings á fréttum, sem eru efst á baugi, hverju sinni, vera einhvern sérstakan gæðastimpil á störf sín eða raunhæfan mælikvarða á vinsældir.

Þennan dag leitaði almenningur upplýsinga á öllum miðlum og fáir telja Vísi.is hafa riðið sérstaklega feitum hesti á miðvikudaginn. Það breytir því þó sem betur fer ekki að reglulega gerist eitthvað sem allir verða að fylgjast með. Jörð skelfur, eldur gýs og ógæfumenn bana kunningjum sínum, og þá er auðvitað best að vera sporgöngumaður annarra og belgja sig svo út af eigin ágæti eftirá.